KNF ostrzega: banki zadłużają Polaków na potęgę. Te kredyty w ogóle nie powinny zostać udzielone

Komisja Nadzoru Finansowego daje bankom jasny przekaz - „udzielacie za wysokich kredytów mieszkaniowych”. To prowadzi do nadmiernego zadłużenia gospodarstw domowych.

Liberalne podejście banków do zdolności kredytowej klientów zainteresowanych kredytami mieszkaniowymi może prowadzić do nadmiernego zadłużenia części gospodarstw domowych oraz związanych z tym sporów - ostrzega Komisja Nadzoru Finansowego. Kredytobiorcy, którzy wpadną w kłopoty ze spłatą kredytu, mogą mieć pretensje, że banki ich „przekredytowały”, a państwo temu nie przeciwdziałało.

Nierealne założenia

Zastrzeżenia KNF budzi m.in. poziom możliwych zmian stóp procentowych, który banki biorą pod uwagę wyliczając zdolność kredytową klientów. Większość banków przy takich kalkulacjach przyjmuje, że stopy nie wzrosną przez cały okres spłaty (często 25-30 lat!) o więcej niż 2 punkty procentowe. To o tyle irracjonalne założenie, że jeszcze niespełna 4 lata temu stopy NBP były wyższe od dzisiejszych o ponad 3 p.p.

knf bufor stopy procentowejknf bufor stopy procentowej KNF, Raport o sytuacji banków w 2015 r.

Dlaczego liberalne podejście banków tak bulwersuje Komisję Nadzoru Finansowego? Obecnie stopy procentowe w kraju są na rekordowo niskim poziomie. Prędzej czy później zaczną jednak rosnąć. Wtedy w górę pójdą także raty kredytów.

Dziś pierwsza rata kredytu na 250 tys. zł na 25 lat to ok. 1330 zł. Bufor 0,80 proc. oznacza, że bank sprawdza, czy klient poradziłby sobie ze spłatą takiego kredytu, gdyby rata była wyższa o... 110 zł.

Co będzie, gdy płatność wzrośnie o 400 czy 600 zł w stosunku do dzisiejszego poziomu? Takie scenariusze rozpatrują tylko najostrożniejsze banki. Tymczasem takie wzrosty to nie teoretyczna możliwość - tak będzie za kilka lat, gdy stopy ruszą w górę.

Zaniżanie kosztów utrzymania

KNF wytyka bankom także zaniżanie kosztów utrzymania osoby ubiegającej się o kredyt. Jak wskazuje Komisja, większość banków w procesie wyliczania zdolności kredytowej akceptuje koszty... niższe o kilkaset złotych nawet od minimum socjalnego.

minimum socjalne a kredyty knfminimum socjalne a kredyty knf KNF, Raport o sytuacji banków w 2015 r.

Będą spłacać aż do śmierci

KNF krytycznie ocenia także bardzo długi, maksymalny okres spłaty kredytów hipotecznych. Sporo banków udziela kredytów, których ostatnia rata przypada gdy klient ma 75, albo nawet 80 lat.

knf kredyty max wiek kredytobiorcyknf kredyty max wiek kredytobiorcy KNF, Raport o sytuacji banków w 2015 r.

Jak podaje Komisja, na koniec 2015 r. kredyty, których ostateczny termin spłaty przypadał na wiek emerytalny kredytobiorcy, stanowiły ponad 25 proc. ogólnej liczby oraz ponad 30 proc. wartości portfela kredytowego banków.

Co zrobić, żeby się nie „przekredytować”?

Wydłużanie okresu spłaty nawet do 80 lat czy przyjmowanie nieprzystających do rzeczywistości założeń przy wyliczaniu zdolności kredytowej ma służyć jednemu - aby pożyczyć nam jak najwięcej pieniędzy. Żeby Kowalski dostał 300 tys. zł i kupił większe mieszkanie, a nie np. 200 tys. zł, które starczy mu w Warszawie ledwie na kawalerkę.

Jak podaje KNF, bezdzietnemu małżeństwu o dochodach 10 tys. zł brutto banki na 25 lat pożyczą zwykle ponad 600 tys. zł. Gdyby przyjąć założenia dla akcji kredytowej z Wlk. Brytanii czy Irlandii, gdzie banki powinny pożyczać maksymalnie 4,5-krotność lub 3,5-krotność rocznych dochodów klienta, takie małżeństwo otrzymałoby najwyżej 420-540 tys. zł.

knf maksymalna kwota kredytuknf maksymalna kwota kredytu KNF, Raport o sytuacji banków w 2015 r.

Oczywiście, banki bronią się tym, że realizują potrzeby mieszkaniowe Polakom, a przykręcając kurek z pieniędzmi zamknęłyby wielu drogę do własnego, wymarzonego M. Takiego podejścia nie podziela KNF, która po raz kolejny wystosowała do banków stosowne zalecenia.

Niemniej, nikt nie zadba o bezpieczeństwo finansowe kredytobiorców lepiej, niż oni sami. Niezależnie od pozytywnej opinii banku, warto samodzielnie i obiektywnie przeanalizować, jaka rata pozwoli funkcjonować bez stresu. Należy przy tym brać pod uwagę, że w przyszłości płatność może wzrosnąć nawet o ponad 50 proc. Warto też decydować się na krótsze okresy spłaty, ewentualnie regularnie nadpłacać kredyt. To pomoże znacząco obniżyć koszty zobowiązania w czasie.