Kim jest Mosze Kantor, organizator Forum Holokaustu? Kilka lat temu zalazł za skórę rządowi Tuska

W Jerozolimie w instytucie Yad Vashem w czwartek odbywa się V Światowe Forum Pamięci Holokaustu w ramach obchodów 75. rocznicy wyzwolenia obozu Auschwitz-Birkenau. Organizatorem Światowego Forum Pamięci Holokaustu jest Wiaczesław Mosze Kantor, rosyjski oligarcha odsunięty na bok przez Władimira Putina.

Wydarzenie zorganizowała Fundacja Światowego Forum Holokaustu. Szefuje jej Wiaczesław Mosze Kantor. Siłą rzeczy na nim skupia się krytyka, że nie przewidziano czasu na zabranie głosu przez prezydenta Polski Andrzeja Dudę. Zaplanowano za to przemówienie prezydenta Rosji Władimira Putina, który pod koniec 2019 r. oskarżył Polskę o zmowę z faszystowskimi Niemcami, a przedwojennego ambasadora naszego kraju w Berlinie Józefa Lipskiego nazwał "łajdakiem i antysemicką świnią". Obawy o niemożność reakcji na manipulacje historii II wojny światowej sprawiły, że Duda odmówił udziału w wydarzeniu.

>>> Andrzej Duda nie poleci na Światowe Forum Holocaustu. W zaproszeniu nie uwzględniono przemówienia

Zobacz wideo

Kim jest Mosze Kantor?

Sam Wiaczesław Mosze Kantor, organizator i sponsor forum, a od 2006 r. przewodniczący Europejskiego Kongresu Żydowskiego, jest - delikatnie mówiąc - postacią kontrowersyjną i niemającą raczej z Polski miłych wspomnień.

Kantor jest rosyjskim oligarchą. W 2018 r. Forbes oszacował jego majątek na ponad 3,5 mld dolarów, plasując Kantora w trzeciej dziesiątce najbogatszych Rosjan i siódmej setce najbogatszych ludzi na świecie. Rosjanin z izraelskim paszportem majątku zaczął dorabiać się m.in. na przemyśle chemicznym jeszcze w ostatniej dekadzie XX wieku. Po upadku ZSRR, dzięki znajomościom na Kremlu, na bajecznie dobrych warunkach przejmował zakłady państwowe. 

Po dojściu do władzy Putina sytuacja przestała być jednoznaczna. Z jednej strony nie da się ukryć, że układy Kantora z Kremlem zakończyły się wraz z odejściem Borysa Jelcyna. Putin trzymał Kantora na dystans, a ten starał się nie wchodzić prezydentowi w drogę. Mieszka w Szwajcarii, swoje biznesy zaczął rozwijać za granicą (np. w Chinach). Sugeruje się wręcz, że emigracja Kantora na początku XXI wieku i przyjęcie przez niego obywatelstwa izraelskiego było związane m.in. z ochroną przed Putinem. 

Mimo tego w 2018 r. amerykańska administracja umieściła Mosze Kantora na tzw. "liście Putina", czyli biznesmenów i urzędników powiązanych z Kremlem. Wskazuje się, że relacje Kantora z Putinem są dalekie od chłodnych. Choć nie wszedł on do pierwszej ligi biznesowych przyjaciół prezydenta Rosji, czerpiących wielkie profity z państwowych spółek, to np. Grzegorz Kuczyński na łamach strony Klubu Jagiellońskiego nazywa Kantora "pragmatycznym sojusznikiem Putina". Przedsiębiorca przydaje się prezydentowi Rosji m.in. w krytyce Zachodu za czyny antysemickie czy szerząc rosyjską "prawdę historyczną" zgodną z linią Kremla. 

Nieudane przejęcie polskiego potentata

Swoje chemiczne imperium Kantor próbował kilka la temu rozciągnąć także na Polskę. W 2012 r. jego spółka Acron starała się przejąć Zakłady Azotowe (dziś Grupa Azoty). Ostatecznie udało się obronić państwowego potentata przed przejęciem m.in. wskutek fiaska wezwania do sprzedaży mu akcji przez rząd, OFE i mniejszych inwestorów, ograniczenia praw innych inwestorów poza Skarbem Państwa na zgromadzeniu akcjonariuszy czy połączeniu Zakładów Azotowych w Tarnowie i w Puławach. W tym momencie Acron (poprzez swoją spółkę Norica Holding) ma ok. 20 proc. akcji Grupy Azoty, co nie daje mu realnej władzy, ale pozwala czasem akcentować swoje zdanie (jak kilka miesięcy temu, gdy oprotestował uchwałę dotyczącą kluczowej inwestycji grupy w nowoczesne zakłady polimerowe w Policach). 

Wcześniej Kantor m.in. doradzał prezydentowi Jelcynowi czy prezydentowi Ukrainy Wiktorowi Juszczence.

Od kilkunastu lat Wiaczesław Mosze Kantor stara się być kojarzony jednak nie z biznesem czy polityką, ale w szczególności z działalnością społeczną - filantropią, walką z nietolerancją i antysemityzmem czy działaniami na rzecz Żydów. Poza szefowaniem Europejskiemu Kongresowi Żydowskiego i Fundacji Światowego Forum Holokaustu, kieruje też kilkoma innymi organizacjami, jest też kanclerzem instytutu Yad Vashem.

Jednym z przejawów działalności Kantora są właśnie organizowane raz na kilka lat Światowe Fora Pamięci Holokaustu. Dwukrotnie odbywały się one w Polsce - w styczniu 2010 i 2015 r.