Odsetki odsetkom nierówne

Podatnik, który uiszcza podatek z opóźnieniem, musi powiększyć wpłacaną kwotę o odsetki za zwłokę. Trzeba jednak uważać, zabierając się za ich wyliczenie. Obecnie obowiązują bowiem dwa różne wzory na obliczenie odsetek od zaległości podatkowych. Kiedy należy je stosować?

Dwie stawki

Podatnik, który wpłaca podatek po terminie, musi do niego doliczyć odsetki za zwłokę. Nie jest ważne, ile wynosi opóźnienie: jeden dzień, tydzień czy miesiąc.

Ogólne zasady obliczania odsetek podatkowych od lat są takie same. Wysokość odsetek zależy od tego, ile wynosi kwota zaległości podatkowej, jak długo zwlekało się z zapłatą podatku oraz jaka stawka odsetek za zwłokę w tym czasie obowiązywała. Od tego roku zostały jednak zróżnicowane stawki odsetek za zwłokę. Obok "zwykłej" pojawiła się "preferencyjna". W pewnych okolicznościach odsetki za zwłokę będą naliczane według obniżonej stawki. Powinni mieć to na uwadze ci, którzy będą musieli zapłacić podatek po dobrowolnym skorygowaniu deklaracji zawierającej błąd na niekorzyść fiskusa.

Obniżoną stawkę odsetek - wynoszącą 75% stawki "zwykłej" - stosuje się, gdy zostanie złożona korekta deklaracji. Mowa o prawnie skutecznej korekcie deklaracji. Do deklaracji korygującej musi być dołączone pismo uzasadniające przyczyny naniesienia poprawek. W ciągu 7 dni od dnia złożenia korekty trzeba również uiścić całą zaległość podatkową. Wynika to z art. 56 § 1a Ordynacji podatkowej.

 

O preferencyjnym sposobie naliczania odsetek jednak można zapomnieć, gdy skorygowanie deklaracji to efekt zainteresowania się urzędników skarbowych rozliczeniami podatnika. Nie stosuje się go, gdy korekta deklaracji zostanie dokonana po doręczeniu zawiadomienia o zamiarze wszczęcia kontroli podatkowej (postępowania kontrolnego przez UKS). Tak samo jest w przypadku korekty deklaracji złożonej po zakończeniu kontroli, gdy jest ona wszczynana bez uprzedzenia. Zastosowanie obniżonej stawki odsetek nie wchodzi ponadto w rachubę, gdy korekta deklaracji zostanie dokonana w wyniku czynności sprawdzających przeprowadzonych przez urzędników.

Stawki w obwieszczeniu

Stawki odsetek za zwłokę ogłaszane są przez Ministra Finansów w Monitorze Polskim. W ten sposób podawana jest zarówno stawka "zwykła", jak i obniżona.

Niekiedy podatnik wpłacający podatek po terminie musi wykazać się znajomością kilku, a nawet kilkunastu stawek. Nie należą do rzadkości przypadki, kiedy opóźnienie w zapłacie podatku przypada na czas, w którym stawki odsetek za zwłokę zmieniały się. Wówczas odsetki należy obliczyć odrębnie za każdy okres, w którym obowiązywała dana stawka. Zaokrągleniu podlega suma odsetek za poszczególne okresy.

Tak samo należy postąpić, gdy będzie stosowana preferencyjna stawka odsetek za zwłokę. Obniżone odsetki naliczane są odrębnie za każdy okres, w którym obowiązywały różne obniżone stawki. Zaokrąglić należy sumę odsetek za poszczególne okresy.

 

Odsetki za zwłokę od zaległości podatkowych należy zaokrąglić do pełnych złotych zgodnie z zasadami zawartymi w art. 63 § 1 Ordynacji podatkowej. Końcówki kwot wynoszące mniej niż 50 groszy pomija się, a końcówki kwot wynoszące 50 i więcej groszy podwyższa do pełnych złotych.

Dług bez odsetek

Spóźnialski podatnik musi pamiętać o odsetkach. W drodze wyjątku nie trzeba przejmować się jedynie niewielkimi odsetkami. Nie trzeba płacić odsetek, jeśli ich wysokość nie przekracza trzykrotności opłaty dodatkowej pobieranej przez Pocztę Polską SA za polecenie przesyłki listowej.

Podatnik, który wpłacając podatek z opóźnieniem zapomni o odsetkach, nie uwolni się od swojego zobowiązania wobec fiskusa. Taki skutek przynosi jedynie uregulowanie całego zaległego podatku i należnych odsetek za zwłokę. Jeśli podatnik wpłaci za mało, dokonana przez niego wpłata zostanie zaliczona proporcjonalnie na poczet zaległości podatkowej oraz odsetek za zwłokę. Zarachowanie to następuje w takim stosunku, w jakim w dniu wpłaty pozostaje kwota zaległości podatkowej do kwoty odsetek za zwłokę. Wynika to z art. 55 § 2 Ordynacji podatkowej.

Podstawa prawna: ustawa z dnia 29.08.1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. nr 8, poz. 60 ze zm.).