Mają skuteczny pomysł na recykling. Polacy go popierają. Potrzebna deklaracja rządu

Eksperci nie mają złudzeń - w Polsce recycling tworzyw sztucznych wciąż jest na zbyt niskim poziomie. W zwiększeniu go może pomóc wprowadzenie powszechnego systemu depozytowego, obejmującego opakowania po napojach. Znaczna część Polaków chce takiego rozwiązania, jednak niezbędna jest decyzja rządu. Jak powinien wyglądać skuteczny systemu depozytowy, ile zyska na nim budżet, jak pomoże środowisku?

Polacy coraz chętniej włączają się aktywnie w działania, które w znaczący sposób przyczyniają się do ochrony środowiska. Przepisy, które weszły w życie w ciągu ostatnich lat, wymagały zmiany nawyków, ale okazały się skuteczne. Dziś coraz więcej osób odwiedzających sklep ma ze sobą własną siatkę albo wychodzi z niego z zakupami zapakowanymi w papier. Dzielenie odpadów na frakcje w domowej kuchni też nie budzi już emocji. Dbanie o środowisko w coraz większym stopniu staje się częścią naszego życia.

Polska potrzebuje systemu depozytowego obejmującego opakowania po napojach. Dlaczego?

Dla środowiska można zrobić jednak jeszcze więcej. Polacy to rozumieją. Aż 96 proc. ankietowanych (Kantar Polska dla Żywiec Zdrój, tracking wód czystych niegazowanych, 14.02-01.03.2020, CAWI, n=380, osoby w wieku 18-55 lat kupujące wodę czystą niegazowaną przynajmniej raz w tygodniu) uważa bowiem, że dobrym pomysłem jest wprowadzenie powszechnego systemu depozytowego, obejmującego opakowania po napojach. Dlaczego jego wprowadzenie jest ważne i jakie korzyści przyniesie środowisku i budżetowi?

Każdego roku w naszym kraju na rynek trafia 200-220 tys. ton opakowań PET. To tworzywo szczególnie popularne jest wśród producentów napojów. Zarówno zmieniające się nastroje społeczne, jak i unijne regulacje nakazują jednak, by opakowania w coraz większym stopniu przetwarzać.

Biorąc pod uwagę wszystkie rodzaje opakowań, poziom ich recyclingu we wszystkich unijnych krajach powinien osiągnąć do roku 2025 50 proc., a pięć lat później 55 proc. Plany dotyczące opakowań PET, czyli najczęściej butelek na napoje, są jednak bardziej ambitne. W roku 2025 oczekiwany poziom recyclingu ma wynieść 77 proc., a w 2029 aż 90 proc.

W skutecznym recyklingu może pomóc system depozytowyW skutecznym recyklingu może pomóc system depozytowy Shutterstock

Polska zapłaci za zbyt wolny recycling 300 mln zł rocznie

Unijne przepisy zakładają, że maruderzy za swoją opieszałość zapłacą. I to pokaźne kwoty. Już od 1 stycznia 2021 roku za każdą tonę nieprzetworzonego plastiku Polska odprowadzi do Brukseli 800 euro. Powód jest oczywisty: poziom recyclingu w Polsce jest zbyt niski, w przypadku butelek PET szacuje się go na mniej więcej 35 proc.

Szacunki firmy Żywiec Zdrój pokazują, że wprowadzenie systemu depozytowego pozwoliłoby obniżyć wysokość podatku nawet o 65 mln euro rocznie. – Sam odprowadzany do Brukseli podatek nie rozwiąże jednak problemu niewystarczającego poziomu recyklingu opakowań PET. Zmianę tę zauważymy jedynie, zwiększając ilość zebranych opakowań, a to jest możliwe dzięki systemowi depozytowemu, który będzie sfinansowany przez przedsiębiorców i efektywnie przez nich zarządzany w formule non-profit – podkreślał Frédéric Guichard, prezes Żywiec Zdrój, podczas tegorocznej edycji międzynarodowej inicjatywy Circular Week.

System depozytowy działa w wielu krajach Europy. Jakie cechy musi mieć, by być skutecznym?

Eksperci uważają, że jednym z najpilniejszych działań, które powinno zostać wprowadzone w Polsce, jest uruchomienie systemu depozytowego. Doświadczenia europejskich krajów – Niemiec, Holandii, Szwecji, Danii, Norwegii, a także Islandii i Litwy – wskazują, że skuteczne rozwiązanie tego typu musi mieć kilka określonych cech. Po pierwsze musi być powszechne i "łatwe w użyciu".

Pierwsze rozwiązania, które umożliwiają zwracanie opakowań po napojach, są już w Polsce obecne – to automatyczne urządzenia instalowane w marketach. Sieć punktów zwrotu powinna być jednak na tyle duża, by wykorzystane butelki można było oddać także w mniejszych sklepach, w których nie ma miejsca do postawienia maszyn. Istotne są również prawne aspekty rozwiązań – jeśli recycling miałby być uzależniony od okazania paragonu potwierdzającego zakup, jego skuteczność mogłaby spaść.

– Zamknięcie obiegu plastiku jest możliwe, realne i bliskie, wymaga jednak podjęcia konkretnych działań i to w możliwie jak najszybszym czasie. System depozytowy jest absolutnie konieczny dla zapewnienia wysokich wskaźników zbiórki odpadów opakowaniowych, które umożliwią pozyskiwanie wystarczającej ilości wysokiej jakości surowca rPET, niezbędnego do wytwarzania opakowań z recyklingu, czyli kolejnych butelek z butelek. Rozwiązanie to zapewni ogromne korzyści ekonomiczne i ekologiczne – zebrany z rynku i poddany recyklingowi plastik zniknie ze środowiska naturalnego, do którego nigdy nie powinien trafiać – mówi Frédéric Guichard, prezes Żywiec Zdrój.

Depozytu nie trzeba się obawiać. Nie podniesie kosztów, jest higieniczny i prosty

Część konsumentów ma obawy, że wprowadzenie systemu depozytowego może podnieść ceny. Słowo "depozyt" samo w sobie doskonale dowodzi, że konsument poniesiony koszt opakowania będzie mógł odzyskać. Inne obawy dotyczą higieniczności odzyskiwanych opakowań, opierają się jednak na braku znajomości procesu technologicznego, opakowanie jest bowiem całkowicie przetworzone.

Polacy, którym zależy na ochronie środowiska, nie muszą czekać na wprowadzenie nowego rozwiązania, by wspomagać naturę. Codzienne nawyki dotyczące segregacji odpadów, takie jak chociażby wrzucanie plastikowych butelek do żółtego kosza, są kluczowe dla zamykania obiegu opakowań i przekładają się na konkretne działania firm. Jakie? Chociażby oferowanie opakowań wykonanych w 100 proc. z recyklingu, które regularnie wprowadza do oferty firma Żywiec Zdrój. Lider rynku napojów bezalkoholowych aktywnie angażuje się we wprowadzenie systemu depozytowego w Polsce, podkreślając, że rozwiązanie to niesie szereg korzyści – tak ekologicznych, jak finansowych. W tym temacie współpracuje zarówno z innymi przedstawicielami branży napojowej, jak i organizacjami i stowarzyszeniami producentów, handlu oraz NGO i mamy na tym polu porozumienie.  Szeroko rozumiany biznes wspiera to rozwiązanie.

Warto postawić na ekologię. Powszechny system depozytowy może w tym solidnie pomóc.