Jak przyspieszyć przedłużającą się kontrolę?

Nie ma chyba przedsiębiorcy, który nie czekałby z niecierpliwością na koniec prowadzonej u niego kontroli podatkowej. Pracownicy urzędu skarbowego nie muszą jednak precyzyjnie określić, jak długo mają zamiar sprawdzać rozliczenia podatkowe. Nie dość, że podają tylko orientacyjny termin zakończenia kontroli, to jeszcze mogą go przedłużać. Co można zrobić, aby przyspieszyć przeciągającą się kontrolę? Napisać ponaglenie.

Daty w upoważnieniu

Każdy przedsiębiorca wie, że pracownicy urzędu skarbowego mogą sprawdzić, jak rozlicza się on z fiskusem. Kontrola może być wszczęta w zasadzie w każdej chwili. O tym, czy i kiedy do niej dojdzie, decyduje fiskus. Kontrola podatkowa wszczynana jest bowiem z urzędu. Nie ma chyba osoby, która ucieszyłaby się na widok kontrolerów i nie czekałaby z niecierpliwością na koniec ich pracy. Chcąc wiedzieć, jak długo potrwa kontrola, trzeba uważnie przeczytać upoważnienie do jej przeprowadzenia. Musi być w nim podana data rozpoczęcia i przewidywany termin zakończenia kontroli.

Bez upoważnienia właściwie nie ma kontroli. Zasadą jest, że pracownicy urzędu skarbowego muszą podatnikowi (lub uprawnionej osobie) doręczyć upoważnienie i okazać legitymacje służbowe, aby wszcząć kontrolę. Należy jednak pamiętać, że są sytuacje, kiedy wystarczą im same legitymacje służbowe. Kontrola może być wszczęta jedynie po ich okazaniu, gdy okoliczności faktyczne uzasadniają jej niezwłoczne podjęcie. Wchodzi to w grę w szczególności wówczas, gdy istnieje ryzyko utraty materiału dowodowego lub zachodzi prawdopodobieństwo popełnienia przestępstwa skarbowego lub wykroczenia skarbowego. Nie oznacza to jednak, że w takich przypadkach upoważnienie do przeprowadzenia kontroli jest w ogóle zbędne. Musi być ono doręczone podatnikowi (lub uprawnionej osobie) w ciągu 3 dni od dnia wszczęcia kontroli. Wyjątkiem są sytuacje, kiedy nie można ustalić danych identyfikacyjnych kontrolowanego.

(Nie) przewidywalny termin

Pracownicy urzędu skarbowego powinni przeprowadzić kontrolę u przedsiębiorcy szybko i sprawnie. Powinni zakończyć ją bez zbędnej zwłoki, ale nie później niż w terminie wskazanym w upoważnieniu. W praktyce różnie z tym bywa. Sprawę komplikuje fakt, że w upoważnieniu podaje się jedynie przewidywany, a więc nieostateczny termin zakończenia kontroli. Może być on przedłużony.

O każdym przypadku niezakończenia kontroli w terminie wskazanym w upoważnieniu podatnik musi być powiadomiony. Kontrolujący mają obowiązek poinformować go o tym, podając przyczyny przedłużenia kontroli i wskazując nowy termin jej zakończenia. Muszą tak postąpić także wtedy, gdy nie odpowiadają za opóźnienie.

A co się stanie, jeśli nie dopełnią tego obowiązku? Odpowiedź znajduje się w art. 284b § 3 Ordynacji podatkowej. Przepis ten stanowi, że dokumenty dotyczące czynności kontrolnych dokonanych po upływie terminu podanego w upoważnieniu nie mogą być dowodem w postępowaniu podatkowym. Nie dotyczy to jednak sytuacji, gdy został wskazany nowy termin zakończenia kontroli. Tak naprawdę więc zagrożenie pominięcia w postępowaniu podatkowym dowodów zebranych w czasie przeciągającej się kontroli jest właściwie znikome. Wystarczy, że kontrolujący będą pamiętali o wyznaczeniu nowego terminu zakończenia kontroli i powiadomieniu o tym przedsiębiorcy.

Skarga na kontrolerów

Nie należą więc do rzadkości przypadki, kiedy pracownicy urzędu skarbowego nie spieszą się z zakończeniem kontroli. Często staje się to uciążliwe dla podatnika. Należy bowiem pamiętać, że co do zasady czynności kontrolne prowadzone są w siedzibie kontrolowanego, w innym miejscu przechowywania dokumentacji oraz w miejscach związanych z prowadzoną przez niego działalnością.

Co można zrobić, gdy zainteresowanie pracowników urzędu skarbowego rozliczeniami podatnika przedłuża się? Można napisać ponaglenie do dyrektora izby skarbowej. Możliwość taką przewiduje art. 141 w zw. z art. 292 Ordynacji podatkowej. Efektem uznania ponaglenia za uzasadnione jest wyznaczenie dodatkowego terminu zakończenia kontroli. Dyrektor izby skarbowej zarządza poza tym wyjaśnienie przyczyn i ustalenie osób winnych opóźnienia. W razie potrzeby podejmuje środki zapobiegające takim nieprawidłowościom w przyszłości.

Przykład ponaglenia

 

Podstawa prawna: ustawa z dnia 29.08.1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. nr 8, poz. 60 ze zm.).