Ministerstwo Finansów pokazało plany zmiany stawek VAT. Co może podrożeć, co potanieć?

Ministerstwo Finansów przedstawiło projekt zmian stawek podatku VAT. Zmiany miałyby wejść w życie od początku 2020 r. Niższy VAT miałby obowiązywać np. produkty dla niemowląt czy na niektóre owoce czy pieczywa, wyższy m.in. dla części soków.

Ministerstwo Finansów od dawna zapowiadało "uporządkowanie" stawek VAT, i uproszczenie całego systemu. Nie chodziło o zrobienie żadnej rewolucji czy zmiany poziomu stawek. Natomiast obecne przepisy powodowały czasem kłopoty interpretacyjne, czy wręcz były absurdalne.

Przykładów jest sporo. Musztardę należy sprzedawać z 23-proc. stawką VAT, a sos musztardowy z 8-proc. Chipsy ziemniaczane mają stawkę VAT 8 proc., chipsy kukurydziane 23 proc. Brzoskwinia 5 proc., banan 8 proc. Woda mineralna 8 proc., źródlana 23 proc. I tak dalej. Co roku fiskus zmuszony jest wydawać kilka tysięcy interpretacji przepisów dotyczących stosowania stawek VAT w przypadkach konkretnych towarów i usług.

Od początku 2020 r., to ma się zmienić (z jednym wyjątkiem - od 1 kwietnia 2019 r. VAT zmieni się w odniesieniu do książek, nut, map oraz czasopism). Projekt zmian w przepisach VAT zakłada zmianę sposobu identyfikowania towarów i usług na potrzeby VAT i odejście od stosowania Polskiej Klasyfikacji Wyrobów i Usług (PKWiU 2008) na rzecz unijnej Nomenklatury Scalonej (CN) w zakresie towarów oraz aktualnej Polskiej Klasyfikacji Wyrobów i Usług PKWiU 2015 w zakresie usług.

Zmiany zwiększą pewność podatników i organów podatkowych co do prawidłowości stosowania przepisów VAT. W ten sposób likwidujemy podatkową niepewność, bardziej dokuczliwą od obowiązków podatkowych

- powiedziała minister finansów Teresa Czerwińska, cytowana w komunikacie.

Co może podrożeć, co potanieć?

Oczywiście od decyzji każdego przedsiębiorcy będzie zależało, czy wzrost albo obniżkę stawki VAT uwzględnić w cenie towaru, i w jakim stopniu to zrobić. Dlatego też trudno przesądzać, jaki konkretnie wpływ na portfele Polaków będą miały zmiany proponowane przez Ministerstwo Finansów. 

A zmian nie będzie mało. Niższą stawkę VAT mają otrzymać m.in.:

  • owoce tropikalne i cytrusowe, niektóre orzechy (pistacjowe, migdały, kokosowe) - obecnie opodatkowane według stawki 8 proc. - objęte zostaną - tak jak pozostałe owoce - stawką 5 proc., co wynika z jednakowego traktowania wszystkich owoców i warzyw (i określonych z nich produktów - np. owoce i warzywa suszone, zamrożone, skórki z owoców itd.).

  • pieczywo każdego rodzaju, włącznie z ciastkami, proponuje się objąć stawką 5 proc. Obecnie pieczywo i produkty ciastkarskie są objęte trzema stawkami 5 proc., 8 proc. i 23 proc., m.in. w zależności od daty przydatności do spożycia. Jedna stawka - 5 proc. - ma także obowiązywać dla wszystkich produktów objętych działem 19 CN - Przetwory ze zbóż, mąki, skrobi lub mleka; pieczywa cukiernicze. W dziale tym klasyfikowane są np. makarony, płatki zbożowe, pieczywo i wyroby ciastkarskie oraz mieszaniny do ich wytworzenia, jak również wyroby gotowe takie jak kluski, makarony i niektóre pierogi, pizza surowa i podpieczona).

  • zupy, buliony, żywność homogenizowana i dietetyczna - w tym również dietetyczne środki spożywcze specjalnego przeznaczenia medycznego objęte obecnie stawką 8 proc. - będą opodatkowane według stawki w wysokości 5 proc. - co jest następstwem objęcia tą stawką większości kategorii podstawowych produktów spożywczych.

  • musztarda, przyprawa słodka papryka, niektóre przyprawy przetworzone (np. pieprz, gałka muszkatołowa, tymianek) - obecnie opodatkowane według stawki 23 proc. będą objęte zakresem stawki 8 proc. - tak jak pozostałe przyprawy.

  • książki - wszelkiego rodzaju - a więc drukowane, na dyskach, taśmach i innych nośnikach, jak również w formie elektronicznej (e-booki) proponuje się objąć jedną - 5 proc. stawką podatku VAT. Oznacza to obniżenie stawki z 23 proc. na 5 proc. dla książek nieoznaczonych symbolami ISBN (co obecnie jest warunkiem stosowania stawki obniżonej) oraz e-booków (zmiana znajdzie zastosowanie od dnia 1 kwietnia 2019 r.).

  • produkty dla niemowląt i dzieci tj. żywność przeznaczona dla niemowląt i małych dzieci, smoczki, pieluszki oraz foteliki samochodowe są objęte obecnie stawką 8 proc. Proponuje się obniżenie stawki na te produkty do 5 proc.

  • artykuły higieniczne (podpaski, tampony higieniczne, pieluchy) - obecnie opodatkowane stawką w wysokości 8 proc. zostaną objęte stawką 5 proc.

  • gazety, dzienniki i czasopisma - wszelkiego rodzaju - a więc drukowane, na dyskach, taśmach i innych nośnikach, jak również w formie elektronicznej (e-prasa) proponuje się objąć jedną - 8 proc. stawką podatku VAT. Oznacza to obniżenie stawki z 23 proc. na 8 proc. dla wydawnictw tego rodzaju nie oznaczonych symbolami ISSN (co obecnie jest warunkiem stosowania stawki obniżonej) - zmiana znajdzie zastosowanie od dnia 1 kwietnia 2019 r. - patrz. art. 4 ust. 1.

Dla niektórych innych produktów planowane jest podwyższenie stawek podatku. Chodzi na przykład o:

  • niektóre przyprawy nieprzetworzone (np. gałka muszkatołowa, kwiat muszkatołowy, kmin, szafran, kurkuma) - z 5 proc. na 8 proc. - efekt ujednolicenia stawek VAT dla przypraw.

  • soki z owoców i warzyw inne niż tzw. 100 proc. (które pozostaną objęte stawką 5 proc.) - z 5 proc. na 23 proc. Obecnie objęte stawką obniżoną 5 proc. są soki owocowe, warzywne, owocowo-warzywne oraz napoje, w których udział masowy soku owocowego, warzywnego lub owocowo-warzywnego wynosi nie mniej niż 20 proc. składu surowcowego. Objęcie soków innych niż 100 proc. stawką w wysokości 23 proc. jest związane z ujednoliceniem stawki dla większości napojów - kawa, herbata, woda butelkowana.

  • homary i ośmiornice oraz inne skorupiaki, mięczaki i bezkręgowce wodne (m.in. kraby, langusty, krewetki, ostrygi, małże, ślimaki) oraz przetwory z nich, kawior oraz namiastki kawioru, jak również sprzedawane w różnego rodzaju placówkach gastronomicznych posiłki, których składnikiem są ww. produkty - z 5 proc. na 23 proc.

  • lód - używany do celów spożywczych i innych celów chłodniczych - z 8 proc. na 23 proc.

  • czasopisma specjalistyczne - ze względu na ujednolicenie stawki do 8 proc. na wszystkie gazety i czasopisma (w tym w formie elektronicznej) proponuje się podwyższenie stawki na czasopisma specjalistyczne z 5 proc. na 8 proc.

591 mln zł przez 11 lat

Jak wynika z wyliczeń Ministerstwa Finansów, wskutek zmian stawek w 2019 r. dochody budżetowe spadną o 145 mln zł (z uwagi na wejście w życie z dniem 1 kwietnia tego roku regulacji dotyczących stawek na książki, nuty, mapy i czasopisma oraz e-publikacje), w 2020 r. o 49 mln zł, a w kolejnych latach o 34 mln zł rocznie.

Doliczając do tego zwiększone wydatki związane z utworzeniem i utrzymaniem etatów w "skarbówce" (od 7 mln zł w 2019 r. do 9,4 mln zł w 2029 r.), Ministerstwo Finansów szacuje, że przez 11 lat - od 2019 r. do 2029 r. - budżet państwa zostanie wskutek zmiany matrycy stawek VAT uszczuplony o ok. 591 mln zł.

Będzie też Wiążąca Informacja Stawkowa

Stosowanie klasyfikacji CN dla potrzeb VAT jest nowym rozwiązaniem, dlatego aby zapewnić podatnikom ochronę i umożliwić prawidłowe przyporządkowanie stawki podatku zostanie wprowadzona Wiążąca Informacja Stawkowa (WIS). To decyzja - w odróżnieniu od dotychczas funkcjonujących opinii klasyfikacyjnych GUS. Zapewni ona podatnikom i organom podatkowym większą pewność co do prawidłowości zastosowanych stawek VAT - wyjaśnia Ministerstwo Finansów.

Więcej o: