Nieodp┼?atne zniesienie wsp├│┼?w┼?asno┼?ci a opodatkowanie VAT

Kancelaria Prawna Skarbiec
14.04.2017 14:46
A A A
Umowne zniesienie wsp├│┼?w┼?asno┼?ci, polegaj─?ce na podziale rzeczy wsp├│lnej, ma charakter rozporz─?dzenia t─? rzecz─? i prowadzi do uzyskania przez ka┼╝dego ze wsp├│┼?w┼?a┼?cicieli wy┼?─?cznego prawa w┼?asno┼?ci do nowej rzeczy, co na gruncie podatku od towar├│w i us┼?ug stanowi dostaw─? towaru w rozumieniu art. 7 ust. 1 ustawy o VAT. Je┼╝eli czynno┼?─? ta ma charakter odp┼?atny, wyra┼╝aj─?cy si─? zastosowaniem dop┼?aty pieni─?┼╝nej, to nieodp┼?atne zniesienie wsp├│┼?w┼?asno┼?ci rzeczy nie podlega opodatkowaniu VAT - orzek┼? Naczelny S─?d Administracyjny.
Umowne zniesienie wsp├│┼éw┼éasno┼Ťci, polegaj─ůce na podziale rzeczy wsp├│lnej, ma charakter rozporz─ůdzenia t─ů rzecz─ů i prowadzi do uzyskania przez ka┼╝dego ze wsp├│┼éw┼éa┼Ťcicieli wy┼é─ůcznego prawa w┼éasno┼Ťci do nowej rzeczy, co na gruncie podatku od towar├│w i us┼éug stanowi dostaw─Ö towaru w rozumieniu art. 7 ust. 1 ustawy o VAT. Je┼╝eli czynno┼Ť─ç ta ma charakter odp┼éatny, wyra┼╝aj─ůcy si─Ö zastosowaniem dop┼éaty pieni─Ö┼╝nej, to nieodp┼éatne zniesienie wsp├│┼éw┼éasno┼Ťci rzeczy nie podlega opodatkowaniu VAT - orzek┼é Naczelny S─ůd Administracyjny.

W sprawie rozpoznanej przez Naczelny S─ůd Administracyjny w wyroku z 6 pa┼║dziernika 2016 r., sygn. akt I FSK 386/16 podatnik (sp├│┼éki akcyjnej) we wniosku o wydanie interpretacji wskaza┼é, ┼╝e jest wsp├│┼éu┼╝ytkownikiem wieczystym nieruchomo┼Ťci, kt├│rej w┼éa┼Ťcicielem jest Skarb Pa┼ästwa.

Nieruchomo┼Ť─ç sk┼éada si─Ö z zabudowanych oraz niezbudowanych dzia┼éek gruntu.

Udzia┼é podatnika we wsp├│┼éw┼éasno┼Ťci ww. nieruchomo┼Ťci wynosi 9/10, natomiast sp├│┼éki z o.o. 1/10 udzia┼éu. Wsp├│┼éuprawnieni zamierzaj─ů dokona─ç zniesienia wsp├│lno┼Ťci powy┼╝szych praw poprzez podzia┼é fizyczny, ┼Ťci┼Ťle wed┼éug wielko┼Ťci udzia┼é├│w.

Sp├│┼éka z o.o., kt├│ra powsta┼éa w wyniku wyodr─Öbnienia podmiotu w celu prowadzenia inwestycji, otrzyma┼éa w aporcie grunty i budowle na pokrycie kapita┼éu zak┼éadowego. 31 stycznia 2000 r. sp├│┼éce nie przys┼éugiwa┼éo prawo odliczenia podatku VAT. Natomiast S.A. naby┼éa od sp. z o.o. nieruchomo┼Ť─ç (grunty i budowle), a do ceny doliczy┼éa VAT. Poniewa┼╝ wsp├│lno┼Ť─ç prawa u┼╝ytkowania wieczystego i prawa w┼éasno┼Ťci budynk├│w i urz─ůdze┼ä rodzi szereg komplikacji natury faktycznej oraz prawnej, stan odr─Öbno┼Ťci praw uznano za lepszy, ni┼╝ stan wsp├│lno┼Ťci praw.

Podatnik chcia┼é wiedzie─ç, czy nale┼╝y si─Ö podatek od towar├│w i us┼éug przy zniesieniu wsp├│┼éw┼éasno┼Ťci.

Zdaniem podatnika, z podatkowego punktu widzenia istotne jest to, ┼╝e w konsekwencji takiego, a nie innego sposobu zniesienia wsp├│lno┼Ťci u ┼╝adnej ze stron umowy o zniesienie wsp├│lno┼Ťci nie nast─ůpi zmiana stanu maj─ůtkowego w postaci zwi─Ökszenia aktyw├│w lub zmniejszenia zobowi─ůza┼ä kt├│rego┼Ť z nich. W konsekwencji, w ocenie podatnika, taka czynno┼Ť─ç nie podlega opodatkowaniu VAT. Podatnik powo┼éa┼é si─Ö na wyrok WSA w Warszawie, sygn. akt III SA/Wa 1942/10, zgodnie z kt├│rym udzia┼é we wsp├│┼éw┼éasno┼Ťci nieruchomo┼Ťci nie mo┼╝e by─ç uznawany za towar w rozumieniu art. 5 ust. 1 pkt 1 oraz art. 7 ust. 1 ustawy z 11 marca 2004 r. o VAT. W rezultacie, zdaniem podatnika, zniesienie wsp├│┼éw┼éasno┼Ťci z orzeczeniem dop┼éaty nie stanowi odp┼éatnej dostawy towar├│w.

Minister finans├│w nie zgodzi┼é si─Ö ze stanowiskiem podatnika. Powo┼éa┼é si─Ö na art. 5 ust. 1 pkt 1, art. 2 pkt 6 oraz art. 7 i 8 ustawy o VAT i wskaza┼é, ┼╝e z tych przepis├│w nie wynika, ┼╝e odp┼éatno┼Ť─ç za czynno┼Ťci dostawy towar├│w lub ┼Ťwiadczenia us┼éug musi mie─ç posta─ç pieni─Ö┼╝n─ů. Organ podatkowy zgodzi┼é si─Ö z podatnikiem, ┼╝e odp┼éatno┼Ť─ç jako ┼Ťwiadczenie wzajemne mo┼╝e r├│wnie┼╝ przybra─ç posta─ç rzeczow─ů - zap┼éata w innym towarze lub us┼éudze albo mieszan─ů - zap┼éata w cz─Ö┼Ťci pieni─Ö┼╝na i w cz─Ö┼Ťci rzeczowa.

Dla uznania czynno┼Ťci za odp┼éatn─ů wystarczaj─ůce jest, by istnia┼éa mo┼╝liwo┼Ť─ç okre┼Ťlenia ceny wyra┼╝onej w pieni─ůdzu w stosunku do ┼Ťwiadczenia wzajemnego, kt├│re stanowi wynagrodzenie za t─Ö czynno┼Ť─ç.

Sprawa na skutek skargi podatnika trafi┼éa do rozpoznania do Wojew├│dzkiego S─ůdu Administracyjnego w Gliwicach, kt├│ry uzna┼é j─ů za s┼éuszn─ů. WSA podkre┼Ťli┼é, ┼╝e przeniesienie prawa do rozporz─ůdzania towarem (jak w┼éa┼Ťciciel) jest mo┼╝liwe w├│wczas, gdy dokonuje go podmiot, kt├│ry prawem takim dysponuje na rzecz podmiotu, kt├│ry go dotychczas nie mia┼é. Odnosz─ůc powy┼╝sze uwagi do tre┼Ťci stosunku opisanego we wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej s─ůd wskaza┼é, ┼╝e strony tego stosunku s─ů wsp├│┼éw┼éa┼Ťcicielami prawa wieczystego u┼╝ytkowania gruntu i posadowionych na nim budynk├│w w cz─Ö┼Ťciach u┼éamkowych. Z istoty wsp├│┼éw┼éasno┼Ťci w cz─Ö┼Ťciach u┼éamkowych wynika, ┼╝e prawo w┼éasno┼Ťci przys┼éuguje wsp├│┼éw┼éa┼Ťcicielom, a zakres uprawnie┼ä wzgl─Ödem rzeczy okre┼Ťlony jest u┼éamkowo. W zwi─ůzku z powy┼╝szym nale┼╝y przyj─ů─ç, ┼╝e prawo do rozporz─ůdzania towarem przys┼éuguje ju┼╝ jego wsp├│┼éw┼éa┼Ťcicielom. W wyniku zniesienia wsp├│┼éw┼éasno┼Ťci, jak w omawianej sprawie, nast─ůpi jedynie poszerzenie uprawnie┼ä do rozporz─ůdzania towarem.

S─ůd podkre┼Ťli┼é, ┼╝e udzia┼é w prawie wieczystego u┼╝ytkowania grunt├│w i udzia┼é we wsp├│┼éw┼éasno┼Ťci budynk├│w mo┼╝e by─ç potraktowany jako towar w rozumieniu art. 2 pkt 6 ustawy o VAT nie mniej jednak, zdaniem s─ůdu, dostawa tak rozumianego towaru b─Ödzie dostaw─ů, o jakiej mowa w art. 7 ust. 1 tej ustawy, gdy w jej wyniku prawo do rozporz─ůdzania towarem nab─Ödzie podmiot, kt├│ry go dotychczas nie posiada┼é.

Minister finans├│w zaskar┼╝y┼é wyrok WSA do NSA, kt├│ry go oddali┼é. W uzasadnieniu wyroku NSA podkre┼Ťlono, ┼╝e je┼╝eli w wyniku umowy zniesienia wsp├│┼éw┼éasno┼Ťci poprzez podzia┼é powstaj─ů nowe przedmioty w┼éasno┼Ťci - samoistne, odr─Öbne rzeczy, wydzielone z wi─Ökszej rzeczy macierzystej (poprzednio wsp├│lnej), to mimo ┼╝e wydzielone cz─Ö┼Ťci rzeczy swoj─ů warto┼Ťci─ů powinny odpowiada─ç wielko┼Ťci poszczeg├│lnych udzia┼é├│w, to zmienia si─Ö zakres rzeczowy co do prawa w┼éasno┼Ťci wsp├│┼éw┼éa┼Ťciciela, kt├│ry uzyskuje prawo do rozporz─ůdzania t─ů now─ů rzecz─ů jak w┼éa┼Ťciciel (dotychczas jedynie udzia┼éem w innej wi─Ökszej rzeczy macierzystej).

Tym samym nie mo┼╝na, w ocenie NSA, zgodzi─ç si─Ö z s─ůdem pierwszej instancji, ┼╝e w tej sytuacji "nast─ůpi jedynie poszerzenie uprawnie┼ä do rozporz─ůdzania towarem", gdy┼╝ stanowisko to pomija, ┼╝e w wyniku umowy zniesienia wsp├│┼éw┼éasno┼Ťci nast─Öpuje podzia┼é rzeczy wsp├│lnej, kt├│ry prowadzi do likwidacji stosunku wsp├│┼éw┼éasno┼Ťci poprzez unicestwienie bytu prawnego dotychczasowej rzeczy wsp├│lnej (jako przedmiotu wsp├│┼éw┼éasno┼Ťci), wyodr─Öbnienie (powstanie) z rzeczy macierzystej nowych rzeczy oraz ich nabycie na wy┼é─ůczn─ů w┼éasno┼Ť─ç przez poszczeg├│lnych wsp├│┼éw┼éa┼Ťcicieli. Gdy czynno┼Ť─ç ta ma charakter umowny (wolicjonalny) pomi─Ödzy wsp├│┼éw┼éa┼Ťcicielami, to w tym uj─Öciu VAT ma charakter rozporz─ůdzenia rzecz─ů wsp├│ln─ů (towarem) przez wsp├│┼éw┼éa┼Ťcicieli w taki spos├│b, kt├│ry umo┼╝liwia jej podzia┼é prowadz─ůcy do uzyskania przez ka┼╝dego z nich wy┼é─ůcznego prawa w┼éasno┼Ťci do nowego towaru. Je┼╝eli czynno┼Ťci tej nie towarzyszy dop┼éata pieni─Ö┼╝na, maj─ůca na celu wyr├│wnanie warto┼Ťci poszczeg├│lnych udzia┼é├│w, nie ma ona charakteru odp┼éatnego, w tym te┼╝ na gruncie VAT. Wydzielone (bez dop┼éaty) w wyniku zniesienia wsp├│┼éw┼éasno┼Ťci nowe rzeczy swoj─ů warto┼Ťci─ů powinny odpowiada─ç wielko┼Ťci poszczeg├│lnych udzia┼é├│w, co oznacza, ┼╝e ┼╝aden ze wsp├│┼éw┼éa┼Ťcicieli nie uzyskuje w wyniku tej czynno┼Ťci przysporzenia maj─ůtkowego (ekonomicznego), a jedynie prawo umo┼╝liwiaj─ůce mu dysponowanie nowym towarem jak w┼éa┼Ťciciel. Ponadto umowy zniesienia wsp├│┼éw┼éasno┼Ťci rzeczy przez fizyczny jej podzia┼é, z uwzgl─Ödnieniem jedynie warto┼Ťci udzia┼é├│w wsp├│┼éw┼éa┼Ťcicieli, nie mo┼╝na uto┼╝samia─ç z czynno┼Ťciami zamiany udzia┼é├│w w rzeczy czy ich sprzeda┼╝y.

Oznacza to, ┼╝e tego rodzaju umowne zniesienie wsp├│┼éw┼éasno┼Ťci rzeczy, kt├│re nie ma charakteru odp┼éatnego, nie podlega opodatkowaniu VAT.

Je┼╝eli czynno┼Ť─ç ta b─Ödzie mia┼éa charakter odp┼éatny, a wi─Öc strony postanowi─ů, ┼╝e w wyniku zniesienia wsp├│┼éw┼éasno┼Ťci jeden ze wsp├│lnik├│w uzyska w┼éasno┼Ť─ç nowej rzeczy o warto┼Ťci ni┼╝szej od warto┼Ťci jego udzia┼éu we w┼éasno┼Ťci wsp├│lnej rzeczy, a drugi ze wsp├│lnik├│w zostanie zobowi─ůzany do wyr├│wnania tej warto┼Ťci przez dop┼éat─Ö pieni─Ö┼╝n─ů (z uwagi na to, ┼╝e warto┼Ť─ç jego nowej rzeczy jest wy┼╝sza od warto┼Ťci przys┼éuguj─ůcego mu uprzednio udzia┼éu), to na gruncie VAT b─Ödzie mia┼éa miejsce odp┼éatna dostawa towaru w rozumieniu art. 7 ust. 1 ustawy o VAT, kt├│rej odp┼éatno┼Ť─ç wyznacza wielko┼Ť─ç poczynionej dop┼éaty.

Autorem jest:

Kancelaria Prawna Skarbiec, specjalizuj─ůca si─Ö w przeciwdzia┼éaniu bezprawiu urz─Ödniczemu, w kontrolach podatkowych i celno-skarbowych oraz optymalizacji podatkowej

Skomentuj:
Zaloguj siŕ

Aby oceniŠ zaloguj siŕ lub zarejestrujX

Najwa┐niejsze informacje