Państwo na skraju upadku. Tu pieniądze się... waży. Liczenie nie ma sensu

Wenezuela jest niemal trzykrotnie większa od Polski, ma bogate złoża ropy naftowej oraz cuda natury, jakich nie znajdziesz nigdzie indziej. Jednak od trzech lat kraj znajduje się w pogłębiającym kryzysie ekonomicznym i społecznym. Jak to możliwe?
VENEZUELA-ECONOMY/ VENEZUELA-ECONOMY/ UESLEI MARCELINO / REUTERS / REUTERS

Do sklepu z torbą pieniędzy

Władze Wenezueli nie są w stanie zapanować nad gigantyczną inflacją. Tamtejszy rząd nie publikuje oficjalnych danych od grudnia 2015 roku, wówczas wzrost cen był szacowany na 180 proc.

Prognozy międzynarodowych instytucji dotyczące inflacji w 2016 roku mieszczą się w przedziale od 257 proc. do 1500 proc. (mediana to 400 proc.). Międzynarodowy Fundusz Walutowy szacuje, że w przyszłym roku w Wenezueli ceny wzrosną o ponad 2000 proc.

W sklepach zdarza się, że pieniędzy się nie liczy, ale się je waży. W związku z inflacją Bank Centralny Wenezueli wprowadzi do obiegu nowe banknoty o wyższych nominałach. 15 grudnia br. wyemituje sześć nowych banknotów o nominałach od 500 do 20 000 boliwarów oraz trzy nowe monety. Dziś papierem o najwyższym nominale jest tam 100 boliwarów, co stanowi wartość około 2 amerykańskich centów.

VENEZUELA-MERCOSUR/ VENEZUELA-MERCOSUR/ UESLEI MARCELINO / REUTERS / REUTERS

Zawieszenie w Mercosur

Na początku grudnia br. cztery kraje założycielskie Mercosur zawiesiły członkostwo Wenezueli w tej międzynarodowej organizacji wolnego handlu za nieprzestrzeganie zasad wspólnego rynku - podała AFP, powołując się na źródło w brazylijskim rządzie.

Decyzja nastąpiła po upłynięciu trzymiesięcznego ultimatum. Kraje założycielskie nalegały, by w tym okresie władze Wenezueli dostosowały prawo do zasad wspólnego porozumienia gospodarczego. Według władz Brazylii celem ultimatum było "utrzymanie i umocnienie Mercosur". Władze Wenezueli zawieszenie członkostwa nazwały "zamachem stanu".

VENEZUELA-POLITICS/ VENEZUELA-POLITICS/ MARCO BELLO / REUTERS / REUTERS

Kraj w ciężkim kryzysie

Oparta na ropie naftowej gospodarka Wenezueli przeżywa gigantyczny kryzys, który najbardziej odbija się na najbiedniejszych. Ludzie głodują, we wrześniu jednak kraj odrzucił inicjatywę kilkudziesięciu państw o uruchomienie przez ONZ pomocy żywnościowej dla Wenezueli (uznając ją za "jawny interwencjonizm").

W państwie brakuje podstawowych produktów - w czerwcu 2013 roku rząd wprowadził ograniczenia zakupu papieru toaletowego - dziennie rodzinie przysługiwała tylko jedna rolka. Brakuje nie tylko produktów higienicznych ale także żywności.

Pod koniec listopada notowania dolara w tym kraju wzrosły do rekordowych 3688 boliwarów. Wenezuelska waluta straciła wówczas jedną czwartą wartości w ciągu trzech dni.

Z prognoz Bloomberga wynika, że Wenezuela będzie najsłabszą gospodarką świata w tym roku. PKB spadło w 2015 r. o 6 proc., w tym roku gospodarka tego kraju skurczy się jeszcze bardziej.

OIL-PDVSA/CITGO OIL-PDVSA/CITGO CARLOS GARCIA RAWLINS / REUTERS / REUTERS

Na skraju bankructwa

Choć wenezuelskie zasoby ropy zaliczają się do największych na świecie (18 proc. globalnych), to państwowy koncern naftowy PDVSA opóźnia się z wypłatą ok. 404 mln dolarów odsetek od obligacji. Jak donosi JPMorgan, z ok. 539 mln dol. odsetek od obligacji z terminami zapadalności w 2021, 2024 i 2035 r., spółka PDVSA zdeponowała na wypłaty jedynie 135 mln dol. Koncern skorzystał z 30-dniowej prolongaty w spłacie. Ta nieterminowość jest niepokojącym sygnałem, że Wenezueli pieniądze kończą się szybciej niż sądzono.

VENEZUELA-POLITICS/ VENEZUELA-POLITICS/ MARCO BELLO / REUTERS / REUTERS

Brakuje podstawowych leków

W wenezuelskich szpitalach brakuje leków czy wody. Według szacunków, brakuje ok. 80 proc. leków, nawet zamienników droższych medykamentów. Wenezuela notuje znaczny spadek skuteczności leczenia, m.in. nowotworów. Majętniejsi obywatele próbują ściągać leki np. ze Stanów Zjednoczonych czy Kolumbii.

W Wenezueli są też problemy z dostępnością środków antykoncepcyjnych. Na jednym z popularnych w Wenezueli portali aukcyjnych opakowanie 36 prezerwatyw marki Trojan można było tam kupić za 4760 boliwarów, czyli ok. 750 dolarów.

OIL-PDVSA/CITGO OIL-PDVSA/CITGO CARLOS GARCIA RAWLINS / REUTERS / REUTERS

Eldorado paliwowe

Przez dwadzieścia lat mieszkańcy Wenezueli za litr paliwa płacili jednego centa, w lutym tego roku ten raj dla kierowców się skończył, bowiem ceny poszły w górę do 95 centów. Wenezuela z kraju o najtańszym paliwie wskoczyła bliżej środka stawki.

Kraj ten ma największe na świecie udokumentowane zasoby ropy naftowej. Eksport tego surowca odpowiada za 95 proc. jej całych przychodów ze sprzedaży produktów za granicę. Wenezuela jest uzależniona od ropy, przez co znajduje się w głębokiej recesji, po tym jak jej ceny drastycznie spadły w ciągu ostatnich lat.

Heladeria Coromoto Heladeria Coromoto fot. JoséMa Orsini from Caracas, Venezuela / Creative Commons Attribution-Share Alike 2.0 Generic

Jedyne takie lody na świecie

W 1984 r. pewien Portugalczyk w wenezuelskiej Meridzie otworzył Heladerię Coromoto - lodziarnię, jakiej nie znajdziesz nigdzie indziej. Zaczynał od czterech smaków: waniliowego, czekoladowego, truskawkowego i kokosowego. Po wizycie w Brazylii dołożył do tego lody awokado. Dziś w ofercie Coromoto ma ich ponad tysiąc, w tym tak egzotyczne jak: krewetka, cebula, wołowina w czerwonym winie, suszona ryba z ziemniakami, tuńczyk, czosnek, pieczarki, wódka czy piwo. Media donoszą, że żadna lodziarnia na świecie nie może pochwalić się aż tak wielką różnorodnością.

Venezuela Fidel Castro Venezuela Fidel Castro Fernando Llano (AP Photo/Fernando Llano)

Telenowelowy biznes

Telenowele są częścią wenezuelskiej kultury. Znane na całym świecie, także w Polsce. Wenezuelskie opery mydlane zawsze przynosiły spore dochody, głównie w związku ze sprzedażą praw do transmisji w innych krajach. Telenowela "Kassandra" emitowana była w 128 krajach, przez co uzyskała wpis do Księgi Rekordów Guinessa. Rekordy popularności w wielu krajach bił też "Cristal". Na przykład w Hiszpanii ta telenowela wyświetlana była aż siedmiokrotnie - tylko za pierwszym razem serial obejrzało ponad 11 mln widzów.

Salto Angel Salto Angel fot. Heribert Dezeo / Creative Commons Attribution-Share Alike 3.0 Unported

Mała Wenecja

Nazwa "Venezuela" oznacza "mała Wenecja". Historia mówi, że Krzysztof Kolumb dopływając podczas swojej trzeciej wyprawy do brzegów dzisiejszej Wenezueli, poczuł się jak we włoskiej Wenecji. Państwo to posiada niemal wszystko, co przyrody na Ziemi może zaoferować: dostęp do Morza Karaibskiego, ogromną, ponad 10-kilometrową jaskinię, góry wysokie na 5 tys. metrów, a także najwyższy na świecie wodospad Salto Angel.

Wszystko to sprawia, że Wenezuela pomimo problemów ekonomicznych cieszy się dobrą opinią wśród turystów.