Polskie państwo wydaje ponad 2 miliardy złotych dziennie - z naszych podatków i składek. Sprawdź, na co najwięcej

Dochody państwa pochodzą przede wszystkim z naszych podatków - PIT, CIT, VAT i akcyzy, a także ze składek - na ZUS i NFZ. Fundacja Republikańska policzyła, że w ubiegłym roku dochody całego sektora finansów publicznych (czyli także samorządów) wyniosły prawie 643,5 miliarda złotych. Wydatki - sto miliardów więcej - 744,5 miliarda złotych. To średnio ponad 2 miliardy złotych dziennie! Oto 10 kategorii wydatków, na które państwo przeznaczyło najwięcej pieniędzy.
Na parki narodowe w ubiegłym roku państwo wydało 83 mln zł Na parki narodowe w ubiegłym roku państwo wydało 83 mln zł Puszcza Białowieska; Fot. Agnieszka Sadowska / Agencja Gazeta

10. Środowisko

Na środowisko państwo wydało w ubiegłym roku 18 miliardów złotych, o 721 milionów (czyli o 4 proc.) więcej niż rok wcześniej. Większość tych pieniędzy - 13,7 miliarda złotych - to wydatki samorządów na gospodarkę komunalną i ochronę środowiska, czyli na przykład wywóz śmieci, utylizacja odpadów itp. 1,7 miliarda złotych to wydatki na Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej, który finansuje duże inwestycje w tym sektorze. Nieco ponad miliard kosztowało usuwanie skutków klęsk żywiołowych. A na przykład na parki narodowe państwo wydało w ubiegłym roku 83 milionów złotych.

Jasionka, Europejskie Zawody Łazików Marsjańskich Jasionka, Europejskie Zawody Łazików Marsjańskich Jasionka, Europejskie Zawody Łazików Marsjańskich; Fot. Patryk Ogorzałek / Agencja Gazeta

9. Nauka i szkolnictwo wyższe

Wydatki na naukę wzrosły w ubiegłym roku aż o 8 proc., do prawie 21,3 miliarda złotych. Najwięcej - prawie 9,8 miliarda kosztowały studia na publicznych uczelniach wyższych. Osobną pozycją w zestawieniu Fundacji Republikańskiej są wydatki na uczelnie niepodlegające ministerstwu nauki, czyli m.in. akademie medyczne, uczelnie artystyczne, wojskowe czy kościelne. Wydaliśmy na nie łącznie ponad 3 miliardy zł.

W sektorze "nauka i szkolnictwo wyższe" kryją się też wydatki na działalność różnych instytucji ds. nauki - na przykład na Polską Akademię Nauk wydaliśmy 78 milionów złotych, a na Centrum Nauki Kopernik 8 milionów złotych.

Ćwiczenia służb ratunkowych Ćwiczenia służb ratunkowych Ćwiczenia służb ratunkowych; Fot. Wojciech Kardas / Agencja Gazeta

8. Bezpieczeństwo i sprawiedliwość

Na policję rząd wydał w ubiegłym roku prawie 8,7 miliarda złotych. Na wymiar sprawiedliwości (przede wszystkim sądy powszechne) - blisko 7,5 miliarda. W tej kategorii znajdują się również wydatki na Trybunał Konstytucyjny - w 2015 roku było to 25 milionów złotych. Więzienia kosztowały polskich podatników 2,77 miliarda złotych. Nieco mniej, prawie 2,6 miliarda, wydaliśmy na utrzymanie straży pożarnej. Łącznie wydatki na bezpieczeństwo i sprawiedliwość przekroczyły 29 miliardów zł.

Polski F-16 Polski F-16 F-16 Polskich Sil Powietrznych; Fot. Arkadiusz Wojtasiewicz / Agencja Gazeta

7. Obrona narodowa

Wydatki państwa na obronę narodową rosły w ubiegłym roku najszybciej - aż o 24 proc. i wyniosły 31 miliardów złotych. Przy czym trzeba zaznaczyć, że według stosowanej przez Fundację Republikańską metodologii, nie wliczane są do nich wydatki na wojskowe emerytury, które stanowią aż jedną czwartą budżetu MON (uposażenia te włączono w zestawieniu do kategorii emerytury i renty).

W kategorii "obrona narodowa" najwięcej - ponad 8 miliardów złotych - wydaliśmy na uzbrojenie i sprzęt. W tym ponad miliard kosztowały remonty, niemal tyle samo sprzęt elektroniczny i łączność, na pociski rakietowe wydaliśmy 406 miliony złotych, a na samoloty 182 miliony.

Utrzymanie wojska kosztowało 5,5 miliarda złotych, w tym najwięcej wojska lądowe (2,65 mld) i siły powietrzne (1,25 mld). Logistyka i zaopatrzenie to wydatek ponad 7 mld zł. W różnego rodzaju "innych wydatkach" kryją się na przykład środki na misje pokojowe - w ubiegłym roku było to 85 milionów złotych.

Bar mleczny w Krakowie Bar mleczny w Krakowie Bar mleczny w Krakowie; Fot. Michał Łepecki / Agencja Gazeta

6. Pomoc społeczna

Na pomoc społeczną polskie państwo wydało w ubiegłym roku blisko 45,3 miliarda złotych. Samorządy wydają wyraźnie więcej, niż rząd (24,8 mld, wydatki rządowe wyniosły 17,4 mld). W tej kategorii znajdują się też środki na bary mleczne - na dofinansowanie takich barów przeznaczyliśmy 11 milionów złotych.

5. Finanse

W ubiegłym roku spadły nam koszty obsługi długu, które są głównym elementem wydatków w tej kategorii. Na obsługę zadłużenia publicznego ministerstwo finansów wydało ponad 29 miliardów złotych (w tym 19,4 mld dotyczyło zadłużenia krajowego, a 9,7 mld - zagranicznego). Składka do Unii Europejskiej wyniosła nas ponad 18 miliardów złotych. Administracja podatkowa kosztowała 5,4 miliarda złotych. Całość wydatków w kategorii "finanse" w 2015 roku sięgnęła prawie 64,5 miliarda złotych, to o 11 proc. mniej niż rok wcześniej.

Budowa drogi ekspresowej S5 Budowa drogi ekspresowej S5 Budowa drogi ekspresowej S5; Fot. Kornelia Głowacka-Wolf / Agencja Gazeta

4. Infrastruktura

Także wydatki na infrastrukturę w ubiegłym roku nam spadły, to efekt między innymi tego, że rok wcześniej mieliśmy kumulację rozliczenia środków z poprzedniej perspektywy finansowej UE (2007-2013). Z kolei w 2015 roku pieniądze z następnej perspektywy wydawaliśmy bardzo powoli. Ogółem wydatki na infrastrukturę spadły o 7 proc., do nieco ponad 67 miliardów złotych.

Największą pozycją są tu wydatki samorządów na transport - to ponad 32 miliardy złotych. Rządowe wydatki na transport (kolej, urzędy takie jak GDDKiA czy Inspekcja Transportu Drogowego) to ponad 7 miliardów złotych. Na Krajowy Fundusz Drogowy (który zbiera środki na budowę i remonty autostrad, dróg ekspresowych i innych krajowych) rząd przeznaczył ponad 12,7 miliarda złotych. A samorządy na gospodarkę mieszkaniową wydały ponad 7,2 miliarda złotych.

Lekcja języka polskiego w liceum Lekcja języka polskiego w liceum Lekcja języka polskiego w liceum; Fot. Piotr Bernaś / AG

3. Edukacja

Trzecie miejsce na podium w zestawieniu największych wydatków państwa zajmuje edukacja. W 2015 roku te wydatki przekroczyły 68 miliardów złotych - to 9 proc. wszystkich wydatków sektora finansów publicznych. Pieniądze te niemal w całości przeznaczone są na utrzymanie szkół, w większości wydają je samorządy, dzięki subwencjom z budżetu państwa - to gminne i powiatowe podstawówki, gimnazja i szkoły średnie.

Kolejki do rejestracji w Dziecięcym Szpitalu Klinicznym w Lublinie Kolejki do rejestracji w Dziecięcym Szpitalu Klinicznym w Lublinie Kolejki do rejestracji w Dziecięcym Szpitalu Klinicznym w Lublinie; Fot. Jakub Orzechowski / Agencja Gazeta

2. Zdrowie

Zdrowie kosztowało nas prawie 80 miliardów złotych. To blisko 4,5 proc. polskiego PKB i ponad 10 proc. wszystkich wydatków sektora finansów publicznych w ubiegłym roku. Najwięcej wydaliśmy na szpitale - 33,2 miliarda złotych. Wydatki na lekarzy pierwszego kontaktu to 8,8 miliarda złotych, prawie 8 miliardów kosztowała refundacja leków. Na różnego rodzaju działania opiekuńcze (opieka psychiatryczna, rehabilitacja, lecznictwo uzdrowiskowe) państwo przeznaczyło prawie 7,8 miliarda złotych. Natomiast utrzymanie samego NFZ to koszt 757 milionów złotych.

Siedziba ZUS przy ulicy Szamockiej w Warszawie Siedziba ZUS przy ulicy Szamockiej w Warszawie Siedziba ZUS przy ulicy Szamockiej w Warszawie; Fot. Franciszek Mazur / Agencja Gazeta

1. Renty i emerytury

Zdecydowanie największą pozycją w wydatkach państwa są emerytury i renty. To prawie jedna trzecia wszystkich wydatków i ponad 13 proc. polskiego PKB. I te wydatki rosną - w ubiegłym roku o ponad 5,2 miliarda złotych. Większy wzrost (o blisko 6 miliardów) zanotowała tylko obrona narodowa.

Emerytury i renty kosztowały nas w 2015 roku ponad 236 miliardów złotych. Na emerytury z ZUS wydaliśmy 126 mld, na renty z ZUS - 37 mld. Inne świadczenia ZUS (zasiłki chorobowe, macierzyńskie, opiekuńcze, itp.) kosztowały 33 miliardy zł. Świadczenia z KRUS (w tym emerytury i renty rolne) - blisko 18,4 miliarda złotych. Tak zwane "emerytury resortowe" (czyli mundurowe) to wydatek prawie 17 miliardów złotych. Sporo kosztuje też utrzymanie samego ZUS - aż 4 miliardy.

Fundacja Republikańska w swoim raporcie podkreśla też ujemny bilans systemu emerytalno-rentowego - w ubiegłym roku wpływy ze składek były niższe od wydatków o blisko 83 miliardy złotych.

Całą mapę wydatków państwa przygotowaną przez Fundację Republikańską można zobaczyć tutaj.