Krok bliżej do uniwersalnej szczepionki na grypę

Naukowcy z National Institute of Allergy and Infectious Diseases (NIAID - Krajowy Instytut Chorób Zakaźnych i Alergii) wykorzystali dwuetapowe szczepienie do uodpornienia myszy na wiele różnych odmian grypy.

Zespół z NIAID pod kierownictwem dr Gary Nabela przeprowadził równoległe eksperymenty na szczurach, fretkach oraz małpach, najpierw przygotowując układ odpornościowy zwierząt szczepionką wykonaną z DNA kodującego proteinę z powierzchni wirusa, hemaglutyninę (HA). Po przygotowaniu szczepionką z DNA, myszy i fretki otrzymały przypominającą dawkę szczepionki, przy czym ta druga dawka była albo szczepionką na sezonową grypę z roku 2006-2007, albo szczepionką z osłabionego adenowirusa (wirusa przeziębienia) zawierającego proteinę HA z grypy (małpy otrzymywały tylko tę pierwszą szczepionkę).

Okazało się, że szczepienie przygotowujące stymuluje odpowiedź odpornościową na podstawę hemaglutyniny. Proteina ta ma kształt lizaka - składa się z dwóch rejonów, 3 pasm zwiniętych w spiralę oraz umieszczonej na nich kulistej końcówki. Końcówka ta łatwo mutuje, dzięki czemu przeciwciała przestają rozpoznawać wirusa. Jednak, jak okazuje się, podstawa hemaglutyniny nie zmienia się specjalnie pomiędzy odmianami. W związku z tym przeciwciała wytworzone w oparciu o 3 zwinięte w spiralę pasma HA powinny być zdolne do zneutralizowania wielu odmian grypy.

Wyniki były obiecujące - mimo iż pierwsza dawka szczepionki była stworzona z wirusa grypy z 1999, to wszystkie zwierzęta wytworzyły przeciwciała zdolne do zneutralizowania wirusów nie tylko sprzed 1999 roku (w tym odmiany z 1934), ale również odmian z 2006 i 2007 roku. Co więcej, mimo iż obie dawki szczepionki były wykonane z podtypu H1 wirusów grypy A, to były w stanie zneutralizować inne podtypy grypy, w tym H5N1 (grypę ptasią). Inny eksperyment z kolei pokazał, że strategia szczepienia dwoma różnymi dawkami dobrze chroniła myszy i fretki przed śmiertelnymi poziomami wirusa - po wystawieniu na wysokie poziomy wirusa grypy z 1934 80% myszy szczepionych dwoma dawkami przeżyło, podczas gdy myszy które otrzymały tylko jedną ze szczepionek lub placebo wszystkie zmarły.

Sezonowa, zwykła grypa każdego roku zabija od 250 do 500 tysięcy ludzi, głównie z grup ryzyka takich jak osoby starsze, dzieci, astmatycy, cukrzycy itd. Współczesne szczepionki na grypę muszą być co roku zmieniane, aby dostosować je do najczęściej występujących w danym momencie odmian grypy, co wiąże się ze sporymi kosztami oraz ryzykiem niekorzystnych reakcji po szczepieniu, co często odstrasza ludzi od szczepienia się.

[via Science Daily]

Leszek Karlik