Polscy nauczyciele mają jedne z najniższych wynagrodzeń wśród krajów OECD [ANALIZA]

Nad polskimi szkołami wisi widmo strajku. Nauczyciele zrzeszeni w Związku Nauczycielstwa Polskiego domagają się znaczących podwyżek. Protest miałby zostać przeprowadzony w czasie kwietniowych egzaminów. Zarobki polskich nauczycieli na tle krajów OECD wypadają blado.
Wynagrodzenie zasadnicze nauczycieli. Źródło: MEN Wynagrodzenie zasadnicze nauczycieli. Źródło: MEN Marta Kondrusik

2500 zł na początek

Podstawowa pensja nauczycieli ustalana jest w rozporządzeniu ministra edukacji narodowej. Zgodnie z tym dokumentem stażysta w 2019 r. zarabia miesięcznie 2538 zł brutto, nauczyciel kontraktowy 2631 zł, mianowany 2965 zł, a dyplomowany 3483 zł. Dla porównania płaca minimalna w Polsce w 2019 roku wynosi 2250 złotych brutto. Początkujący nauczyciel z najwyższymi kwalifikacjami może liczyć na niewiele więcej ponad tę stawkę. Po czterech latach pracy nauczyciel może dostać 4 proc. dodatku stażowego, który po dwudziestu latach pracy wyniesie 20 procent. 

Wynagrodzenia nauczycieli. Wynagrodzenia nauczycieli. Źródło: MEN

Zarobki uzależnione od wykształcenia

Pensja nauczycieli uzależniona jest od stopnia awansu zawodowego oraz od poziomu wykształcenia. Najwyższe stawki dotyczą nauczycieli ze stopniem magistra z przygotowaniem pedagogicznym. Nauczyciel stażysta z licencjatem może liczyć tylko na 2230 złotych podstawowego wynagrodzenia.

Oprócz wynagrodzenia zasadniczego przysługuje im dodatek motywacyjny, funkcyjny lub za wysługę lat. Na pensję nauczycieli składają się też nadgodziny, zastępstwa oraz nagrody i inne świadczenia. Wynagrodzenie zasadnicze jest stałe, natomiast część zmienna jest w dużej mierze uzależniona od polityki i finansów poszczególnych samorządów.

Wynagrodzenia nauczycieli na tle krajów OECD Wynagrodzenia nauczycieli na tle krajów OECD Marta Kondrusik

Polscy nauczyciele na tle świata

Porównanie zarobków nauczycieli w poszczególnych krajach nie jest proste. Taką analizę każdego roku przeprowadza m.in. Organizacja Współpracy Gospodarczej i Rozwoju. Pensje polskich nauczycieli szkół średnich z piętnastoletnim stażem plasują się na piątym miejscu od końca wśród państw OECD. W badaniu porównano roczne zarobki brutto według parytetu siły nabywczej, co umożliwia porównanie kosztów życia w różnych krajach.

Wynagrodzenia nauczycieli na tle krajów OECD Wynagrodzenia nauczycieli na tle krajów OECD Marta Kondrusik

Polscy nauczyciele na tle świata

Znacznie gorzej wypadają zarobki nauczycieli szkół podstawowych z takim samym, piętnastoletnim stażem. Według OECD Polska jest na trzecim miejscu od końca. Za nami znajdują się tylko Czechy i Węgry. Wyprzedzają nas na przykład Grecja, Kostaryka i Meksyk. Dla porównania, niemieccy nauczyciele mogą liczyć na ponad trzykrotnie wyższe wynagrodzenia niż ich koledzy w Polsce. 

Wynagrodzenia nauczycieli Wynagrodzenia nauczycieli źródło: Eurydice

Awans

Polscy nauczyciele mogą liczyć na wyższe wynagrodzenia wraz z awansem. Stawkę podstawową muszą jednak negocjować z ministrem edukacji. Jak jest w innych krajach?

W Szwecji wynagrodzenia są negocjowane indywidualnie w ramach centralnych porozumień między organizacjami pracodawców a związkami zawodowymi nauczycieli i nie obowiązuje skala płac. Nauczyciele, którzy zostali awansowani przez dyrektora szkoły na stanowisko pierwszego nauczyciela, zazwyczaj otrzymują znaczną podwyżkę wynagrodzenia - czytamy w raporcie Eurydice.

W Irlandii wraz z awansem zawodowym nauczyciele otrzymują dodatki od 3769 euro na najniższym szczeblu do 9310 euro na najwyższym.

Również we Francji awans oznacza podwyżkę i różnego rodzaju bonusy. Roczny dodatek dla nauczyciela szkoły podstawowej wynosi 1250 euro. Na identyczne wynagrodzenie mogą liczyć tzw. doradcy dydaktyczni na wyższych stopniach.

W Anglii i Walii dokument określający wysokość zarobków i warunki zatrudnienia nauczycieli (School Teachers Pay and Conditions Document) definiuje minimalne i maksymalne poziomy pensji na każdym z czterech istniejących przedziałów wynagrodzeń. Szkoły są uprawnione do ustalania poziomu wynagrodzeń na każdym stanowisku w każdym z wyżej określonych przedziałów.

Więcej o: