Przepisy mające stworzyć pierwszy w historii program na rzecz europejskiego przemysłu obronnego (EDIP) zostały we wtorek przyjęte przez Parlament Europejski. Program ma wzmocnić europejską bazę technologiczno-przemysłową sektora obronnego, zwiększyć europejskie zdolności obronne, ułatwić wspólne europejskie zamówienia obronne, pomóc zwiększyć produkcję sprzętu obronnego i wzmocnić wsparcie dla Ukrainy.
EDIP umożliwi nam budowę bardziej odpornej i suwerennej Europy poprzez wspólne inwestycje, wspólne zamówienia z europejskiej bazy technologiczno-przemysłowej w dziedzinie obronności oraz dalszą integrację ukraińskiego i europejskiego przemysłu obronnego
- powiedział Raphaël Glucksmann (S&D, Francja), współsprawozdawca z Komisji Bezpieczeństwa i Obrony.
Program EDIP odwróci zależność Europy od importu
Budżet programu EDIP to 1,5 mld euro, z czego 300 mln euro zostanie przeznaczone na Instrument Wsparcia Ukrainy. Ustawodawcy uzgodnili również, że powstanie Fundusz na rzecz Przyspieszenia Transformacji Łańcucha Dostaw w Dziedzinie Obronności (instrument FAST). Dzięki dodatkowym wkładom finansowym będzie on dysponował orientacyjną kwotą co najmniej 150 mln euro.
- Po dziesięcioleciach niebezpiecznej zależności, która zagrażała suwerenności naszych demokracji i ochronie naszych krajów, program EDIP odwróci dominującą w Europie zależność od importu. Przyczyni się on do rzeczywistego wzmocnienia naszej bazy przemysłowej, umożliwiając nam samodzielne zapewnienie naszym siłom zbrojnym środków niezbędnych do wypełniania ich misji - powiedział François-Xavier Bellamy (PPE, Francja), współsprawozdawca z Komisji Przemysłu, Badań Naukowych i Energii.
Podczas negocjacji z Radą posłom do Parlamentu Europejskiego udało się doprowadzić do zwiększenia budżetu programu. Dodatkowe wkłady będą pochodzić z Instrumentu na rzecz Zwiększenia Bezpieczeństwa Europy (SAFE). Ponadto państwa członkowskie będą mogły w pełni wykorzystać potencjał Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności (RRF). Niewykorzystane fundusze z RRF będzie można przeznaczyć na dofinansowanie projektów EDIP.
Posłowie do Parlamentu Europejskiego postulowali również, by Unia kupowała europejskie produkty obronne. Zgodnie z tym postulatem do finansowania kwalifikują się tylko te produkty, w których koszt komponentów z niestowarzyszonych państw trzecich wynosi mniej niż 35 proc. szacowanego całkowitego kosztu komponentów.
Połtóra roku prac nad EDIP
Rozporządzenie w sprawie EDIP Komisja Europejska zaprezentowała w marcu 2024 roku. Program ma wypełnić luki między krótkoterminowymi środkami nadzwyczajnymi, takimi jak rozporządzenie w sprawie wspierania produkcji amunicji i instrument na rzecz wzmocnienia europejskiego przemysłu obronnego przez zamówienia realizowane na zasadzie współpracy, i wpisać je w bardziej ustrukturyzowane i długoterminowe ramy.
Europejska baza technologiczno-przemysłowa sektora obronnego składa się z dużych przedsiębiorstw wielonarodowych, spółek o średniej kapitalizacji oraz ponad 2 tys. małych i średnich przedsiębiorstw, których łączny roczny obrót szacuje się na 70 mld euro.
