Gdyby nie dotychczasowe wsparcie unijne, procesy modernizacyjne, innowacyjne czy ekologiczne przebiegały wolniej, a przedsiębiorcy i samorządy byliby zmuszeni do szukania alternatywnych źródeł finansowania. Polska systematycznie niwelowała różnice i zapóźnienia strukturalne, dzięki czemu dokonała niesamowitego skoku cywilizacyjnego. Fundusze umożliwiły przyspieszenie realizacji projektów, które poprawiają naszą konkurencyjność i wzmacniają odporność na przyszłe kryzysy.
Co nam dały fundusze europejskie w okresie 20 lat członkostwa w UE?
Z perspektywy przedsiębiorców, rolników, organizacji czy samorządów jedną z głównych szans była, i wciąż jest, możliwość korzystania z funduszy europejskich. Ogromne transfery finansowe pozwoliły na dokonanie skoku cywilizacyjnego w wielu obszarach oraz na znaczną poprawę jakości życia mieszkańców. Tysiące zrealizowanych projektów biznesowych, infrastrukturalnych i społecznych stworzyło nowe możliwości i szanse rozwoju praktycznie dla każdego. W latach 2004-2023 do Polski napłynęło z UE ponad 1 bln zł, a saldo transferów to aż 672 mld zł. 65% wszystkich środków, które Polska otrzymała od początku członkostwa, pochodziło z 3 największych funduszy, których celem jest finansowanie polityki spójności, rozwoju regionalnego oraz programów społecznych. Realizowane projekty przyczyniły się do poprawy warunków inwestycyjnych dla kapitału zagranicznego i rozwoju przedsiębiorstw, tworząc fundament wzrostu gospodarczego. Istotnie zmienił się też krajobraz polskich miejscowości, dzięki czemu poprawiła się jakość lokalnego życia. Przed akcesją do UE publiczne wydatki inwestycyjne były na relatywnie niskim poziomie. Dopiero fundusze unijne zdynamizowały aktywność samorządów. Pozytywny wpływ projektów współfinansowanych z funduszy europejskich jest właśnie doceniany przede wszystkim na szczeblu lokalnym. 72% ankietowanych pozytywnie ocenia obecność Polski w UE z perspektywy rozwoju swoich miejscowości, a 66% pozytywnie ocenia działania swoich włodarzy w zakresie ubiegania się o środki europejskie. Polacy dostrzegają głównie inwestycje drogowe, edukacyjne czy zdrowotne (20 lat szans i rozwoju).
Co nam daje KPO?
Krajowy Plan Odbudowy (KPO) obejmuje reformy i inwestycje, które zakończą się do 31 sierpnia 2026 roku. Środki na ten cel pochodzą z unijnego funduszu odbudowy RRF, który jest częścią Planu Odbudowy dla Europy. Polska otrzyma prawie 60 mld euro, w tym około 25 mld euro jako bezzwrotne dotacje.
Tak duże, dodatkowe środki to z pewnością ważny element, który może zdynamizować proces transformacji polskiej gospodarki. Z jednej strony jest on odpowiedzią na wyzwania, przed którymi Polska stanęła po pandemii. Z drugiej natomiast daje możliwość stworzenia fundamentów pod przyszły rozwój i zwiększenia odporności na przyszłe kryzysy. Jest to gigantyczna szansa dla Polski nie tylko na skuteczne budowanie wewnętrznych przewag i wspieranie nowoczesnej gospodarki opartej na naszych potrzebach i wartościach, ale także na współudział w kształtowaniu przyszłości Unii i wzmocnienie naszej roli na arenie międzynarodowej.
Co KPO oznacza w praktyce dla przedsiębiorców, samorządów czy instytucji publicznych?
Przede wszystkim możliwość szybszego rozwoju, zmniejszenie kosztów operacyjnych, poprawę efektywności energetycznej czy bezpieczeństwa. KPO umożliwia finansowanie przełomowych projektów w wielu obszarach: od zdrowia, przez transformację energetyczną, inwestycje w komunikację publiczną czy szerokopasmowy Internet w miejscach, które są białymi plamami. W ramach KPO uprawnione podmioty otrzymają bezzwrotne środki lub pożyczki, które można przeznaczyć m.in. na wdrażanie innowacyjnych technologii, digitalizację procesów biznesowych, a także rozwój nowych produktów i usług. Fundusze te są dostępne także dla jednostek samorządu terytorialnego oraz organizacji pozarządowych, które realizują projekty o charakterze społecznym lub infrastrukturalnym.
Co już osiągnięto dzięki KPO?
Już teraz są widoczne pierwsze efekty inwestycji z KPO, m.in. w zakresie transformacji ekologicznej i poprawy jakości życia. W ramach programu przeprowadzono modernizację energetyczną ponad 106 tys. budynków wielorodzinnych, a kolejne 788 tys. będzie nią objętych. Ponad 223 tys. budynków jednorodzinnych dokonało już takich inwestycji, a kolejne 379 tys. będzie mogło zainstalować odnawialne źródła energii i przeprowadzić termomodernizację w najbliższym czasie. W ramach KPO realizowane są także działania na rzecz zrównoważonej mobilności. 34 miasta przyjęły już plany mobilności miejskiej (SUMP), a kolejne 30 miast wdroży je w najbliższym czasie. Z KPO skorzystało już ponad 30 tys. rolników i rybaków realizujących projekty modernizacji infrastruktury i wyposażenia, a ponad 40 tys. może jeszcze wykorzystać przewidziane na ten cel środki. Powstało też ponad 3 tys. nowych miejsc w żłobkach i klubach dziecięcych czy pierwsze Branżowe Centra Umiejętności rozwijające umiejętności potrzebne na nowoczesnym rynku pracy (KPO, stan na 4.11.2024)
Co przed nami?
Warto na bieżąco śledzić ogłoszenia o naborach wniosków. Konkursy ogłaszają właściwe instytucje, tj. ministerstwa, agencje rządowe i instytucje publiczne, takie jak np. Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej (NFOŚiGW), Bank Gospodarstwa Krajowego (BGK), Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości (PARP) czy Agencja Badań Medycznych. Informacje o naborach są dostępne na ich oficjalnych stronach oraz na dedykowanych platformach, np. kpo.gov.pl, gdzie łatwo można sprawdzić aktualną i planowaną listę naborów oraz możliwość uzyskania wsparcia. Najnowsze ogłoszone konkursy to np.: Ekologiczny transport (zakup zeroemisyjnych autobusów) skierowany do organizatorów publicznego transportu zbiorowego (termin naboru wniosków: listopad 2024 r.). Natomiast dla samorządów gminnych, SIM/TBSów i innych inwestorów budownictwa społecznego dedykowany jest konkurs Energooszczędne mieszkania (budowa mieszkań na wynajem dla osób o niskich lub umiarkowanych dochodach z uwzględnieniem efektywności energetycznej), w ramach którego można składać wnioski do 30 września 2025 r.
Do 2 grudnia 2024 r. uprawnione podmioty mogą składać wnioski w konkursie Modernizacja infrastruktury szpitali (zakup lub modernizacje urządzeń i wyrobów medycznych niezbędnych do realizacji świadczeń w zakresie diagnostyki i leczenia onkologicznego lub inwestycje w infrastrukturę budowlaną szpitali), a do 25 listopada 2024 r. w konkursie Zwiększenie potencjału naukowo-badawczego (dotacje na rozwój Centrów Wsparcia Badań Klinicznych i zwiększenie ich potencjału w prowadzeniu wysokiej jakości badań klinicznych oraz eksperymentów medycznych).
Bezpłatną informację o Funduszach Europejskich i Krajowym Planie Odbudowy możesz uzyskać w PIFE w całej Polsce. Dowiedz się więcej TUTAJ.
Więcej informacji na temat Funduszy Europejskich znajdziesz TUTAJ.
Więcej informacji na temat Krajowego Planu Odbudowy znajdziesz TUTAJ.
Materiał promocyjny jest częścią projektu "Unia Stories - 20 lat Polski w Unii Europejskiej. Ludzie, szanse, perspektywy", dofinansowanego przez Ministerstwo Funduszy i Polityki Regionalnej z Funduszu Rozwoju Regionalnego
