"Prezydent zdecydował o skierowaniu do Trybunału Konstytucyjnego w trybie kontroli prewencyjnej ustawy o podatku od nadzwyczajnych zysków osiągniętych w okresie od marca do grudnia 2026 r. ze zbycia paliw ciekłych" - przekazała w komunikacie Kancelaria Prezydenta RP.
Tryb kontroli prewencyjnej oznacza, że ustawa nie wejdzie w życie. Karol Nawrocki jej nie podpisał, tylko zwrócił się do TK o zajęcie stanowiska. Zdaniem prezydenta przepisy ustawy łamią zasadę, że prawo nie działa wstecz (lex retro non agit).
"Prawo ma wejść w życie w sierpniu, ale podatek miałby obejmować dochody uzyskiwane już od początku marca. Oznacza to próbę opodatkowania działalności z mocą wsteczną" - ocenił cytowany w komunikacie Karol Nawrocki.
Prezydent tłumaczy decyzję
- Zdecydowałem o skierowaniu w trybie kontroli prewencyjnej do Trybunału Konstytucyjnego ustawy nakładającej nowy podatek na rynku paliw. Nie podpiszę ustawy, wobec której istnieją tak poważne wątpliwości konstytucyjne - wyjaśnił prezydent na nagraniu udostępnionym na stronie Kancelarii. - W demokratycznym państwie prawnym obywatel i przedsiębiorca muszą wiedzieć, jakie przepisy obowiązują w chwili podejmowania decyzji. Państwo nie może po kilku miesiącach zmieniać reguł i wystawiać rachunku za działania, które były podejmowane zgodnie z obowiązującym prawem - dodała głowa państwa.
- Państwo nie może zmieniać reguł w trakcie, czy zastawiać pułapek na obywateli. Państwo musi dawać pewność i stabilność prawa - podkreślił Karol Nawrocki. Prezydent zwrócił również uwagę, że po wygaśnięciu działań osłonowych (CPN - Ceny Paliw Niżej) kierowcy odczuli wzrost cen paliw, a dodatkowy podatek wynoszący aż 60 proc. opodatkowania zostanie finalnie przerzucony na klientów stacji benzynowych. Rachunek obejmie nie tylko kierowców, ale również rolników, transportowców czy małe przedsiębiorstwa, a pośrednio też rodziny kupujące żywność.
- Nowy podatek nie obniża cen paliwa. Ma przede wszystkim dostarczyć pieniędzy do budżetu. Nie mogę zaakceptować sytuacji, w której próbę łatania finansów państwa przedstawia się obywatelom jako ochronę ich interesów, podczas gdy skutkiem będzie kolejna fala podwyżek. Niestety wygląda na to, że rząd najpierw propagandowo obniżył ceny paliw, a teraz postanowił Polakom wystawić za to kosztowny rachunek - zaznaczył prezydent. Karol Nawrocki stwierdził, że nie broni niczyich zysków, a "zasad konkurencji i polskich konsumentów", a także małych i średnich przedsiębiorców, ponieważ ustawa obejmuje też mniejsze, niezależne firmy paliwowe.
Nie ma weta, jest Trybunał
Prezydent wytłumaczył również, dlaczego ustawa została skierowana do Trybunału Konstytucyjnego, a nie zawetowana. - Najpoważniejszy problem tej regulacji ma charakter konstytucyjny. Chodzi o złamanie zasady niedziałania prawa wstecz. Chodzi o pewność prawa, ochronę zaufania obywatela do państwa oraz proporcjonalność nakładanych obciążeń. To Trybunał Konstytucyjny powinien rozstrzygnąć, czy państwo może ustanawiać tak niebezpieczny precedens - wyjaśnił Nawrocki. Dodał także, że będzie to "ważna wytyczna na przyszłość".
Do decyzji głowy państwa odniósł się minister finansów Andrzej Domański. "Prezydent Nawrocki zablokował kolejne 4 mld zł dla budżetu Polski. To środki, które miały sfinansować pakiet CPN chroniący Polaków przed wysokimi cenami paliw. Zamiast po stronie Polaków stanął po stronie koncernów paliwowych odnoszących potężne zyski z obecnej sytuacji na rynku paliw. Wysyłając ustawę do TK, którego działanie sam wcześniej sparaliżował, kolejny raz uderzył też w polskie finanse publiczne" - napisał na X szef resortu.
Czy zastrzeżenia prezydenta są słuszne?
Sejm przyjął poprawki Senatu do ustawy o podatku od nadzwyczajnych zysków firm paliwowych na początku lipca br. Miała być to rekompensata dla budżetu za wydatek w wysokości 4,7 mld zł na program CPN. Parlamentarzyści zaakceptowali w tej sytuacji ocenę rządu, zgodnie z którą w wyjątkowych przypadkach można odstąpić od zasady niedziałania prawa wstecz.
Zgodnie z nowym prawem podatek od nadzwyczajnych zysków rafinerie i importerzy paliw zapłacą od nadwyżki przychodów, które uzyskają między marcem a grudniem 2026 r. Tą nadwyżką będzie kwota ich przychodów przewyższająca przychody z ubiegłego roku, powiększone o 20 proc. Stawka podatku od tego rodzaju nadwyżki byłaby na poziomie 60 proc. Jak jednak przyznał w Senacie wiceminister finansów Jarosław Naneman, efektywna stawka wynosiłaby aż 74 proc., ponieważ daniny od nadzwyczajnych zysków nie można wpisać w koszty. Wstępne szacunki wskazywały, ze budżet zyskałby ok. 4 mld zł, a więc mniej niż kosztowało CPN (4,7 mld zł). Neneman stwierdził też, że to są hipotetyczne szacunki, a ostateczne wpływy z nowego podatku mogą być znane dopiero w kwietniu przyszłego roku.
Więcej na ten temat w poniższym artykule: Rachunek za tanią benzynę wystawiony. Podatek od nadzwyczajnych zysków idzie do prezydenta
