F-35 - jak rodził się samolot piątej generacji

F-35 to jednosilnikowy samolot wielozadaniowy piątej generacji produkowany przez firmę Lockheed Martin w ramach programu Joint Strike Fighter. Samolot nadaje się zarówno do prowadzenia walk powietrznych, ataków na cele naziemne czy prowadzenia misji bliskiego wsparcia. Oto krótka historia samolotu i omówienie jego różnych wersji.
Szkice poglądowe F-35 Szkice poglądowe F-35 fot. jsf.mil

Początek programu

Program JSF (Joint Strike Fighter) powstał na bazie projektu DARPA, który miał doprowadzić do budowy samolotu myśliwsko-szturmowego mogącego wykonywać skrócony start i lądowanie - SSF (STOVL Strike Fighter). W 1994 oficjalnie rozpoczęto jego rozwinięcie - program JAST (Joint Advanced Strike Technology), za którym stały US Marine Corps i US Air Force.

JAST miał doprowadzić do powstania maszyny mogącej zastąpić wiele różnych amerykańskich (i brytyjskich) samolotów. Dwa lata później wybrano dwie firmy, które miały opracować maszynę. Były nimi Lockheed Martin i Boeing. Pomysły tej pierwszej, wizję samolotu można podziwiać na grafikach.

Prezentacja dwóch wariantów F-35 Prezentacja dwóch wariantów F-35 fot. jsf.mil

Prezentacja

W listopadzie 2001 roku ostatecznie rozstrzygnięto konkurs na korzyść firmy Lockheed Martin. Wygrała ona z Boeingiem, prezentując maszynę, która dominowała nad swoim konkurentem pod względem osiągów.

Cały program finansuje kilka krajów. Głównymi udziałowcami są Stany Zjednoczone i Wielka Brytania. Uczestniczą w nim także Włochy, Holandia, Turcja, Australia, Dania i Kanada. Ocenia się, że budżet całego programu zamknął się w kwocie 40 miliardów dolarów.

Silniki dla wersji CTOL i CV Silniki dla wersji CTOL i CV fot. jsf.mil

Silniki wersji CTOL i CV

Silniki napędzające F-35 to najmocniejsze turbowentylatory na świecie, które kiedykolwiek zamontowano w samolocie tego typu. Przygotowano je jednak z myślą o dwóch rodzajach maszyn. Wersje CTOL (konwencjonalny start i lądowanie) i CV (start i lądowanie na lotniskowcach) używać będą silnika Pratt&Whitney. Inny zostanie zamontowany w wersji STOVL (skrócony start i pionowe lądowanie).

Silniki F-35 w wersji STOVL Silniki F-35 w wersji STOVL fot. jsf.mil

Silniki wersji STOVL

Nad silnikami dla samolotu w wersji STOVL pracuje zupełnie inny zespół - The Fighter Engine Team. Składa się on z pracowników firm General Electric i Rolls Royce.

Prędkość maksymalna F-35 wynosi 1,8Ma czyli prawie 2000 kilometrów na godzinę. Na zdjęciu można zobaczyć jak wygląda silnik maszyny w wersji STOVL.

Montaż F-35 Montaż F-35 fot. jsf.mil

Produkcja

Program Joint Strike Fighter opierał się na czterech podstawowych zasadach. Pierwsza mówiła, że w maksymalnym stopniu uda się zredukować koszt utrzymania i eksploatacji maszyny. Druga zasada mówiła, że F-35 ma dominować nad swoimi przeciwnikami niezależnie od pogody czy rodzaju spotkania - ataków na cele naziemne lub walk powietrze-powietrze.

Montaż skrzydeł F-35 Montaż skrzydeł F-35 fot. jsf.mil

Montaż

Trzecia zasada mówiła, że maszyna dzięki nowoczesnym technologiom ma wychodzić ze starć nieuszkodzona i sprawiać, że jej pilot przeżyje każdą misję. Czwarta zasada sprowadzała się do możliwości obniżenia kosztów i ułatwienia modernizacji samolotu.

Na zdjęciach zobaczyć możemy proces budowania samolotu. Składania jego kadłuba oraz wygląd i montaż skrzydeł.

F-35 CTOL

F-35 w wersji CTOL tankuje w powietrzu.

F-35 CTOL F-35 CTOL fot. jsf.mil

F-35 CTOL

F-35 w wersji CTOL - konwencjonalny start i lądowanie.

F-35 STOVL

F-35 w wersji STOVL - krótki start i pionowe lądowanie.

F-35 STOVL F-35 STOVL fot. jsf.mil

F-35 STOVL

F-35 w wersji STOVL. Widać podniesioną pokrywę, pod którą schowany jest silnik konstruowany przez The Fighter Engine Team.

F-35 STOVL F-35 STOVL fot. jsf.mil

F-35 CV

F-35 w wersji CV w asyście samolotu F-18. Widać przepaść dzielącą konstrukcję obu maszyn.

F-35 CV

F-35 w wersji CV musi potrafić lądować na krótkim dystansie, gdyż ostatecznie będzie przenoszony na pokładzie lotniskowców.

Uzbrojenie samolotu F-35 Uzbrojenie samolotu F-35 fot. Wikimedia

Uzbrojenie

Na grafice przedstawiono uzbrojenie, które może przenosić F-35. Jako ciekawostkę warto dodać, że w przyszłości samolot być może będzie przenosił broń energetyczną. Dotyczy to jednak tylko tych wersji, które nie lądują pionowo. Już teraz prowadzone są testy laserów bojowych i broni mikrofalowej. To one mogą znaleźć się na pokładzie F-35.

Więcej o:
Komentarze (9)
F-35 - jak rodził się samolot piątej generacji
Zaloguj się
  • borow4

    Oceniono 2 razy 0

    do bzdura-bzdeta
    twoja gramatyka cie zdradza
    a co do lokomotywy to nie wymyslil jej Stevenson tylko panszczyzniany spod Petersburga
    Ot co !

  • heartpumper

    0

    Ludzie wiecie ile wynosi koszt 1 'wyjscia' nad Libie takiego np Tornado? Ok 70 tys eur/dzien / nie liczac uzbrojenia!!!
    To dlatego nie widac tam mysliwcow nowej generacji / sa po prostu za drogie w utrzymaniu. Stac na nie tylko najbogatsze panstwa.
    Libia to najdrozsze airshow w historii, oplaca sie tylko producentom vide przyszly kontrakt na dostawe z Eurofighter i Dessault Rafale do Indii. Coz to tylko 11 bln $.

  • markpolly

    0

    ---Tak jest w życiu, ale po co to respektować? Jak zobaczą braki ludzi i firm w Polsce to nagle zaczną szanować Polaków - ale czy na pewno? czy nie skończy się to tylko ciągłymi podwyzkami podatków? NA TYM SIĘ KOŃCZY KREATYWNOŚĆ POLSKICH URZĘDNIKÓW

    Jeśli Ty jako firma nie dajesz rady z:
    1. obciązeniami podatkowymi
    2. drobiazgowością urzędów
    3. byciem traktowanym jak "potencjalny złodziej" przez urzędy
    4. "rozbudowaną strukturą administracyjną" w prowadzeniu biznesu
    5. wysokością ksoztów prowadzenia biznesu.
    przenieść firmę lub otworzyć nową w nowej
    lokalizacji: tzw. raj
    podatkowy. Tam będziesz KLIENTEM-INWESTOREM a tu jesteś Potencjalnym
    Złodziejaszkiem wg
    życzliwych - nigdy-nie-prowadzących-firmy-i-czegokolwiek - Pań z Urzędów.
    Zgodnie z prawem, legalnie. Sumując: koszty prowadzenia biznesu zmniejszą
    się o 60-70%
    zależnie od skali biznesu. Kontakt: brown.michael222 [at] gmail. com

  • fletniapana

    0

    "musi potrafić" ?

  • rabbinhood

    0

    a co w czasie erupcji wulkanu ? wtedy tą swoją technikę i elektronikę mogą sobie pooglądać na obrazkach?

  • dukat999

    Oceniono 1 raz -1

    Nie dla psa kiełbasa Polacy nawet gdyby pokazali pieniądze! było rozwijać swoją konstrukcję , - a było co !!!

  • stach_79

    Oceniono 1 raz -1

    Jaszczomb nie wygląda przy F-35 wcale dużo gorzej... jak to dobrze, że Ameryka to nasz przyjaciel

  • jarum

    Oceniono 1 raz -1

    Widac przepasc ? Bez przesady.Przepasc to chyba nie jest widoczna.Zewnetrznie wygladaja podobnie.Kadlub, dwa skrzydla, stateczniki ...

  • bzdura-bzdeta

    Oceniono 2 razy -2

    1991 Yak-141 FreeStyle, pozniej Jelcynem sprzedany do USA.

Aby ocenić zaloguj się lub zarejestrujX