W ciągu dnia pracy każdy potrzebuje chwili, żeby zjeść posiłek, napić się kawy lub zwyczajnie odpocząć. Nie wszyscy jednak wiedzą, że długość ustawowej przerwy zależy od liczby godzin spędzonych na wykonywaniu obowiązków. Przy dłuższych zmianach pracownik zyskuje dodatkowe uprawnienia, których firma musi przestrzegać. Dotyczy to również sytuacji, gdy dzień roboczy niespodziewanie się wydłuży.
Jak informuje Państwowa Inspekcja Pracy, osobie zatrudnionej na umowę o pracę przysługuje co najmniej 15 minut przerwy, jeśli jej dobowy wymiar czasu pracy wynosi minimum 6 godzin. Wynika to z art. 134 Kodeksu pracy i dotyczy wszystkich pracowników, niezależnie od stanowiska. Ten czas jest wliczany do godzin pracy, dlatego nie trzeba go odpracowywać. Przepisy nie wskazują konkretnej pory odpoczynku, ale pracodawca musi zapewnić możliwość jego wykorzystania.
Jak podaje Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej, jeśli dobowy wymiar czasu pracy przekracza 9 godzin, zatrudnionemu przysługuje dodatkowe 15 minut przerwy. Przy 10-godzinnej zmianie oznacza to łącznie minimum 30 minut odpoczynku. Osoby pracujące ponad 16 godzin mają natomiast prawo do 3 takich przerw, czyli przynajmniej 45 minut. Ważne, że kolejne uprawnienie pojawia się dopiero po przekroczeniu określonego limitu. Przy dokładnie 9 godzinach przysługuje jedna przerwa, a przy 16 godzinach są to dwie. Tak długie zmiany są jednak dopuszczalne tylko w określonych prawem systemach czasu pracy.
Jak wyjaśnia serwis Zielona Linia, przerwy wynikające z art. 134 Kodeksu pracy są płatne, ponieważ wlicza się je do czasu pracy. Inaczej wygląda sytuacja w przypadku dodatkowej przerwy przewidzianej w art. 141. Pracodawca ma prawo wprowadzić maksymalnie 60 minut na posiłek lub załatwienie spraw osobistych, ale ten czas nie jest uwzględniany w godzinach pracy. Oznacza to, że taka przerwa co do zasady jest niepłatna i wydłuża pobyt w firmie.
Kodeks pracy określa minimalny czas odpoczynku, ale firma ma prawo wprowadzić korzystniejsze warunki, na przykład 20 lub 30 minut zamiast obowiązkowych 15. Takie ustalenia mogą znaleźć się w regulaminie pracy lub układzie zbiorowym. Zgodnie z artykułem 29, paragrafem 3 Kodeksu pracy pracodawca musi również poinformować zatrudnionego o przysługujących mu przerwach. Informację można przekazać w formie papierowej albo elektronicznej.
Jak wyjaśnia Okręgowy Inspektorat Pracy w Katowicach, przy ustalaniu prawa do dodatkowej przerwy uwzględnia się również godziny nadliczbowe. Jeśli więc pracownik miał zaplanowaną 8-godzinną zmianę, ale ostatecznie wykonywał obowiązki przez 10 godzin, należy mu się kolejny kwadrans odpoczynku. Pierwotny grafik nie pozbawia go tego uprawnienia. W przypadku problemów z przestrzeganiem przepisów sprawę można zgłosić do Państwowej Inspekcji Pracy.