Umowa cesji - jak zaksięgować?

Pytanie: Proszę o informacje dotyczącą księgowań umowy cesji wierzytelności. Spółka A nie mogła ściągnąć należności z faktury VAT od spółki C, więc podpisała umowę cesji wierzytelności ze spółką B (zgodnie, z którą spółka A zbywa wierzytelność, a B nabywa wierzytelność). Na kontach rozrachunkowych w spółce A kontrahent C ma saldo po stronie WN. Jak prawidłowo zaksięgować umowę oraz wpłatę na rachunek bankowy wierzytelności od spółki B tak, aby wyzerować konta kontrahentów B i C oraz dla celów podatkowych?
Odpowiedź: Wyjaśnijmy na początku, że przelew (cesja) wierzytelności polega na przeniesieniu wierzytelności z majątku danej jednostki do majątku osoby trzeciej na mocy umowy zawartej z jej nabywcą (art. 509 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny, Dz.U. nr 16, poz. 93 ze zm., dalej: kc). Przedsiębiorstwo sprzedające wierzytelność określa się cedentem, a nabywcę wierzytelności - cesjonariuszem.

Z punktu widzenia cedenta cesja jest rozporządzeniem, gdyż prowadzi do przeniesienia wierzytelności z jego majątku. W przypadku cesjonariusza (nabywcy) jest to przysporzenie, ponieważ uzyskuje on korzyść majątkową w postaci wierzytelności. Przelew wierzytelności może mieć charakter nieodpłatny (darowizna) bądź odpłatny (sprzedaż, zamiana). Warto podkreślić, że cesja następuje bez zgody dłużnika. Jednak dla zabezpieczenia interesów dłużnika (art. 515 kc):

1.należy pisemnie zawiadomić dłużnika o dokonanej cesji,
2.nabywca powinien działać "w dobrej wierze", tzn. wie o nieważności cesji lub o jej wadach prawnych.
Proszę pamiętać, że forma cesji powinna być stwierdzona pismem (art. 511 kc), jeżeli cedowana wierzytelność jest również stwierdzona pismem lub gdy wartość wierzytelności przekracza 2.000 zł (art. 75 kc).

Przeniesienie wierzytelności na cesjonariusza powoduje uzyskanie przez niego wszelkich praw związanych z wierzytelnością, w szczególności roszczenia o zaległe odsetki (art. 509 kc). Kodeks cywilny nie określa obowiązków cedenta. Jednak, sprzedając wierzytelność, należy udzielić cesjonariuszowi potrzebnych wyjaśnień dotyczących wierzytelności oraz wydać posiadane dokumenty, które jej dotyczą (art. 546, 555 i 604 kc).

Warto zaznaczyć, że w umowie związanej z obrotem (sprzedażą, zamianą, darowizną) wierzytelnością można określić dodatkowe obowiązki stron, na przykład terminy płatności za zbytą wierzytelność.

Należy pamiętać, że bezwzględny zakaz zbywania wierzytelności dotyczy:

1.prawa odkupu (art. 593-595 kc) - oświadczenia sprzedawcy złożonego kupującemu.
2.prawa pierwokupu (art. 596-602 kc) - oświadczenia złożonego zobowiązanemu.
3.wierzytelności z tytułu wynagrodzenia za pracę.
Ogólne zasady ewidencji cesji (sprzedaży) wierzytelności własnej są następujące:

1. Wyksięgowanie wartości nominalnej sprzedanej wierzytelności:

.Wn Koszty finansowe,
.Ma Rozrachunki (w pytaniu rozrachunki ze spółką C).
2. Zaksięgowanie ceny sprzedanej wierzytelności:

.Wn Pozostałe rozrachunki (w pytaniu spółka B),
.Ma Przychody finansowe.
3. Otrzymane zapłaty od spółki B:

.Wn Rachunki bankowe,
.Ma Pozostałe rozrachunki (w pytaniu spółka B).
W wypadku gdy sprzedaje się własną wierzytelność związaną z wykazanym w poprzednich okresach przychodem podatkowym, co zazwyczaj wiąże się ze sprzedażą produktów, towarów lub usług, uzyskane środki pieniężne z tytułu zbytej wierzytelności nie będą stanowiły przychodu podatkowego (art. 16 ust. 1 pkt 39 ustawy z 15 lutego 1992 roku o podatku dochodowym od osób prawnych, Dz.U. 2000 r. nr 54, poz. 654 ze zm., dalej: updop).

Wynika to z faktu, że jednostka wykazała wcześniej przychody a otrzymana zapłata za sprzedaną wierzytelność będzie stanowiła spłatę należności. Sytuacja taka jest podobna do otrzymania zapłaty od dłużnika. Warto zwrócić uwagę, że ewentualne straty na sprzedaży takiej wierzytelności zalicza się do kosztów uzyskania przychodów, ale w kwocie netto należności, czyli bez uwzględnienia należnego VAT (art. 16 ust. 1 pkt 39 updop).

Jak może Pani zauważyć, przepisy podatkowe nie traktują strat z tytułu sprzedaży wierzytelności jako kosztów uzyskania przychodów, jednak odstępstwem od tej zasady jest sprzedaż wierzytelności własnej, ujętej wcześniej jako przychód należny.

Podstawa prawna:

- art. 509, 515, 546, 555, 593-602, 604ustawy z 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz.U. nr 16, poz. 93 ze zm.),

- art. 16 ust. 1 pkt 39 ustawy z 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (Dz.U. z 2000 r. nr 54, poz. 654 ze zm.).

Odpowiedź udzielona: 17 lipca 2008 r.

Źródło: PortalFK.pl