Wielki Zderzacz Hadronów już nie wystarcza. Jest pomysł, by zbudować 6 razy potężniejszy

Jest pomysł budowy nowego akceleratora zderzeniowego. Future Circular Collider (FCC) ma być niemal 4-krotnie dłuższy niż Wielki Zderzacz Hadronów (LHC) i sześciokrotnie bardziej potężny. Jego budowa pochłonie od 9 do 21 mld euro.

Wielki Zderzacz Hadronów, znajdujący się w Europejskim Ośrodku Badań Jądrowych CERN pod Genewą, to nie tylko największy na świecie akcelerator cząstek (hadronów - w pewnym uproszczeniu zestawów kwarków). To również największa maszyna świata. Jego najważniejsze elementy są umieszczone w tunelu w kształcie torusa o długości około 27 km, położonym na głębokości od 50 do 175 m pod ziemią.

Na budowę LHC wydano 5,7 miliarda franków szwajcarskich, czyli niecałe 22 miliardy złotych po dzisiejszym kursie. Ale warto było - odkrycia, które w nim dokonano popchnęły współczesną naukę na zupełnie inny poziom. Dość powiedzieć, że jednym z największych odkryć dokonanych w CERN było potwierdzenie istnienia tzw. bozonu Higgsa. 10 grudnia 2013 r. dwóch fizyków, Peter Higgs i Francois Englert, otrzymało Nagrodę Nobla w dziedzinie fizyki za swoje teoretyczne przewidywania dotyczące istnienia właśnie tej cząstki elementarnej. Bez LHC tego Nobla by nie było i wielu innych odkryć i prac fizyków cząstek elementarnych.

Modernizacja to za mało

Teraz Wielki Zderzacz Hadronów nie działa. Został wyłączony z początkiem grudnia na ponad dwa lata. Maszyna ma być znacząco rozbudowana, dzięki czemu naukowcy będą w stanie zderzać jeszcze większe ilości cząstek przy jeszcze wyższych energiach.

Dzisiaj maszyna może wytwarzać 1,2 miliona bozonów Higgsa, po modernizacji ta liczba zwiększy się aż do 15 milionów. W długim tunelu akceleratora pojawi się 130 nowych potężniejszych magnesów. Zainstalowany zostanie również nowy system zasilania oraz chłodzenia. Zmieni się też nazwa akceleratora - z Large Hadron Collider na High-Luminosity Large Hadron Collider.

Jednak być może te modyfikacje nie spełnią oczekiwań wielu fizyków. Zdecydowano się na nie głównie z tego powodu, że od czasu odkrycia wspomnianego bozonu Higgsa w 2012 roku LHC nie odkrył żadnej nowej cząstki. Być może dlatego, że energie, przy których dochodzi do zderzeń cząsteczek w LHC, są za małe i może się okazać, że realizowane modyfikacje niewiele zmienią. Wydaje się, że niezbędne jest zbudowanie nowego, dużo potężniejszego akceleratora.

Tunel będzie miał 100 km

We wstępnym raporcie projektowym CERN, w którym przedstawiono plany nowego akceleratora czytamy, że miałby być niemal cztery razy dłuższy niż Wielki Zderzacz Hadronów (LHC) i sześciokrotnie bardziej potężny.

Rozpatrywanych jest kilka wariantów nowego urządzenia - zależności od tego, który zostanie wybrany budowa maszyny ma kosztować od 9 do 21 mld euro.

W najtańszej z nich zakłada się np., że akcelerator powstanie w pobliżu LCH. Jego tunele będą miały 100 km długości - ich wydrążenie pochłonie razem z budową niezbędnej infrastruktury naziemnej około 5 mld euro. Kolejne 4 mld euro będzie kosztował sam akcelerator - inny niż LHC. Ma zderzać lżejsze cząstki, jak elektrony z pozytonami, a nie protony jak w LHC. To pozwoli na prowadzenie bardziej szczegółowych badań.

W innym scenariuszu budowy FCC zakłada się z kolei wybudowanie w 100-kilometrowym tunelu zderzacza hadronów (kolizje proton–proton) pracującego z energią dochodzącą do 100 TeV, czyli wielokrotnie wyższą niż 16 TeV uzyskiwane teraz w LHC.

Raport CERN z pomysłem budowy nowego akceleratora będzie teraz analizowany przez uczonych przez co najmniej dwa lata. Nie jest przesądzone, czy w ogóle zyska on akceptację. Są głosy, że zamiast kolejnego akceleratora, warto pomyśleć o innych ważnych i bardzo kosztownych projektach badawczych, jak choćby budowa na niewidocznej stronie Księżyca dużego radioteleskopu.

Tekst pochodzi z bloga „PortalTechnologiczny.pl”

Więcej o:
Komentarze (84)
Wielki Zderzacz Hadronów już nie wystarcza. Jest pomysł, by zbudować 6 razy potężniejszy
Zaloguj się
  • 2fat

    Oceniono 6 razy -6

    Pytanie czy ma to wpływ na mieszkańców żyjących w pobliżu takiej instalacji. Tego raczej nie wiadomo (choć taki wpływ może być i pozytywny, niewykluczone jak wpływ promieniowania. Mieszkańcy okolic Czarnobyla zasiedlający nielegalnie tereny napromieniowane cieszą się lepszym zdrowiem od reszty populacji.).

  • mgz

    Oceniono 10 razy -6

    Lepiej niech zlikwiduja smog albo glod albo ...

  • lubella69

    Oceniono 11 razy -5

    "To jest maszyna która robi PINK! Prawda ze piękna? Nikt nie wie do czego służy, ale kosztowała najwięcej" .... Scena porodu w szpitalu z "Sensu życia" Monty Pythona. Tak jest z tym zderzaczem Hadronów. Klęska akademickiej nauki, chcącej udowodnić teorię samopowstania wszechświata.

  • ericcartman

    Oceniono 17 razy -5

    Jakis czas temu czlowiek z LHC wyjasnial, ze w kazdej generacji naukowcow musi byc zbudowany zderzacz. Przy projektowaniu i budowie tych urzadzen potrzeba wiele technicznych , specyficznych umiejetnosci. Urzadzenia te nei tylko sluza do odkryc ale tez ich budowa jest nauka sama w sobie dla wielu fizykow i inzynierow. Jesli chocby jedna generacja minie bez swojego zderzacza, specjalistyczna wiedza zacznie przepadac, nie zostanie przekazana z pokolenia na pokolenie. No ale co czerskie mieliby o tym wiedziec. Ich jedynym zainteresowaniem jest judzic, lgac, podsycac nienawisc, szczuc oraz , co szczegolnie kuriozalne, domagac sie od "drugiej strony" aby to wlasnie oni "powstrzymali sie od nienawisci". Gazetka zydorcza - to gniazdo najgorszych w Polsce fanatykow - musi zostac zlikwidowane. Nie mozna pozwolic na szerzenie sie mowy nienawisci.

  • medycynaradziecka

    Oceniono 9 razy -5

    Ale czy da się z tego jakąś bombę zbudować?

  • ukos

    Oceniono 7 razy -3

    A nie taniej byłoby zanurzyć tunel porężnego akceleratora w gruncie księżycowym?

  • krunghtep01

    Oceniono 1 raz -1

    Nie podzielam tych zachwytow i planow budowy nowego akceleratora.Praktycznie oprocz potwierdzenia istnienia bozonu nic tam sie przez dziesiec lat ciekawego nie wydarzylo.Zreszta jak i w calej fizyce.Czytalem juz kilka arrtykulow powaznych ludzi nauki o wrecz zapasci nowych badan z powodu mizernych rezultatow ostatniego dziesieciolecia w fizyce.

  • grosz-ek

    Oceniono 7 razy -1

    Są 3 sposoby na przepuszczenie dużych pieniędzy:
    1 - na hazard - najszybciej;
    2 - na kobity - najmilej;
    3 - na naukowców - najwięcej...

    Mam jednak nadzieję, że go wybudują.

Aby ocenić zaloguj się lub zarejestrujX