Co to jest i ile trwa rok galaktyczny? W tej skali Ziemia ma zaledwie 16 lat

Bartłomiej Pawlak
Ziemia obiega Słońce w nieco ponad 365 dni, ale naszej gwieździe pełny obieg wokół centrum Drogi Mlecznej zajmuje ponad 200 mln razy dłużej. Licząc w latach galaktycznych, Ziemia miałaby dopiero jakieś... 16 lat.
Zobacz wideo Zaćmienie Słońca nad Chile. Widok, który zapiera dech

Pełny obieg Ziemi wokół Słońca trwa 365 dni, 6 godzin, 9 minut i ok. 9,5 sekundy. To tak zwany rok gwiazdowy, a więc czas pomiędzy dwoma przejściami Słońca przed tymi samymi gwiazdami na niebie. Dla ułatwienia ludzkość przyjęła, że rok kalendarzowy trwa 365 dni, a co cztery lata dodawany jest jeszcze jeden dzień.

Co to jest rok galaktyczny?

Istnieje jednak również pojęcie takie, jak rok galaktyczny. Jednocześnie bowiem z ruchem obiegowym Ziemi wokół Słońca, również nasza gwiazda obiega pewien środek masy. Jest nim oczywiście centrum naszej galaktyki - Drogi Mlecznej.

W pobliżu centrum tego znajduje się supermasywna czarna dziura Sagittarius A*, znaczna liczba szybko obiegających ją gwiazd, a także duże ilości pyłu i gazu międzygwiazdowego.

Otoczenie centralnej czarnej dziury Drogi Mlecznej można zobaczyć na poniższej ilustracji (gwiazdy wraz z zaznaczonymi orbitami):

Orbity obiektów obiegających centralną czarną dziurę Sagittarius A*Orbity obiektów obiegających centralną czarną dziurę Sagittarius A* fot. ESO/L. Calçada/spaceengine.org

Nasz Układ Słoneczny znajduje się raczej na peryferiach Drogi Mlecznej - w Ramieniu Oriona, jednym z kilku mniejszych ramion galaktyki. Znajdujemy się zatem bardzo daleko od tego niezwykle aktywnego centrum - najprawdopodobniej ok. 28 tys. lat świetlnych od Sagittariusa A* - i obiegamy je z prędkością ok. 220-230 km/s. Dla porównania promień Drogi Mlecznej to ok. 50 tys. lat świetlnych.

Ile trwa rok galaktyczny?

Ustaliwszy zatem, że Słońce - podobnie, jak i inne obiekty wchodzące w skład Drogi Mlecznej - obiega centrum naszej galaktyki, możemy sprawdzić, ile trwa ta wędrówka. Nowych wyliczeń tego podjął się Keith Hawkins z Uniwersytetu Teksańskiego w Austin w USA.

Zdaniem Hawkinsa, cytowanego w serwisie Live Science, jeden rok galaktyczny trwa ok. 220-230 mln ziemskich lat. Oznacza to, że w takiej skali Ziemia ma dopiero 16 lat galaktycznych, Słońce zaczęło formować się ok. 20 lat temu, a Wielki Wybuch (zapoczątkował istnienie Wszechświata) miał miejsce ok. 60 lat galaktycznych temu.

Warto zauważyć jednak, że naukowcy nie są do końca zgodni, co do tego, ile dokładnie trwa rok galaktyczny. Wcześniejsze wyliczenia przeprowadzane na przestrzeni ostatnich lat określają jego długość w przedziale 225-250 mln lat. Z tego powodu wiek poszczególnych obiektów w takiej skali może nieco różnić się od siebie.

Rok galaktyczny i rok gwiazdowy nie wszędzie jest taki sam

Oczywiście rok galaktyczny nie wszędzie jest taki sam. Różni się niemal dla każdej gwiazdy, bo obiegają one centrum Drogi Mlecznej w czasie krótszym lub dłuższym niż Słońce.

Bardzo podobnie jest z rokiem gwiazdowym i innymi planetami Układu Słonecznego. Wędrówka wokół Słońca w przypadku Merkurego trwa ok. 88 dni ziemskich, dla Marsa jest to 687 dni, ale w przypadku obiektów znacznie bardziej oddalonych wartości są jeszcze większe. Na Uranie, Neptunie i Plutonie jeden rok trwa odpowiednio ok. 84, 165 i 248 lat. 

Czytaj też: Nie zobaczyłeś NEOWISE? Nic straconego. Będziesz miał kolejną szansę. Za 6800 lat