Co to jest transponder, jak działa nowoczesny radar i dlaczego samolot może zniknąć

Zniknięcie samolotu malezyjskich linii lotniczych sprawiło, że zaczęło się mówić o radarach, transponderach kontroli ruchu lotniczego. Wyjaśniamy jak działają urządzenia namierzające samolot w locie.

W lotnictwie stosuje się system zwany wtórnym radarem dozorowania (ang. Secondary Surveillance Radar w skrócie SSR). To urządzenie pozwala na określenie pozycji samolotu na niebie oraz, we współpracy ze znajdującym się na pokładzie maszyny transponderem, identyfikację maszyny i uzyskanie dodatkowych danych dotyczących lotu.

SSR wysyła w stronę samolotu sygnał radiowy. Sygnał odbija się od kadłuba i wraca do anteny radaru. Na podstawie czasu, jakiego sygnał potrzebuje na pokonanie drogi antena-samolot-antena system oblicza odległość do śledzonego obiektu.

Samo odbicie sygnału nie daje jednak informacji o tym, jaki samolot śledzimy. To ważne zarówno w sytuacji, gdy leci nieznana maszyna, której zamiary nie są jasne jak i wtedy, kiedy na radarze robi się tłok. Dwuwymiarowy wyświetlacz nie jest w stanie zaprezentować pełnej sytuacji panującej w powietrzu, a radar nie daje ciągłego obrazu zmian - między jedną a drugą wiązką upływa chwila, przez którą łatwo pogubić się przy większej liczbie samolotów.

Dlatego SSR współpracuje z transponderami znajdującymi się na pokładzie samolotów. Transponder to urządzenie, które odbiera sygnał radiowy i automatycznie na niego odpowiada odsyłając ustalony sygnał. Radary systemu SSR "nawołują" transpondery samolotów, a te odpowiadają wysyłając informacje identyfikujące maszynę.

Współczesne transpondery nadają w tak zwanym trybie S, w którym dodatkowo mogą wysyłać m.in. informacje o pułapie lotu, prędkości samolotu, położeniu geograficznym czy zaprogramowanej trasie przelotu.

Transponder może zostać wyłączony bądź przełączony w tryb, w którym nie nadaje informacji identyfikujących samolot. W takiej sytuacji na radarze pozostaje pozycja lecącego obiektu, jednak przestaje się on identyfikować i przestaje być rozpoznawany.

Więcej o: