Azbest nadal znajduje się na milionach dachów w Polsce, szczególnie na terenach wiejskich. Problem dotyczy głównie starych budynków mieszkalnych i gospodarczych, gdzie eternit po latach zaczyna się kruszyć i pylić. Właśnie wtedy materiał staje się niebezpieczny dla zdrowia. Nowy program Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej ma pomóc samorządom przyspieszyć usuwanie takich pokryć, ale mieszkańcy muszą pamiętać, że kluczowe decyzje będą zapadały lokalnie.
Ponad 49 mln zł na usuwanie azbestu. Program obejmuje kilka etapów prac
Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej uruchomił nabór dotyczący finansowania usuwania wyrobów zawierających azbest. Program obejmuje demontaż, zbieranie, transport oraz unieszkodliwianie odpadów zawierających azbest. Środki są przeznaczone przede wszystkim na likwidację starych dachów z eternitu znajdujących się na domach i budynkach gospodarczych. Program działa w ramach Ogólnopolskiego Programu Finansowania Usuwania Wyrobów Zawierających Azbest. Ważne jest jednak to, że program nie finansuje wykonania nowego pokrycia dachowego. Wsparcie dotyczy wyłącznie usunięcia i bezpiecznej utylizacji niebezpiecznych materiałów.
Termin składania dokumentów mija 29 maja. Wnioski można złożyć tylko elektronicznie
Nabór rozpoczął się 27 kwietnia 2026 roku i potrwa do 29 maja. Dokumenty należy składać wyłącznie przez Generator Wniosków o Dofinansowanie, ponieważ fundusz nie prowadzi papierowego naboru. Beneficjentami programu są wojewódzkie fundusze ochrony środowiska i gospodarki wodnej. To one będą później przekazywać środki gminom oraz związkom samorządowym odpowiedzialnym za lokalne działania związane z usuwaniem eternitu. Wnioski złożone po terminie zostaną odrzucone. Po zakończeniu oceny fundusze mają przekazywać informacje o wynikach naboru w oddzielnych pismach.
Gminy zdecydują o zasadach pomocy. Mieszkańcy powinni wcześniej sprawdzić wymagane formalności
Osoby posiadające dachy z eternitu nie składają dokumentów bezpośrednio do NFOŚiGW. To gminy będą odpowiadały za organizację lokalnych naborów i kontakt z mieszkańcami zainteresowanymi usunięciem azbestu. W praktyce oznacza to, że właściciele nieruchomości powinni jak najszybciej skontaktować się ze swoim urzędem gminy i sprawdzić, czy samorząd planuje udział w programie. Gminy mogą ustalać własne terminy zgłoszeń oraz listę wymaganych dokumentów. Najczęściej potrzebne są dokumenty potwierdzające własność nieruchomości oraz informacje dotyczące rodzaju pokrycia dachowego. Typowym błędem jest odkładanie formalności na ostatnią chwilę albo samodzielne usuwanie eternitu bez udziału wyspecjalizowanej firmy. Takie działania mogą być niebezpieczne i prowadzić do problemów z legalną utylizacją odpadów.
Polska nadal ma ogromny problem z eternitem. Samorządowcy alarmują o zbyt wolnym tempie zmian
Według wcześniejszych szacunków w Polsce może znajdować się jeszcze około 7 mln ton wyrobów zawierających azbest. Związek Gmin Wiejskich RP alarmował wcześniej, że przy obecnym poziomie finansowania usuwanie eternitu może potrwać jeszcze wiele dekad. Największe trudności dotyczą starszych budynków na terenach wiejskich, gdzie wymiana dachów wiąże się z wysokimi kosztami. Problemem pozostaje również ograniczona liczba środków w stosunku do skali potrzeb zgłaszanych przez samorządy. Najważniejsze do zapamiętania jest to, że osoby posiadające dachy z eternitu powinny szybko sprawdzić informacje w swojej gminie, ponieważ lokalne zgłoszenia mogą zakończyć się wcześniej niż ogólnopolski nabór prowadzony przez fundusz.
