W polskich kościołach pojawiają się datkomaty. Jak to działa?

Jeśli ktoś wśród ostoi gotówki - tj. miejsc, gdzie z kartą płatniczą nic nie zdziałamy - wciąż wymienia kościoły, powinien powoli rewidować to przekonanie. Już w około stu z nich stanęły bowiem ofiaromaty, które przyjmują datki bezgotówkowo.

Szacuje się, że już około stu parafii w całej Polsce korzysta z datkomatów (nazywanych ofiaromatami). To urządzenia, które pozwalają na przyjmowanie datków w formie bezgotówkowej. Tam, gdzie już stoją, miesięcznie zbierają od kilkuset do kilku tysięcy złotych. 

Datkomaty to terminale płatnicze wielkości krążka hokejowego. Są umieszczone na specjalnych stojakach. Obsługa ofiaromatu przez wiernego jest bardzo prosta. Na ekranie widnieją cztery lub sześć kwot szybkiego wyboru (np. 5, 10, 20 i 50 zł). Po kliknięciu w jedną z nich zobaczymy prośbę o zbliżenie do ekranu karty płatniczej lub telefonu. Po zrealizowaniu płatności otrzymamy podziękowanie, np. „Bóg zapłać". Treść komunikatu, podobnie jak kwoty szybkiego wyboru, zależą od ustawień terminala. 

Producentem ofiaromatu jest firma Navax, za obsługę płatności odpowiada firma Elavon. 

Jak kwestia instalacji i obsługi ofiaromatu wygląda z punktu widzenia parafii? Wymagania zdecydowanie nie są wygórowane – potrzebne jest po prostu gniazdko do zasilania urządzenia. Datkomat może działać też na baterie, ale wymaga to ich ładowania co około kilkanaście godzin.

Elavon zapewnia, że wiele problemów jest w stanie rozwiązać zdalnie w kilkanaście minut od zgłoszenia. W zanadrzu – w razie potrzeby – ma także terminale zastępcze gotowe do natychmiastowej wysyłki i podmiany. 

Parafie zainteresowane przetestowaniem ofiaromatu mogą liczyć na miesiąc próbny z możliwością odesłania urządzenia. Jeśli chodzi o formalności i koszty związane z instalacją datkomatu, to potrzebne jest wyłącznie podpisanie umowy na obsługę płatności z agentem rozliczeniowym – firmą Elavon. Datkomat można otrzymać także w ramach programu Polska Bezgotówkowa. Wówczas przez pierwszych dwanaście miesięcy jego użytkowania parafia nie ponosi kosztów dzierżawy i obsługi transakcji (do limitu 100 tys. zł przyjętych datków, po jego przekroczeniu opłaty mogą być już pobierane). Po upływie dwunastu miesięcy koszty utrzymania datkomatu są zgodne z zawartą z Elavon umową.

Polacy chętnie płacą kartą

Patrząc w statystyki Narodowego Banku Polskiego trudno się dziwić, że część parafii nie poprzestaje już na tradycyjnej tacy czy skarbonach i wykonuje skręt w kierunku rozwiązań bezgotówkowych. Z raportu „Zwyczaje płatnicze Polaków" (bazującego na badaniach dzienniczkowych) wynika, że choć Polacy wciąż deklarują spore przywiązanie do gotówki, to dla wielu osób karta jest już podstawowym narzędziem płatności tam, gdzie tylko jest to możliwe. W 2020 r. ponad połowa transakcji została wykonana bezgotówkowo (53,6 proc.; gotówką wykonano 46,4 proc. transakcji). 

Co ciekawe, dane nie wskazują na szczególnie większą popularność gotówki np. w większych miastach niż na wsiach – w każdym miejscu zamieszkania płatności kartowe były w większości. W kontekście zainteresowania ofiaromatami więcej może zależeć od struktury demograficznej wiernych. Dane zdecydowanie wskazują, że kartami dużo częściej płacą osoby młode i w średnim wieku (do ok. 55 lat). Potem rośnie popularność gotówki.

Z jednej strony, dane wskazują, że gotówka jest zdecydowanie częściej używana (ok. 69 do 31 proc.) w przypadku niewielkich płatności, do 25 zł. Potem wygrywa karta. Słowem – jakieś „drobniaki" Polacy zwykle przy sobie mają. Ale jednak co trzecią taką drobną płatność do 25 zł (oraz 46 proc. w kwocie 25-50 zł, 65 proc. w kwocie 50-75 zł i 72 proc. w kwocie 75-100 zł) opłacają kartą. 

Warte analizy w kontekście użyteczności ofiaromatów są także dane o częstotliwości użycia gotówki lub karty w innych automatach – sprzedażowych, biletomatach i parkomatach. Okazuje się, że w 2020 r. niemal 37 proc. płatności w tych maszynach odbyło się kartą. To pokazuje, że Polacy dość często mają potrzebę dokonania płatności bezgotówkowej nawet w automatach. 

***

Elavon Financial Services Designated Activity Company (Spółka z Ograniczoną Odpowiedzialnością o Wyznaczonym Przedmiocie Działalności) Oddział w Polsce z siedzibą w Warszawie, ul. Puławska 17, 02-515 Warszawa, zarejestrowany w rejestrze przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego prowadzonym przez Sąd Rejonowy dla m.st. Warszawy w Warszawie, XIII Wydział Gospodarczy Krajowego Rejestru Sądowego pod numerem KRS 287836, numer REGON 300649197, NIP 2090000825, kapitał zakładowy Elavon Financial Services Designated Activity Company 6.400.001,00 euro. 

Elavon Financial Services DAC prowadzi działalność gospodarczą pod nazwą Elavon Merchant Services i podlega nadzorowi Centralnego Banku Irlandii.