Co wiemy o nowych regulacjach i jak wyglądają aktualne dotacje na fotowoltaikę?

Wiele mówiło się ostatnimi miesiącami o tym, że fotowoltaika w Polsce przejdzie w 2022 roku wielkie zmiany za sprawą nowych regulacji w ustawie o OZE wprowadzających system net-billingu. Warto jednak wiedzieć, że nowy system rozliczeń nie jest aż tak niekorzystny, jak początkowo sugerowali pesymiści. Z wolna ruszają też tegoroczne dotacje na fotowoltaikę, m.in. program "Mój Prąd 4.0".

W niniejszym artykule swoją wiedzą dzielą się eksperci skandynawskiej firmy fotowoltaicznej Otovo. Poza polskim rynkiem jest ona obecna także w 6 innych krajach UE.

Od 1 lipca 2022 fotowoltaika będzie rozliczana w net-billingu - najważniejsze zmiany w ustawie o OZE

Wielką zmianą, jaka czeka prosumentów fotowoltaiki, jest nowy system rozliczeń zwany net-billingiem. Zamiast jak do tej pory, "odbierać" 80% nadwyżek wyprodukowanej energii bez żadnych kosztów, prosumenci będą musieli sprzedawać wszystkie nadwyżki do centralnej sieci, a później je kupować. Ceny sprzedaży i zakupu energii nie są w tej chwili znane, bo będzie je ogłaszał w każdym miesiącu Prezes URE na podstawie średnich miesięcznych stawek. Od 2024 roku będą to średnie stawki godzinowe. I to właśnie ta niepewność, jak będą się one plasować wywołała falę fake-newsów, że opłacalność fotowoltaiki dla gospodarstw jednorodzinnych diametralnie spadnie.

Co ważne, net-billing funkcjonuje już w takich krajach, jak Niemcy, Norwegia, Hiszpania czy Włochy.

- Według naszych szacunków, prosument rozliczający się w net-billingu odbierze ok. 0,74 energii, gdzie prosument rozliczający się w net-meteringu odbiera 0,8 - mówi Kamil Jeznach, Head of Operations Otovo Polska. - Domowa fotowoltaika generuje bowiem nadwyżki energii, które prosument będzie sprzedawał do sieci. Biorąc pod uwagę cenę 0,51 zł za sprzedaż energii z lutego 2022 oraz aktualne 0,70 zł za zakup, wychodzi na to, że opłacalność inwestycji w fotowoltaikę zmaleje jedynie nieznacznie. Nasze szacunki są na podstawie aktualnych cen, nie wiadomo jak to będzie w kolejnych latach.

Wchodzący w życie net-billing będzie jednak obowiązywać jedynie prosumentów, którzy uruchomili instalację fotowoltaiczną po 1 kwietnia 2022 roku. Osoby, które uruchomiły fotowoltaikę we wcześniejszym terminie, mają zagwarantowaną możliwość korzystania z poprzedniego systemu rozliczeń jeszcze przez najbliższe 15 lat. Warto wspomnieć, że ustawodawca pozostawił furtkę dla każdego do dobrowolnego przejścia ze starego systemu do nowego.

- Ustawa o OZE, która reguluje system rozliczeń z prosumentami fotowoltaiki i innych energii odnawialnych przeszła w ostatnich miesiącach kilka poprawek — komentuje nasz ekspert, Paulina Ackermann, GM Otovo Polska. Net-billing został wprowadzony głosowaniem z 2 grudnia 2021 roku. Nie tak dawno, 16 lutego 2022 przyjęto rozsądną poprawkę, która pozwoli samorządom efektywnie realizować rozpoczęte już programy parasolowe. Ich beneficjenci będą mogli przyłączyć mikroinstalacje fotowoltaiczne do 21 grudnia 2023 roku i nadal rozliczać się w net-meteringu, czyli wcześniejszym systemie rozliczeń.

- Nie należy też bagatelizować ostatnich wydarzeń, związanych z wojną na Ukrainie i ich wpływu na pojawienie się kolejnych zmian — dodaje P. Ackermann. Komisja Europejska zapowiedziała ostatnio przedstawienie planu na ograniczenie importu gazu z Rosji o 2/3 i większe wsparcie dla OZE. Spodziewać się zatem należy, że rynek fotowoltaiczny, również w Polsce, będzie mógł liczyć na lepsze warunki do rozwoju.

Aktualne dotacje na fotowoltaikę 2022

Fotowoltaika dla domów jednorodzinnych może zostać dofinansowana na kilka różnych sposobów.

Sposób nr 1: ulga termomodernizacyjna

- Na obecny moment, czyli kwiecień 2022, najbardziej popularnym sposobem na zmniejszenie kosztu zakupu fotowoltaiki jest ulga termomodernizacyjna — mówi Żaklina Składanek, Project Manager Otovo Polska. Dzieje się tak dlatego, ponieważ nie jest to "typowa" dotacja na fotowoltaikę wymagająca składania wniosków czy spieszenia się ze zgłoszeniem, zanim środki w programie się wyczerpią. Wystarczy dołączyć do swojego rocznego zeznania podatkowego załącznik PIT/0 i uzupełnić w nim pole „Wydatki na realizację przedsięwzięcia termomodernizacyjnego". W ten sposób można odliczyć od podatku 17, 19, a nawet 32% kosztu zakupu instalacji oraz kosztów montażu. Wielkość ulgi zależy oczywiście od progu podatkowego i rodzaju wybranego podatku.

- Ważne przy tym, że jeżeli małżonkowie są współwłaścicielami budynku, to nie obowiązuje ich limit 53 tys. zł na inwestycję. Razem mogą odliczyć np. 17% z całych wydanych 80 tys. zł. (max 106 tys. zł w przypadku 2 współwłaścicieli). W ten sposób można zyskać większy odpis od podatku — radzi Kamil Jeznach, Head of Operations Otovo Polska. 

Co więcej, ulga termomodernizacyjna 2022 może zostać wykorzystana jedynie przez właścicieli i współwłaścicieli budynków już istniejących. Osoby, które dopiero budują swoje domy, nie mogą z niej skorzystać.

Sposób nr 2: dotacje na fotowoltaikę z programu "Czyste Powietrze" 2022

Rządowy program "Czyste Powietrze" stanowi kolejne źródło dofinansowania dla tych, którzy chcą wymienić tradycyjny, węglowy piec na bardziej ekologiczne sposoby ogrzewania domu. Pod koniec stycznia 2022 roku uruchomiono jego kolejną, III już część, która różni się od poprzednich nieco zmienioną formułą.

Beneficjentami programu mogą być właściciele i współwłaściciele budynków rodzinnych, którzy plasują się w jednej z trzech następujących grup:

  1. Mają roczny dochód do 100 tys. zł (wówczas przysługuje im łączne dofinansowanie do 30 tys. zł);
  2. Ich miesięczny dochód nie przekracza 1564 zł (w gospodarstwie wieloosobowym) lub 2189 zł w jednoosobowym (dotacja do 37 tys. zł);
  3. Ich miesięczny dochód nie przekracza 900 zł (w gospodarstwie wieloosobowym) lub 1260 zł w jednoosobowym (dotacja do 69 tys. zł);

- Fotowoltaika nie jest niezbędna, aby skorzystać z programu "Czyste Powietrze" — wyjaśnia Kamil Jeznach, Head of Operations Otovo Polska. Warto zwrócić uwagę, że w jego ramach dwie pierwsze grupy beneficjentów mogą otrzymać dotację na fotowoltaikę w kwocie 5 tys. zł, a beneficjenci należący do trzeciej grupy nawet 9 tys. zł. Oczywiście dofinansowanie to łączy się w tym programie z dotacją na pompę ciepła, piec na pellet czy kondensacyjny kocioł gazowy. Można więc połączyć instalację kilku takich urządzeń.

Sposób nr 3: dotacje na fotowoltaikę z programu "Mój Prąd" 2022

Program "Mój Prąd" to obecnie czołowa polska dotacja na instalacje fotowoltaiczne. Skorzystało z niej już ponad 444 tys. Polaków, a fundusze z ostatniej tury zwanej "Mój Prąd 3.0" skończyły się w rekordowym tempie w październiku 2021 roku. To pokazuje, że fotowoltaika w Polsce budzi spore zainteresowanie.

- Dotacje na fotowoltaikę z Mój Prąd 3.0 wynosiły do 3 tys. zł, a z wcześniejszych edycji 5 tys. zł. Co istotne, dofinansowanie to łączyło się z możliwością skorzystania z ulgi termomodernizacyjnej — komentuje Żaklina Składanek, Project Manager Otovo Polska.

Kiedy ruszą dotacje na fotowoltaikę z Mój Prąd 4.0?

- Aktualnie nieznana jest konkretna data uruchomienia dotacji, choć mówi się o kwietniu 2022. NFOŚiGW wpisał Mój Prąd 4.0 w swój oficjalny plan wydatków na 2022 rok. Jest więc pewnym, że dofinansowanie ruszy w ciągu najbliższych tygodni — odpowiada Paulina Ackermann, GM Otovo Polska. Co więcej, nowa odsłona programu ma kłaść większy nacisk na wsparcie autokonsumpcji bezpośrednio w miejscu wytwarzania energii. Można więc przypuszczać, że środki będzie można wykorzystać nie tylko na zakup paneli PV czy inwertera, ale również na zakup magazynu energii.

Czy jest szansa, że jeszcze jakieś dotacje na fotowoltaikę pojawią się w 2022 roku?

- Osoby fizyczne, które mieszkają w gminach objętych ustawą antysmogową jeszcze w tym roku będą mogły skorzystać z programu "Stop Smog" — mówi Kamil Jeznach, Head of Operations Otovo Polska. Niektóre miasta, np. Zduńska Wola, już rozpoczęły przyjmowanie wniosków. Kolejnym prawdopodobnie będzie Kraków, który 23 lutego 2022 uchwalił regulamin realizacji przedsięwzięć.

W ramach Stop Smog można otrzymać do 5,5 tys. złotych dotacji na fotowoltaikę na jednego mieszkańca budynku. Wnioski składać mogą zarówno osoby fizyczne mieszkające w domach jednorodzinnych, jak i wspólnoty mieszkaniowe, osoby prawne i przedsiębiorcy.