Program "Aktywny samorząd" to jedno z mniej nagłaśnianych narzędzi wsparcia na rynku mieszkaniowym. Skierowany jest do osób z niepełnosprawnościami, które chcą się usamodzielnić i podjąć pracę w nowym miejscu. Choć skala pomocy jest wysoka, dostęp do niej wymaga spełnienia konkretnych warunków i pilnowania formalności przez cały okres wsparcia.
Nabór wniosków trwa od 2 kwietnia do 4 grudnia 2026 roku. Dofinansowanie do wynajmu mieszkania z PFRON przyznawane jest maksymalnie na 36 miesięcy i maleje wraz z upływem czasu. W pierwszych 12 miesiącach wsparcie może wynieść do 100 proc. kosztów najmu, ale tylko w ramach ustalonych limitów. W drugim roku dopłata spada do 70 proc., a w trzecim do 40 proc. Taki model oznacza realną ulgę na starcie, ale wymaga przygotowania się na stopniowe przejęcie kosztów najmu.
Dostęp do programu mają wyłącznie osoby spełniające konkretne warunki. Dopłata do wynajmu mieszkania przysługuje osobom z niepełnosprawnością, głównie ze znacznym stopniem lub umiarkowanym w przypadku dysfunkcji wzroku albo słuchu. Program obejmuje zarówno absolwentów szkół, jak i osoby, które w ciągu ostatnich 60 miesięcy opuściły pieczę zastępczą, placówki opiekuńcze lub warsztaty terapii zajęciowej. Wnioskodawca nie może mieć mieszkania w miejscowości, w której planuje pracować, musi mieć pełną zdolność do czynności prawnych, a wynajmowany lokal powinien być dostosowany do jego potrzeb wynikających z niepełnosprawności. Istotny jest także moment aktywności zawodowej. W pierwszym roku można jeszcze nie pracować, ale od 13. miesiąca konieczne jest udokumentowanie zatrudnienia, aby utrzymać dopłatę.
Wysokość wsparcia zależy od lokalizacji i indywidualnej sytuacji. Maksymalna dopłata do mieszkania może przekroczyć 170 tys. zł w całym okresie programu, ale dotyczy to głównie największych miast i określonych przypadków. Najwyższe limity obowiązują w Warszawie, a niższe w mniejszych ośrodkach, co wynika z różnic w kosztach najmu. Na ostateczną kwotę wpływają także potrzeby związane z niepełnosprawnością, w tym konieczność wynajęcia odpowiednio dostosowanego lokalu. Jak podaje gospodarka.dziennik.pl, tak prezentują się stawki:
Wnioski przyjmowane są wyłącznie online przez System Obsługi Wsparcia. Aby złożyć wniosek o dopłatę do mieszkania, konieczny jest Profil Zaufany lub podpis elektroniczny oraz komplet wymaganych dokumentów. Do najważniejszych należą orzeczenie o niepełnosprawności, dokument potwierdzający status uprawniający do udziału w programie oraz umowa najmu mieszkania spełniającego wymogi dostępności. W trakcie programu trzeba również na bieżąco spełniać warunki, w tym dotyczące zatrudnienia. Najczęstsze błędy to brak wymaganych załączników, wybór mieszkania niedostosowanego do potrzeb oraz niedopełnienie obowiązków w trakcie trwania programu. Może to skutkować wstrzymaniem wypłat lub utratą prawa do wsparcia.