30 lat pogoni za Zachodem. Polska zmieniła się nie do poznania, nie tylko gospodarczo

Z jednej strony np. olbrzymi wzrost dochodów Polaków, dynamiczny rozwój sieci dróg czy bardzo duży wzrost domów z ubikacjami. Z drugiej, 50-procentowy wzrost spożycia czystego alkoholu czy wzrost odsetka osób otyłych. 30 lat "wolnej Polski" podsumowuje w swoim raporcie Polski Instytut Ekonomiczny.
Zobacz wideo

Dziś 30. rocznica pierwszych częściowo wolnych wyborów do polskiego parlamentu. To więc także dzień podsumowań drogi, którą przez ostatnich 30 lat przeszła Polska. Żyjemy w zasadzie w zupełnie innym świecie, na całkiem innym poziomie, inne rzeczy są dla nas źródłem problemów czy trosk.  

Porównując się do sytuacji z czerwca 1989 roku możemy zaobserwować szereg zmian jakościowych, które nastąpiły we wszystkich sferach życia publicznego. Z gospodarczego punktu widzenia ostatnie trzydzieści lat to najlepszy czas w historii Rzeczpospolitej 

- mówi Piotr Arak, dyrektor Polskiego Instytutu Ekonomicznego. Arak jest jednym ze współautorów raportu "Polska 1989-2019. Społeczeństwo, gospodarka, kultura". Publikacja nie tylko zgrabnie i obrazowo pokazuje, jak mnóstwo dużych zmian w bardzo wielu dziedzinach życia zaszło w ostatnich 30 latach w Polsce, ale czasem także z jakimi problemami w pierwszych latach transformacji Polacy musieli się mierzyć.

Oczywiście nie sposób nie wspomnieć na początku o ogólnym obrazie gospodarki. W latach 1990-2017 jej siła mierzona Produktem Krajowym Brutto na osobę (per capita) urosła ponad dwuipółkrotnie - konkretnie o 166 proc. Od 1988 r. o blisko 100 proc. wzrosły realne dochody, które mają do dyspozycji polskie gospodarstwa domowe. 

.. źródło: PIE

.. źródło: PIE

Jednym z symboli zmian w Polsce jest niezwykły rozwój sieci drogowej - zarówno pod względem jakości dróg, jak i ich długości. Pomiędzy 1989 a 2017 rokiem przybyło nam ponad 140 tys. km dróg publicznych o twardej nawierzchni, w tym ponad 3,4 tys. km dróg ekspresowych i autostrad. Dynamiczna rozwinęła się flota samolotów PLL LOT czy liczba statków pasażerskich.

.. źródło: PIE

Z rozwijającej się sieci dróg możemy korzystać nie tylko dzięki temu, że kupujemy coraz więcej samochodów, ale także dlatego, że... w ostatnich 20 latach drastycznie spadła liczba kradzieży aut. W szczytowym 1999 r. złodzieje ukradli ok. 70 tys. samochodów, w 2017 r. takich przestępstw było siedmiokrotnie mniej. Wzrosła przy tym wykrywalność sprawców, choć nadal trudno określić ją rewelacyjną. 

.. źródło: PIE

Znacznie zmienił się także tryb opieki nad dziećmi. Między 1989 a 2017 r. przybyło w Polsce ponad 250 tys. przedszkoli. Z tego też powodu (a po części zapewne też dlatego, że więcej kobiet po prostu pracuje zawodowo, i nie poświęca się wyłącznie wychowaniu dzieci w domu) do przedszkola w 2017 r. chodziło już 84,7 proc. dzieci w wieku 3-5 lat. W 1989 r. ten odsetek wynosił 31,8 proc.

Dużo lepiej nam się dziś także mieszka. Nie chodzi tylko o wzrost liczby mieszkań czy więcej metrów kwadratowych na jedną osobę (wzrost z 17 do 27 w latach 1989-2017), ale także o to, co w tych domach mamy. Zmianę widać szczególnie na wsiach, gdzie pomiędzy 1989 a 2017 r. np. odsetek mieszkań z ustępami wzrósł z 46,5 proc. do 86,4 proc.

A na koniec, żeby trochę zakłócić hurraoptymistyczny przekaz, jedna liczba obrazująca sprawność fizyczną dzieci. 10,5-letnie dziecko w 1979 r. średnio utrzymywało się w zwisie na drążku na ugiętych ramionach 24 sekundy. W 2017 r. już tylko 8 sekund. Pomiędzy 1990 a 2017 r. z 15 do 23 proc. wzrosła liczba otyłych Polaków. Dużo mniej osób pali, natomiast o niemal połowę wzrosła liczba litrów czystego alkoholu wypijanego rocznie przez Polaka.

.. źródło: PIE

.. źródło: PIE

Przedstawiliśmy w tym artykule tylko niektóre z danych z raportu Polskiego Instytutu Ekonomicznego. , które wydały nam się szczególnie interesujące. Cała publikacja PIE jest dostępna w tym miejscu.

Zobacz wideo