Eksperci ocenili polski system podatkowy. Nie pozostawili na nim suchej nitki

Tylko 2,2 w skali od 1 do 5. I brak nawet jednej trójki, w żadnej z pięciu badanych kategorii? Z polskim systemem podatkowym jest najwyraźniej bardzo kiepsko.
Ocena polskiego systemu podatkowego Ocena polskiego systemu podatkowego fot. KPMG

Mierne podatki

Badanie opinii na temat polskiego systemu podatkowego przeprowadzono w czasie niedawnego kongresu podatków i rachunkowości KPMG. System oceniali dyrektorzy finansowi, główni księgowi i szefowie działów podatkowych. To już kolejny taki sondaż.

Jak wypadły jego wyniki? Jest źle. W żadnej z pięciu ocenianych kategorii nasze podatki nie zasługują zdaniem badanych nawet na trójkę (w skali od 1 do 5). Średnia ocen to 2,2.

- To raczej mierna ocena podatków - stwierdził w czasie wtorkowej prezentacji wyników badania Rafał Ciołek, doradca podatkowy, partner w KPMG w Polsce.

Najgorzej oceniana jest stabilność systemu podatkowego. Tu nie zasłużył on nawet na 2. Tu ocena to zaledwie 1,6. Co gorsza, jest niższa niż przed rokiem o 0,2 pkt.

- W grudniu zeszłego roku mieliśmy zamieszanie związane z likwidacją progu odcięcia składek na ZUS [składki miały być płacone od całości wynagrodzeń, dziś do poziomu trzydziestokrotności przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia]. Do ostatniej chwili ważyły się losy tego projektu, a nad firmami do ostatniej chwili wisiała groźba rewizji budżetów. To pewnie wpłynęło jakoś na ocenę - mówił Rafał Ciołek.

Ocena poszczególnych elementów systemu podatkowego Ocena poszczególnych elementów systemu podatkowego fot. KPMG

Fiskus nieco bardziej przyjazny?

Minimalnie lepiej niż przed rokiem wypadło w ocenie dyrektorów finansowych, głównych księgowych i szefów działów podatkowych firm, nastawienie urzędników administracji podatkowej. W tej części ocena systemu była najwyższa. Wyniosła jednak zaledwie 2,6.

Ankietowani oceniali jeszcze wcześniejsze informowanie o planowanych zmianach w prawie podatkowym, częstotliwość publikowania przez ministra finansów interpretacji ogólnych oraz możliwość konstruktywnej wymiany argumentów podczas kontroli podatkowej.

Nie badano jego opresyjności, a przecież liczba nowych obowiązków i kar nakładanych na podatników rośnie. Tak samo jak uprawnienia kontrolne fiskusa.

Co przyczynia się do uszczelnienia systemu podatkowego? Co przyczynia się do uszczelnienia systemu podatkowego? fot. KPMG

Co najmocniej uszczelnia podatki?

Zdaniem badanych uszczelnieniu systemu podatkowego najmocniej przysłuży się nałożenie na firmy obowiązku przekazywania fiskusowi co miesiąc szczegółowych raportów na temat ich rozliczeń związanych z VAT (JPK). Takie zdanie miało 70 proc. ankietowanych.

Mniej niż połowa badanych z nich uznała, że na zwiększenie wpływów do budżetu wpływ będzie miało wprowadzenie Centralnego Rejestru Faktur oraz mechanizmu podzielonej płatności VAT (split payment).

Mechanizm podzielonej płatności Mechanizm podzielonej płatności fot. KPMG

Split payment rozłoży firmy?

Mechanizm podzielonej płatności będzie działać w ten sposób, że przy każdej transakcji cena netto za towar lub usługę zostanie wpłacona na rachunek bankowy dostawcy, natomiast kwota podatku odpowiadająca tej cenie, trafi na odrębne konto bankowe, którym będzie zawiadywać fiskus. W tym celu utworzone zostaną nowego rodzaju rachunki bankowe, specjalnie przypisane do VAT.

Pieniądze zgromadzone na takim rachunku VAT będą cały czas należały do podatnika. Fiskus nie będzie mógł samodzielnie dokonywać operacji finansowych na tych rachunkach. Jednakże podatnicy będą mieli bardzo ograniczone możliwości użycia zgromadzonych tam pieniędzy. Z rachunku VAT podatnik od towarów i usług będzie mógł wyłącznie dokonywać przelewu na inny rachunek VAT oraz będzie mógł opłacać swoje zobowiązanie podatkowe z tytułu VAT do urzędu skarbowego.

Tymczasem aż 85 proc. respondentów badania KPMG obawia się, że wprowadzenie mechanizmu podzielonej płatności w VAT zwiększy obowiązki administracyjne nałożone na przedsiębiorców. Blisko 65 proc. badanych uważa, że mechanizm podzielonej płatności, będzie miał negatywny lub bardzo negatywny wpływ na sytuację finansową firm, na ich płynność finansową. Po stronie pozytywów tego rozwiązania 42 proc. ankietowanych wskazało potencjalną poprawę bezpieczeństwa rozliczeń VAT.

- To, że wprowadzenie mechanizmu podzielonej płatności wpłynie negatywnie na płynność finansową firm to rzecz oczywista, niewiadomą jest tylko jak bardzo i jak wielu przedsiębiorców poniesie z tego tytułu uszczerbek. Dla tych żyjących z niewielkiej marży i zależnych od szybkich wpłat od kontrahentów, nowy mechanizm może okazać się zabójczy - mówił Tomasz Grunwald, doradca podatkowy, partner w KPMG w Polsce. - To czego przedsiębiorcy boją się jednak najbardziej to zwiększenie obowiązków administracyjnych. Firmy słusznie obawiają się pogorszenia relacji tak z dostawcami, jak i klientami. Split payment oznaczać może pole sporu pomiędzy nimi - dodał.