Odkryto planetę obiegającą wyjątkowo młodą gwiazdę. Jest wielka, a rok na niej trwa 8,5 dnia

Bartłomiej Pawlak
Naukowcy znaleźli jedną z najbliższych Ziemi egzoplanet. Obiega ona gwiazdę AU Microscopii położoną zaledwie 32 lata świetne od Słońca. Planeta ma zdecydowanie większą masę, ale obiega swojego czerwonego karła w zaledwie kilka dni. Odkrycie zwieńczyło poszukiwania, które astronomowie prowadzili od dekady.
Zobacz wideo Kosmos, pozwy i miliony - Elon Musk

AU Microscopii (w skrócie AU Mic) to czerwony karzeł znajdujący się gwiazdozbiorze Mikroskopu, 32 lata świetne od Układu Słonecznego. Obiekt ten tworzy układ potrójny z gwiazdą podwójną znajdującą się aż 1,2 lata świetne dalej. To jednak najbliższe otoczenie AU Mic interesowało badaczy szczególnie.

To wyjątkowo młody układ planetarny

Od ponad dekady poszukiwali oni planety, która miałaby obiegać tego czerwonego karła. Wszystko dlatego, że gwiazda jest wciąż wyjątkowo młoda - jej wiek szacuje się na 20-30 mln lat (dla porównania wiek Słońca to ponad 4,5 mld lat) i otoczona jest sporym dyskiem gazu i okruchów skalnych.

Wiek gwiazdy sugeruje zresztą, że wokół może znajdować się już uformowana planeta. Na dodatek naukowcy obserwowali intrygujące, poruszające się "zgrubienia" w dysku, co dodatkowo motywowało ich do prowadzenia obserwacji.

Teraz badacze ogłosili odkrycie pierwszej planety w tym systemie (została nazwana AU Mic b). Udało się ją odnaleźć dzięki obserwacjom z kosmicznego teleskopu NASA - Transiting Exoplanet Survey Satellite (TESS). Zarejestrował on charakterystyczne spadki jasności gwiazdy podczas tranzytu planety (czyli przejścia przed tarczę gwiazdy z perspektywy obserwatora). To metoda tranzytu, która badacze często wykorzystują do odkrywania nowych egzoplanet (jej bardzo skuteczna). Dane te w połączeniu ze zdjęciami z nieaktywnego już Kosmicznego Teleskopu Spitzera pozwoliły na wykonane dokładnych obliczeń.

Plakat NASA stworzony z okazji okrycia AU Mic b:

Plakat przedstawiający AU Mic bPlakat przedstawiający AU Mic b fot. NASA-JPL/Caltech

Planeta o wyjątkowo wąskiej orbicie

Badacze połączyli swoje dane z badaniami z Obserwatorium WM Keck i InfraRed Telescope Facility na Hawajach oraz Europejskiego Obserwatorium Południowego w Chile. Dzięki temu dowiedzieli się, że AU Mic b i ma zupełnie nietypowe (przynajmniej w porównaniu do naszego Układu Słonecznego) parametry.

Jest dość spora - ma masę aż 58 razy większą od Ziemi, a jej średnica jest o ok. 8 proc. większa od Neptuna. Jest też oczywiście gazowym olbrzymem, a nie planetą skalistą, jak Ziemia. Intrygująca jest również wyjątkowo ciasna orbita tego obiektu. AU Mic b obiega swoją macierzystą gwiazdę w zaledwie 8,5 dnia ziemskiego, co oznacza, że właśnie tyle trwa tam rok astronomiczny.

Uważamy, że AU Mic b uformował się daleko od gwiazdy i migrował do wewnątrz na obecną orbitę, co może się zdarzyć, gdy planety oddziaływują grawitacyjnie z dyskiem gazowym lub z innymi planetami

- tłumaczy Thomas Barclay z University of Maryland, współautor badania cytowany na stronie NASA.

Naukowcy podają, że odkrycie pozwoli im dowiedzieć się więcej na temat formowania się młodych planet. W tym przypadku mają bowiem okazję oglądać prawdziwego kosmicznego "noworodka". AU Mic b jest jedną z najmłodszych planet, jakie kiedykolwiek odkryto. Oczywiście będą również szukać innych egzoplanet, mogących znajdować się w tym układzie.

Wyniki badania zostały opublikowane 24 czerwca, w czasopiśmie "Nature".