NIK: Instytucje publiczne wydają miliony bez przetargów. W sprytnym omijaniu przepisów specjalizuje się policja

Robert Kędzierski
Najwyższa Izba Kontroli sprawdziła, w jaki sposób instytucje państwowe wydatkują pieniądze. Urzędnicy często nadużywają uproszczonych procedur i unikają przetargów. Nieprawidłowości jest znacznie więcej.

Od czterech lat instytucje państwowe mogą dokonywać zakupów do kwoty 125 tys. zł (30 tys. euro) bez potrzeby stosowania przepisów prawa o zamówieniach publicznych. Najwyższa Izba Kontroli postanowiła sprawdzić, jak przepisy, które miały na celu uprościć transakcje na niewielkie kwoty, działają w praktyce.

Po przeprowadzeniu kontroli NIK opublikowała raport  pt. "Dokonywanie zakupów do 30 tys. euro przez wybrane jednostki sektora finansów publicznych". 

W dokumencie przeanalizowano głównie transakcje, które są bliskie granicy 125 tys. zł. Określa się je mianem podprogowych. NIK sprawdził 371 takich zamówień na łączną kwotę blisko 30 mln zł. Nieprawidłowości stwierdzono w prokuraturach, urzędach marszałkowskich czy zarządach dróg wojewódzkich.

Urzędnicy często obchodzą prawo

Okazuje się, że wiele państwowych instytucji robi co tylko może, by wydać pieniądze z pominięciem procedury o zamówieniach publicznych. Najczęściej urzędnicy dzielą wielkie zamówienie na wiele małych, by miliony wydawać w mniejszych transzach. W ten właśnie sposób pięć komend policji kupiło 33 samochody za 2,5 mln zł. Pomimo że łączna wartość kupionych w danym roku aut służbowych w każdej jednostce przekraczała 30 tys. euro. W całej Policji w latach 2014–2016 bez stosowania zamówień publicznych zakupiono 97 samochodów za łącznie 6,7 mln zł.

Oferta wybrana w mniej niż godzinę zamiast w tydzień

Jeśli już państwowe instytucje korzystają z systemu zamówień publicznych to zdarza się, że robią to w zasadzie omijając prawo. 

Taka sytuacja wystąpiła w Komendzie Wojewódzkiej Policji w Lublinie, gdzie ogłoszenie o zamiarze udzielenia zamówienia na pojazd zostało zamieszczone na internetowej platformie zakupowej KWP w piątek 30 grudnia 2016 r. Rozpoczęcie postępowania nastąpiło w tym dniu o godz. 10.57, a zakończenie o godz. 12.00 tego samego dnia. W wyniku postępowania ofertę złożył jeden wykonawca, z którym 30 grudnia 2016 roku podpisano umowę. Tymczasem wybór oferty powinien zająć tydzień.

Przykładów niestosowania przepisów o zamówieniach publicznych i innych nadużyć, takich jak braki w dokumentacji, nieprzestrzeganie procedur wewnętrznych, czy zbyt krótki czas rozstrzygnięcia konkursu raport NIK wymienia więcej.

Komenda Wojewódzka Policji w Katowicach na zakup trzech samochodów wydała 281 tys. zł. Aby ominąć stosowanie Prawa zamówień publicznych, udzielono dwóch zamówień - każde jako zamówienie podprogowe. Czyli takie, które jest na granicy dozwolonej kwoty.

Sztuczny podział stwierdzono również w Komendzie Wojewódzkiej Policji w Opolu zakupiono materiały eksploatacyjnych do drukarek za 467 tys. zł odbył się również z pominięciem obowiązkowego, w tej sytuacji, przetargu - czytamy w raporcie. 

W Zarządzie Dróg Wojewódzkich w Katowicach kupowano paliwa bez przetargu, pomimo że łączna ich wartość była w każdym roku wyższa niż 30 tys. euro.

Przy okazji kontroli NIK stwierdził też przypadki niegospodarności oraz zaciągania zobowiązań przekraczających plan. Na przykład w Zarządzie Dróg Wojewódzkich w Katowicach udzielono ośmiu zamówień za 1,2 mln zł firmom wybranym w postępowaniach, w których zapytania ofertowe wysłano tylko do jednego wykonawcy.

Wydatki rosną tak, by w budżecie się zgadzało

Wartość zamówień publicznych - udzielonych w latach 2013-2016 - na podstawie Pzp
i na podstawie art. 4 pkt 8 PzpWartość zamówień publicznych - udzielonych w latach 2013-2016 - na podstawie Pzp i na podstawie art. 4 pkt 8 Pzp NIK

Eksperci NIK stwierdzili, że blisko połowę zamówień bez przetargu realizowano pod koniec roku. Urzędnicy starają się więc tak lawirować, by wszystkie wydatki budżetu ostatecznie się zgadzały kwotowo, chociaż procedury nie zawsze są dotrzymane.

Z raportu wynika też, że od 2013 roku wyraźnie spada ogólna ilość zamówień publicznych - ze 143 do 107 mld zł w roku 2016. Spadek wynosi aż 25 proc.

Wartość zamówień podprogowychWartość zamówień podprogowych NIK

Jednocześnie rośnie wartość ofert podprogowych, na granicy 125 tys. zł. Według NIK kluczową przyczyną spadku wartości polskiego rynku zamówień publicznych jest podniesienie progu nakazującego stosowanie bardziej restrykcyjnych przepisów. 

Zdarza się nawet, że urzędnicy podają nieprawdziwe dane w sprawozdaniach z udzielonych zamówień. Ciężar nieprawidłowości wykrytych przez NIK można zatem uznać za poważny . Miejmy nadzieję, że urzędnicy zmienią podejście do sposobu wydatkowania publicznych pieniędzy i będą dochowywać procedur. 

Więcej o:
Komentarze (91)
Raport NIK: instytucje publiczne wydają miliony bez przetargów pod byle pretekstem. Wiele nieprawidłowości
Zaloguj się
  • evergreen111

    Oceniono 27 razy 21

    Nie ma przetargów, są koperty pod stołem. Wyobrażam sobie jej grubość, gdy Szalony Antek podpisywał zakup samolotów dla VIPów za 2,5 miliarda...

  • ilenka50

    Oceniono 21 razy 19

    Ci kretyni nawet przetargów nie umieją ustawiać i dlatego ich nie organizują.

  • spyderman2

    Oceniono 15 razy 11

    kręcą lody pisowskie złodzieje - zamówienia u swych rodzin bez przetargów za wyższą niż rynkowa cenę to zwykłe okradanie Polaków

  • marymania

    Oceniono 13 razy 11

    A czy odbył się przetarg na te billboardy o sędziach i kiełbasie, które firmowała Szydłowa, czyli rząd?

  • acototak

    Oceniono 11 razy 9

    Bo to Prawo i Sprawiedliwość (nie mylić z prawem i sprawiedliwością)

  • js08836

    Oceniono 7 razy 7

    Oszustwa za PiS staje się standardem. Dojna zmiana doi ile wlezie.

Aby ocenić zaloguj się lub zarejestrujX