Nielegalne drukowanie rzeczywistości

Nie pytajmy, co zrobiliby ludzie, gdyby mogli skopiować prawie każdy przedmiot - bo odpowiedź jest oczywista. Spytajmy, co zrobiłyby firmy, które do tej pory te przedmioty produkowały?
Tata. Co oni z nim zrobili.

Gdy skończyli, wyglądał jakby zmagał się z całą drużyną rugby. Wyciągnęli go przez drzwi i pozwolili reporterom się napatrzeć, zanim wrzucili go do samochodu. Rzecznik cały czas opowiadał, jak zorganizowana operacja przestępcza kierowana przez mojego Tatę była odpowiedzialna za straty rzędu 20 milionów w nielegalnych wyrobach. Zaś mój tata, zdesperowany złoczyńca, opierał się aresztowaniu.

Oglądałam to wszystko na moim telefonie, siedząc w zdemolowanym dużym pokoju. Zastanawiałam się jak ktokolwiek mógł spojrzeć na nasze okropne, brudne mieszkanie i pomylić je z siedzibą szefa zorganizowanej grupy przestępczej. Oczywiście, zabrali drukarkę i niczym trofeum pokazywali ją pismakom. Mały ołtarzyk, na którym stała w aneksie kuchennym, wydawał się straszliwie pusty. Gdy się ocknęłam - ogarnęłam mieszkanie oraz uratowałam mojego biednego piszczącego kanarka, położyłam tam blender. Został wykonany z drukowanych części - wytrzyma jeszcze miesiąc zanim będę musiała wydrukować nowe łożyska i inne ruchome elementy. W tamtych czasach mogłam rozebrać i potem zmontować wszystko, co mogło zostać wydrukowane.

Powyższy cytat pochodzi z opowiadania "Printcrime" opublikowanego w 2006 roku przez Cory'ego Doctorowa - kanadyjskiego pisarza science fiction, dziennikarza, blogera i popularyzatora idei wolnej kultury. Doctorow przedstawia w swoim tekście antyutopię - wizję społeczeństwa, gdzie drukarki 3D stały się narzędziem tak powszechnym i prostym w użyciu, że każdy może sobie na nie pozwolić. Jednocześnie - z tych samych powodów - drukarki zostały urządzeniem zakazanym. Zaś ludzie je wykorzystujący i oferujący innym swoje wyroby są ścigani i skazywani surowymi wyrokami za naruszanie patentów i prawa własności intelektualnej. Opowiadanie można w całości przeczytać na stronie Doctorowa, w kilku popularnych formatach - dostępne jest na licencji Creative Commons. Fani wykonali też wersję animowaną:

"Byłeś w więzieniu dziesięć lat, Tato. Dziesięć. Lat. Zamierzasz ryzykować następne dziesięć, żeby wydrukować więcej blenderów, farmaceutyków, laptopów i designerskich kapeluszy?"

Dziś, sześć lat po premierze opowiadania, wizja jest bliższa realizacji, niż mogłoby się wydawać. Co prawda nikt nie zamierza zamykać ludzi w więzieniach, ale dostęp do drukarek 3D staje się coraz łatwiejszy. Dostępne są od 30 lat - od lat osiemdziesiątych ubiegłego stulecia ze sproszkowanej żywicy drukuje się laserowo modele i prototypy. Jednak dopiero od kilku lat zaczynają docierać do zbiorowej świadomości - coraz więcej osób orientuje się, jak duży potencjał kryje się w takich urządzeniach.

By zostać twórcą niepotrzebne są zdolności manualne - wystarczy przygotowany na komputerze model. Osoba kreatywna pokusi się o zrobienie swojego, osoba praktyczna może poszukać w sieci gotowego, który spełni jej wymagania. Niezależnie od pochodzenia, drukarka wykona go w takiej ilości kopii, na jaką wystarczy nam materiału. A tym może być nie tylko najpopularniejszy plastik czy gips - drukować da się z tytanu, kości albo... czekolady.

W sprzedaży - pierwsza drukarka 3D do czekoladyfot. Ebay

Zasada działania drukarek jest prosta. Program zwany Slicerem bierze komputerowy model 3D przedmiotu i dzieli go na cienkie warstwy. Drukarka nakłada je jedną po drugiej, modelując kształt. Najłatwiej zrozumieć to na przykładzie - niedawno prezentowaliśmy, jak w Polsce na drukarce RapCraft można w 20 minut wydrukować działający gwizdek:

W internecie popularny jest cytat, wygłoszony rzekomo przez jednego z szefów Google, który nieco wyolbrzymia możliwości drukarek 3D: "Pomyśl, to jak Chiny na twoim biurku". Jednak nie bez powodu magazyn Time przyznałdrukarce 3D MakerBot Replicator 2 tytuł jednej z najważniejszych innowacji technologicznych tego roku.

Teoria brzmi ładnie, ale w praktyce można odnieść wrażenie, że drukarki 3D nadal są poza zasięgiem zwykłego śmiertelnika. Wystarczy spojrzeć na wspomnianego Replicatora 2, który kosztuje 2199 dolarów, a zestaw pozwalający złożyć drukarkę Ultimaker - 1194 euro. Są co prawda tańsze modele - kosztujące poniżej 1000 dolarów. Jednak wiele z nich trzeba złożyć samemu, bowiem oparte są na otwartych - dostępnych dla każdego - rozwiązaniach. Tak działa projekt Fab@Home czy RepRap. Nadal jest to jednak zabawa dla pasjonatów.

By jednak rozpocząć tworzenie własnych przedmiotów nie trzeba od razu kupować drukarki. Wystarczy udać się na jeden ze specjalnych serwisów internetowych. Sculpteo, Shapeways, Ponoko czy i.materialise to tylko kilka przykładów stron, które oferują możliwość przesłania im projektu 3D i wybrania materiału, a z zamian odsyłają gotowy produkt. Niektóre pozwalają też twórcom na sprzedawanie swoich przedmiotów za pośrednictwem serwisu.

Przykłady projektów z Shapeways.comfot. shapeways.com

Każda z tych stron wymaga jednak znajomości obsługi programu do stworzenia trójwymiarowego modelu, ale i ta bariera powoli pada. Firmy oferujące drukowanie 3D cały czas pracują nad tym, by proces kreowania własnych przedmiotów uprościć i przybliżyć do zwykłego użytkownika. Niektóre oferują przerysowywanie projektów 2D na 3D, inne publikują poradniki do popularnych programów lub własne programy. Na stronie Cubify znajdziemy aplikacje pozwalające na zaprojektowanie kilku prostych przedmiotów: figurek, pierścionków, zawieszek czy bransoletek. Nie jest to wiele, ale na początek - by obudzić świadomość i kreatywność - wystarczy.

Są też pomysły zewnętrzne, które pozwalają, by własny przedmiot zaprojektował nawet przedszkolak. Dwóch studentów MIT przygotowało projekt Minecraft.print(). To skrypt, który umożliwia wydrukowanie projektów wykonanych w popularnej grze o budowaniu z klocków - Minecraft. Może nie jest to najwygodniejsza metoda tworzenia przedmiotów, bowiem wszystko trzeba zbudować z małych kostek, ale gra jest dużo prostsza w obsłudze, niż dowolny program do modelowania 3D.

Strona projektu Minecraft.print().fot. minecraftprint.com

Jeśli ktoś zechce przejść na wyższy poziom - w sieci łatwo znaleźć poradniki pozwalające przenieść modele 3D z Minecrafta do popularnego programu Blender. Potem wystarczy go poprawić i można zamawiać swój przedmiot na jednej z podanych wyżej stron.

Spopularyzowanie druku 3D może doprowadzić do zupełnej zmiany handlu internetowego - jak pisze Łukasz Partyka w tekście na Next.gazeta.pl:

Handlowiec pełną gębą internetowy nie będzie wysyłał do klientów przedmiotów fizycznych, tylko wirtualne. Prawdziwy e-sprzedawca będzie miał do zaoferowania tylko projekty. W dodatku takie modularne, z których można sobie poskładać wymarzony wózek w wybranych kolorach i np. z fotką ulubionego miśka pasażerki. Producenta w tym łańcuchu nie będzie, a raczej - znajdzie się on na końcu. Producentem będzie konsument.

Na wspomnianym serwisie Cubify można zamówić własne roboty - składa się je z części dobieranych z katalogu, maluje według uznania. Każdy może być inny - koniec z identycznymi zabawkami.

Trzeba jednak pamiętać, że przeniesienie dowolnej sfery do sieci oznacza, że bardzo łatwo utracić nad nią kontrolę. Nie trzeba przypominać, jak przejście w epokę cyfrową wpłynęło na dystrybucję muzyki czy książek. Każdą zdigitalizowaną treść łatwo jest skopiować, powielić, czy przerobić - to samo dotyczy druku 3D. Już teraz w sieci można znaleźć gotowe projekty, wystarczy udać się chociażby na Thingiverse gdzie twórcy dzielą się swoimi za darmo. Popularny serwis z torrentami, The Pirate Bay, też ma już specjalną kategorię Physibles na projekty 3D przedmiotów . O ironio, jednym z popularniejszych projektów w niej jest maska Guya Fawkesa, symbol Anonimowych - walczących m.in. z korporacjami. Wszak gdy maskę kupuje się w sklepie, pieniądze trafiają do wytwórni Time Warner, która wyprodukowała film i zastrzegła wzór tej maski.

Physibles - specjalna kategoria na projekty 3Dfot. The Pirate Bay

Nic dziwnego, że firmy produkujące proste do podrobienia przedmioty zaczynają bać się o swój los i na pewno będą próbowały walczyć prawnie z autorami kopii ich wyrobów. Do eskalacji dojdzie, gdy do użytku trafią drukarki umożliwiające proste i szybkie skanowanie przedmiotów i tworzenie ich kopii - wywołają rewolucję niczym druk, kserokopiarki albo nagrywarki płyt CD. Tylko większą, bo pozwolą skopiować prawie dowolny fizyczny obiekt. Nie zdajemy sobie sprawy, ale wizja z "Printcrime" zaczyna nabierać kształtu.

Kto się boi?

Magazyn Wired opisał historię Thomasa Valenty'ego, który zainspirowany figurkami do gry strategicznej Warhammer 40k postanowił przygotować własne. Projekty dwunożnego robota bojowego oraz czołgu umieścił na Thingiverse, by każdy mógł je ściągnąć. Nie trwało to jednak długo - do serwisu zgłosili się prawnicy firmy Games Workshop żądając usunięcia projektów. Powoływali się na Digital Millennium Copyright Act - ustawę zabraniającą tworzenia i rozpowszechniania technologii, które mogą pomagać w naruszaniu mechanizmów ograniczeń kopiowania.

Plastikowi Space Marinesfot. Games Workshop

W dyskusji jaką wywołało to wydarzenie pojawia się głos, że posiadacze drukarek 3D są w łatwiejszej sytuacji, niż osoby kopiujące muzykę - przedmioty chroni bowiem prawo patentowe, a nie autorskie. Działa ono krócej i często obejmuje tylko gotowe przedmioty - więc drukowanie części nie powinno być karalne. Muszą jednak uważać na kopiowanie przedmiotów artystycznych albo designu obiektów. Nie powinno więc być problemu z hobbystami drukującymi sobie figurki do Warhammera - tak długo, jak plastikowi żołnierze nie będą wzorowane na wyglądzie oryginalnych Space Marines. O to Games Workshop oskarżyło Valenty'ego. Siła produktów tej firmy leży głównie w designie - w rzeczywistości figurka to odrobina plastiku wartego może dolara - w domu drukuje się ją kilka godzin. W sklepie kosztują zaś kilkanaście, jeśli nie kilkadziesiąt dolarów.

Figurki przed złożeniemfot. Games Workshop

Podobny los spotkał Todda Blatta,  który przygotował projekt wykonania "kostki" - przedmiotu pochodzącego z kosmosu - podobnej do tej z filmu "Super 8". W 18 godzin po wysłaniu modelu na serwis Shapeways dostał pismo od wytwórni Paramount żądające zaprzestania i zaniechania produkcji oraz sprzedaży. Przystał na to i usunął projekt, zanim ktoś zdążył go zamówić. Jak tłumaczy: była to zwykła działalność fanowska i nie chciał kłopotów prawnych. Na swoim blogu linkuje do firmy, która sprzedaje oficjalne i licencjonowane (!) kostki. Mniej więcej takie:

Kostka Argus z filmu Super 8kadr z filmu Super 8 (Paramount Pictures)

Taka przesadna dbałość korporacji o swoje prawa może zdumiewać i irytować. Naukowiec Golan Levin wraz ze studentem Shawnem Simsem postanowił zrobić małą prowokację - zaczęło się od przygotowania kilku elementów, które umożliwiałyby jego synowi łączenie zestawów klocków różnych firm. Skończyło na opublikowanym w marcu Free Universal Construction Kit - zestawie projektów, które umożliwiają wydrukowanie ponad 45 klocków, które łączą ze sobą różne licencjonowane zestawy konstrukcyjne - Lego z Fischertechnik, Duplo, z Krinkles itd.

 

Free Universal Construction Kitfot. media.fffff.at/free-universal-construction-kit

Naukowcy użyli specjalnych narzędzi, by przygotować kopie klocków z dokładnością do 3 mikronów. Wiedząc, jaka może być reakcja korporacji, korzystali tylko z zabawek, na które patenty wygasły lata temu, a na wszelki wypadek planowali wypuścić projekt anonimowo. Okazało się jednak, że Lego nie zamierza stwarzać im trudności, dopóki twórcy nie naruszają znaku towarowego - czyli mogą drukować klocki, ale nie umieszczać na nich napis „Lego”. Podobnie zachowało się Hasbro oraz inne firmy robiące zestawy konstrukcyjne. Levin i Sims nie otrzymali żadnego pisma, ale prawnicy na wszelki wypadek radzą im trzymać się prostych elementów konstrukcyjnych, podobnych w każdych klockach, unikając dekoracyjnych.

Jednak produkowanie zabawek to tylko jedna, mniej niebezpieczna, strona medalu. W sierpniu tego roku grupa ludzi nazywająca siebie Defense Distributed wystartowała z projektem "Wiki Weapon Project”. Ich celem jest zaprojektowanie pistoletu kalibru .22 z plastiku. Schemat będzie dostępny dla każdego w sieci  i wydrukowania w domu. Zdaniem Cody'ego Wilsona, pomysłodawcy inicjatywy, nie musi to być broń wielokrotnego użytku - ważne, by wystrzeliła raz, który może być kluczowy.

Projekt broni A15 powstał w ramach The Wiki Weaponfot. defensedistributed.com

Grupa potrzebowała 20 tysięcy dolarów, by wypożyczyć drukarkę i nagrodzić autora projektu na odpowiednio wytrzymały pistolet - acz deklarowała, że i tak dostali pierwsze schematy od pasjonatów broni. Próbowali zebrać te pieniądze przez platformę crowdfoundingową Indiegogo, jednak ich kampania została zablokowana za łamanie regulaminu - nie wolno tam finansować produkcji broni. Wilson nie zrezygnował i dalej zbierał pieniądze przez PayPal - dostał 11 tysięcy, które pozwoliło mu zacząć projekt. Jak mówi - chce pozwolić ludziom zrobić broń, którą i tak mogliby mieć. Dopóki nie robią jej na sprzedaż, wszystko jest w porządku.

Można podejrzewać, że jeśli zjawisko zacznie się nasilać, pojawią się propozycje nowych praw, które będą usiłowały regulować, co komu wolno drukować. Kilka dni temu firma Myhrvold dostała patent na rozwiązanie techniczne, które ma sprawdzać, czy projekty przesyłane do drukarki nie są chronione prawem oraz czy drukujący ma pozwolenie na tworzenie takich obiektów. Oprogramowanie ochronne ma być instalowane w drukarkach, by nie stały się kopiarkami przedmiotów. DRM dla fizycznych obiektów stanie się faktem.

I zapewne jak w przypadku walki z rozprzestrzenianiem cyfrowych kopii gier czy muzyki pojawią się sposoby obejścia tych trudności, grupy crackerów się w tym specjalizujące oraz organizacje za wszelką cenę walczące z łamaniem prawa i nakładające kary finansowe na obywateli. Czy drukowanie 3D wpadnie w tę samą pułapkę, co cyfrowa dystrybucja kultury, czy do tego czasu uda się wymyślić mądrzejsze rozwiązanie?

Drukarka 3D w technologii RapCraftfot. Bartłomiej Dreśliński

No i jest jeszcze inna pułapka, w którą wpaść mogą obrońcy praw i patentów. Można zakazywać sprzedaży drukarek, ale przecież mówimy o urządzeniach, które potrafią drukować przedmioty. Niektóre - np. wspomniane RepRap czy RapCraft potrafią drukować swoje własne części - ten drugi już aż 70%. Naukowcy pracują nad tym, by nie tylko dało się je uzupełniać i naprawiać, ale by były to urządzenia praktycznie samoreplikujące.

"Lanie, zamierzam wydrukować więcej drukarek. O wiele więcej drukarek. Po jednej dla każdego. To jest warte wylądowania w więzieniu. To jest warte każdej ceny."

Teoretycznie nie do powstrzymania.

-

Fragmenty opowiadania "Printcrime" zostały przetłumaczone przez autora artykułu.

Więcej o:
Komentarze (131)
Nielegalne drukowanie rzeczywistości
Zaloguj się
  • ruchaka

    0

    Mam nadzieje, ze nie dojdzie do wladzy prawica. Niech pełną władzę zdobedzie lewica i nalozy na tych mlodych-bogaczy-cwaniaków wysokie podatki.

    Chca sie wzbogacic na tych wynalazkach, a gdzie reszta spoleczenstwa?

  • Gość: sdgsdg

    Oceniono 1 raz 1

    A kiedy będę mógł sobie wydrukować Lamborgini Murcielago?

  • Gość: joker

    0

    Skończy się: mamuś kup mi zabawkę ! Aaa wydrukuj se.

  • Gość: head-cancer

    Oceniono 1 raz 1

    Czy zdajecie sobie ludzie sprawę z tego czy nie zdajecie, że rozwój technologii w monetaryzmie przyczynia się do do zmniejszenia wartości siły roboczej jaką jest człowiek? I to przyczynia się w sposób katastrofalny? Tak jak kasy samoobsługowe przeczeszą środowisko kasjerów, tak drukowanie 3d przeczesze sektor taniej siły roboczej z Chin i krajów rozwijających się. Tak samo nanotechnologia zrewolucjonizuje medycynę i przyczyni się do upadku wielu sektorów zatrudnienia w służbie zdrowia. Ci wszyscy ludzie znajdą się nagle bez pracy i środków do życia. Staną się nieprzydatni tak jak nieprzydatni stali się chłopi gdy wynaleziono kombajn. To kwestia kilku dekad. I coś z tymi kilkoma miliardami ludzi trzeba będzie zrobić. A nas wciąż przybywa i przybywa. I co, może ktoś mi powie, że te wszystkie masy nagle się przebranżowią i staną ekspertami w jakiejś mocno niszowej technicznej dziedzinie/?
    Dawno temu trąbił już o tym niejaki Ted Kaczyński, zanim wsadzono go do czubków. Proponuję zapoznać się z manifestem Unabombera, jest w nim więcej prawdy niż mogłoby się wydawać.

    Pamiętajcie - maszyna nie musi odpoczywać, brać urlopu macierzyńskiego, dostawać wynagrodzenia ani iść na wolne.

  • Gość: Dante190884

    Oceniono 1 raz 1

    Dowiedziałem się trochę o drukarkach 3D - świetny artykuł, brawo dla autora

  • Gość: ee.e.e..ee.e

    Oceniono 1 raz 1

    oczywiście natychmiast znalazł się psychol który chce robić broń.

  • Gość: eedek

    Oceniono 1 raz 1

    Jaka drukarka? Zwykły robot przemysłowy sprowadzony do postaci domowej. Zamiast "drukować" tysiące sztuk tego samego przedmiotu jak w fabryce w domu mozna sobie zrobić jedną.

  • Gość: jan

    Oceniono 4 razy -2

    każdy kserujący książki powinien gnić w więzieniu

  • Gość: Wkurwionysiuwax

    Oceniono 5 razy 1

    Ja się zastanawiam co za kapitalistyczne mendy tu sypią minusami...... i tak nie powstrzymacie tego z biegiem czasu stracicie swoją władzę i wszyscy będą równiejsi.

Aby ocenić zaloguj się lub zarejestrujX