Komisja Europejska przedstawiła w środę projekt Aktu uczciwości cyfrowej (DFA). To zbiór przepisów, które regulują prawa konsumentów w internecie, w tym m.in.:
- zakaz ukrytych opłat,
- jawność dynamicznych cen biletów,
- prawo do kontaktu z człowiekiem, a nie botem
- prostszą rezygnację z subskrypcji
- zasady dla zakupów dokonywanych za pośrednictwem AI.
Notowania Propozycję co do kształtu DFA zaprezentował unijny komisarz odpowiedzialny za ochronę konsumentów Michael McGrath, pochodzący z Irlandii. - Obowiązujące w Unii Europejskiej przepisy związane z ochroną konsumentów powstały jeszcze przed gwałtownym rozwojem handlu elektronicznego i rynków cyfrowych, z jakim mamy do czynienia w ostatnich latach – argumentował McGrath.
Produkt prawie wyprzedany? Sprawdźmy
Chodzi m.in. o wyeliminowanie manipulacyjnych technik marketingowych, które wywierają presję na kupującego, np. nieprawdziwych informacji, że produkt jest niemal wyprzedany. Zakazane mają być też dodatkowe, nieuniknione koszty ujawniane dopiero przy finalizacji zamówienia, jak na przykład prowizje serwisowe itd.
Ma to wyhamowywać impulsywne decyzje podejmowane w trakcie zakupów.
Projekt obejmuje także tzw. dynamiczne ceny biletów, przy wydarzeniach sportowych i kulturalnych. Chodzi o podbijanie cen wraz z topniejącą pulą biletów. O tej praktyce stało się głośno w 2024 r. przy sprzedaży biletów na koncerty zespołu Oasis, gdy ceny wielokrotnie rosły w ostatniej fazie zakupu. Także FIFA w 2026 roku po raz pierwszy zastosowała ceny zależne od popytu i podbijała stawki. Po tym zdarzeniu Parlament Europejski apelował o zakazanie takich praktyk.
- DFA nie zakazuje stosowania dynamicznych cen, lecz ma zapewnić ich przejrzystość. Sprzedawca reklamujący bilet np. za 100 euro będzie musiał podać, ile biletów jest dostępnych w tej cenie, oraz wskazać cenę maksymalną. Obowiązek bieżącego informowania o aktualnej cenie i jej górnym limicie obejmie wszystkie sklepy internetowe stosujące wirtualne kolejki i dynamiczne ceny - zapewnił McGrath.
Anulowanie subskrypcji ma być prostsze
Czatboty mają nie być jedyną formą komunikacji, ale konsument ma zachować prawo do rozmowy z człowiekiem. Będzie ono przysługiwać po dokonaniu zakupu i po wyczerpaniu innych kanałów. Kontakt ma być bezpłatny i prowadzony w języku umowy. Obowiązek będzie dotyczył wyłącznie godzin pracy przedsiębiorcy, a rozmowa nie musi odbywać się telefonicznie, wystarczy kontakt przez internet – przez czat, ale z człowiekiem, nie botem.
Nowe przepisy dotyczą też anulowania subskrypcji. Prawie 70 proc. respondentów ma problem z rezygnacją z umów zawartych online – wynika z badań przeprowadzonych przez Komisję Europejską.
– Myślę, że wszyscy mieliśmy takie doświadczenie, gdy zapisujemy się na darmowy okres próbny - zapisać się jest bardzo łatwo, jedno-dwa kliknięcia. Ale kiedy przychodzi do wycofania się z tego, trzeba poświęcić na to niemal cały dzień – powiedział McGrath.
Bruksela chce, by przejście z darmowego okresu próbnego w płatną umowę wymagało wyraźnej zgody konsumenta. Przy automatycznym przedłużeniu trwającej, płatnej subskrypcji, sprzedawca będzie musiał wysłać klientowi przypomnienie z zasadami rezygnacji.
A co z zakupami dokonywanymi przez modele AI?
Mowa o AI Shopping, czyli modelu e-commerce, w którym tradycyjne przeglądanie kategorii i ręczne filtrowanie zastępuje rozmowa z generatywną sztuczną inteligencją. Zamiast przeklikiwać się przez dziesiątki kart, kupujący opisuje swoją potrzebę, a autonomiczny agent AI analizuje specyfikacje, ceny i dostępność magazynową w sieci.
Konsument, który skorzysta z takiej formy zakupów, ma zachować pełen zestaw standardowych gwarancji i praw umownych, w tym prawo do odstąpienia od zakupu lub żądania zwrotu pieniędzy. Będzie mógł też z góry określać i zmieniać główne kryteria działania agenta, np. maksymalny przedział cenowy lub cechy szukanego produktu.
Akt uczciwości cyfrowej ma formę rozporządzenia, więc będzie obowiązywał jednocześnie i w tym samym brzmieniu we wszystkich 27 państwach UE.
