Spółka zawiązana przez Orlen z firmą polskiego miliardera Michała Sołowowa – Orlen Synthos Green Energy (OSGE) – chce wybudować małe, modułowe elektrownie atomowe (SMR). Łącznie w Polsce powstać ma 26 reaktorów GE-Hitachi BWRX-300 amerykańskiej firmy GE Vernova Hitachi Nuclear Energy.
Wdrożenie floty reaktorów
W lutym tego roku OSGE podpisała w siedzibie Departamentu Energii USA w Waszyngtonie umowę na realizację tego projektu. W ramach kontraktu OSGE zainwestuje w opracowanie szczegółowego projektu BWRX-300, który posłuży jako projekt referencyjny dla wszystkich planowanych reaktorów SMR w Polsce. Przygotowana zostanie dokumentacja projektowa, która będzie uwzględniać wymagania polskiego prawa i przepisów oraz wszelkie inne elementy, które nie mają odpowiednika na poziomie europejskim.
– Podpisana umowa skutkować będzie zaprojektowaniem elektrowni jądrowej zgodnie z polskimi przepisami, a projekt będzie miał zastosowanie przy wdrożeniu floty reaktorów BWRX-300 w wielu lokalizacjach w Polsce
– mówił Rafał Kasprów, prezes zarządu OSGE.
Zainteresowanie reaktorem BWRX-300 na całym świecie rośnie. Pierwszy reaktor w tej technologii jest budowany przez Ontario Power Generation w Darlington w Kanadzie, a jego oddanie do użytku planowane jest na koniec tej dekady. Będzie to pierwszy SMR w świecie zachodnim.
Nowa umowa
W Polsce pierwszy SMR ma zostać uruchomiony w 2035 roku. Wiceminister klimatu i środowiska Miłosz Motyka zadeklarował w TVP Info, że termin ten nadal jest realny. Przyznał jednak, że między Orlenem a Synthosem uzgadniana jest nowa umowa.
"Chcemy, by po uporządkowaniu struktury właścicielskiej i nowej umowie pomiędzy Synthosem a Orlenem ruszyły prace nad realizacją tego projektu" – wskazał Motyka.
Jak tłumaczył, zmiany w strukturze właścicielskiej są konieczne, ponieważ to do tej kwestii zastrzeżenia miała Agencja Bezpieczeństwa Wewnętrznego.
Przypomnijmy, że w 2023 roku ówczesna minister klimatu i środowiska zwróciła się do ABW z wnioskiem o ocenę wpływu inwestycji Orlen Synthos Green Energy na bezpieczeństwo wewnętrzne państwa. ABW negatywnie zaopiniowała projekt. I to dwukrotnie.
OSGE twierdziła, że ABW nie podała przyczyny odmowy. Mimo jednoznacznej oceny agencji, Ministerstwo Klimatu i Środowiska zdecydowało pod koniec 2023 roku dać zielone światło dla inwestycji planowanych przez OSGE
Jednak nowe kierownictwo resortu uznało, że sprawy trzeba uporządkować. Dlatego, jak poinformował Motyka, wobec negatywnej opinii ABW do projektu należy przygotować nową umowę i uporządkować strukturę właścicielską. Dopiero gdy to nastąpi, będzie można przystąpić do realizowania inwestycji.
Na początek - 14 jednostek
Pod koniec czerwca 2026 r. Orlen Synthos Green Energy zwróciła się do resortu o rozpoczęcie prac nad systemem wsparcia dla budowy floty małych reaktorów modułowych GE Vernova Hitachi BWRX-300. Spółka zabiega o kontrakt różnicowy dla 14 bloków w trzech lokalizacjach: we Włocławku, Stawach Monowskich k. Oświęcimia i Stalowej Woli. W oparciu o złożony przez OSGE wniosek wypracowana zostanie przez rząd dokumentacja na potrzeby notyfikacji przez Komisję Europejską.
– Kontrakt różnicowy dla 14 jednostek umożliwi nam budowę floty reaktorów BWRX-300 w Polsce. Dzięki efektowi skali, standaryzacji, modularyzacji oraz powtarzalności uzyskamy obniżenie kosztów jednostkowych, a w efekcie stworzymy atrakcyjny cenowo dla odbiorcy indywidualnego i przemysłowego model wytwarzania energii elektrycznej – powiedział Rafał Kasprów.
Dodał, że akceptacja kontraktu różnicowego będzie znaczącym krokiem w kierunku budowy w Polsce solidnego łańcucha dostaw dla SMR-ów.
Dla wszystkich wskazanych we wniosku lokalizacji OSGE posiada decyzje zasadnicze. W odniesieniu do dwóch projektów – Włocławek i Stawy Monowskie – zostały już wydane przez Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska (GDOŚ) postanowienia o zakresie raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, zaś dla Stalowej Woli odpowiedni wniosek został złożony. OSGE posiada także decyzję o warunkach przyłączenia do sieci wydaną przez Polskie Sieci Elektroenergetyczne S.A. dla Stawów Monowskich.
