Fiskalny hokus pokus. Sejm właśnie podatki obniżył i podniósł jednocześnie

Rafał Hirsch
Sejm uchwalił obniżenie stawki podatku dochodowego CIT dla małych firm z 19 do 15 procent. Ale budżet państwa nie zamierza na tym tracić ani złotówki dochodu. W tej samej ustawie inne przepisy zaostrzono tak, aby dochody budżetu wzrosły.

Po pierwsze obniżka podatków

W sytuacji, w której z jednej strony rząd chce realizować obietnice wyborcze, a z drugiej strony nie może sobie pozwolić na jakiekolwiek ubytki w dochodach budżetu to było zapewne jedyne wyjście.

Mamy więc z jednej strony obniżkę CIT do 15 procent. To sprawa znana i komentowana od dawna, którą Beata Szydło obiecywała jeszcze w kampanii wyborczej. Obniżka wprawdzie dotyczy tylko tak zwanych małych podatników, czyli firm, których obrót roczny nie przekracza 1,2 mln euro, ale rząd szacuje, że w tym progu zmieści się ponad 90 procent firm. Czyli obniżkę poczują prawie wszyscy.

Dodatkowo z przywileju płacenia 15% a nie 19% będą mogły skorzystać nowe firmy, przez pierwszy rok swojej działalności.

Wszystko to ma nas kosztować 270 mln PLN rocznie. O tyle bowiem mają spaść dochody budżetowe z CIT.

Pomysłodawcy obniżki podatku liczą na to, że dzięki niższym obciążeniom firmy będą mogły na przykład zatrudnić więcej ludzi, albo więcej zainwestować, co wszystkim by wyszło na plus.

Fragment ustawy o obniżce podatku CIT do 15 procentFragment ustawy o obniżce podatku CIT do 15 procent źródło: Sejm RP

Ale są też inne zabezpieczenia interesu budżetu państwa, na wypadek gdyby jednak przedsiębiorcy wpadli na szatański plan, aby dzięki niższym podatkom zwiększyć swój zysk, zamiast zwiększać skalę działania i zatrudniać nowych pracowników. Te inne zabezpieczenia to... wzrost podatków.

Po drugie wzrost podatków

W tej samej ustawie, która obniża stawkę podatku wprowadzono cały szereg nowych rodzajów dochodu, który teraz będzie opodatkowany. Wygląda to mniej więcej tak i jest tego znacznie więcej niż na obrazku poniżej:

Fragment ustawy o obniżce podatku CITFragment ustawy o obniżce podatku CIT źródło: Sejm RP

Kluczowe jest to, że z tych różnych na pozór drobnych zmian budżet ma mieć rocznie dodatkowe 277 mln PLN dochodów.

Obniżka stawki kosztuje 270 mln, inne zmiany dają 277 mln PLN dochodu. Per saldo budżet państwa jest do przodu na 7 mln PLN. To kwota w skali całego budżetu niezauważalna, ale sama kwota jest tu mniej istotna od filozofii postępowania.

Fragment uzasadnienia ustawy o podatku CITFragment uzasadnienia ustawy o podatku CIT źródło: Sejm RP

Sedno problemu z podatkami

Gospodarkę z grubsza możemy podzielić na sektor prywatny i sektor publiczny. Podatki to transfer pieniędzy z sektora prywatnego do publicznego. Wydatki państwa to transfer w drugą stronę. Zwykle obniżka podatków oznacza, że strumień pieniędzy z sektora prywatnego do publicznego staje się mniejszy niż przed obniżką.

Konsekwencje takiego ruchu mogą być dwie. To albo jednoczesne zmniejszenie strumienia pieniędzy w drugą stronę, czyli zmniejszenie wydatków państwa, albo powiększenie się różnicy pomiędzy obydwoma strumieniami które nieustannie przepływają pomiędzy sektorami publicznym i prywatnym. W naszym przypadku ta różnica to deficyt, bo z sektora publicznego do prywatnego od wielu lat płynie więcej pieniędzy niż z prywatnego do publicznego.

Dziś mamy sytuację, w której nie możemy sobie pozwolić na dalsze zwiększanie deficytu (nie chce tego rząd, a dodatkowo grozi to powrotem unijnej procedury nadmiernego deficytu). Nie ma też jak zauważalnie zmniejszać wydatków publicznych (rząd zupełnie świadomie je zwiększa uważając, że to właściwa polityka). To oznacza, że absolutnie nie możemy też uszczuplać sobie strumienia gotówki z sektora prywatnego do publicznego. Dlatego podatki trzeba obniżać tak, aby mimo nominalnej obniżki stawek, strumień dochodów z podatków nie malał. 

Swoją drogą to niezła sztuka umieć zrobić to dobrze i skutecznie. Jeśli z CIT rządowi się uda, to zapewne kolejne „obniżki” podatków (np. kwoty wolnej w PIT) będą wyglądać podobnie.