Szwedzi przenoszą całą Kirunę. Powodem jest jest zapadanie się gruntów pod nią w efekcie rozbudowy pobliskiej kopalni rudy żelaza. Całe centrum miasteczka w Laponii jest "przestawiane" w inne, bardziej bezpieczne miejsce. Zgodnie ze szwedzkim prawem działalność górnicza nie może być prowadzona pod budynkami.
Kiruna za kołem podbiegunowym
Mieszkańcy Kiruny, miasta położonego ok. 145 km na północ od koła podbiegunowego, znajdą swoje nowe domy trzy kilometry na wschód od starego miasta "w ramach wielodekadowego procesu, którego zakończenie planowane jest na 2035 rok" - podkreśla CNBC. - To miejsce, które dla wielu mogłoby wydawać się egzotyczne i w pewnym sensie tak jest, to też małe miasteczko, jak wiele innych, mierzące się z wyzwaniem, jakim jest uzależnienie od jednej firmy - powiedziała Jennie Sjöholm, wykładowczyni na Uniwersytecie w Goeteborgu.
Kopalnia rudy żelaza należąca do LKAB
Założone 125 lat temu miasto jest siedzibą największej na świecie kopalni rudy żelaza, która należy do państwowego koncernu LKAB. CNBC wskazuje, że LKAB jest małym przedsiębiorstwem w skali globalnej, "ale bardzo znaczącym graczem regionalnym, odpowiadającym za 80 proc. całości wydobycia rudy żelaza w Unii Europejskiej". LKAB niedawno odkryła też jedno z największych znanych w Europie złóż pierwiastków ziem rzadkich, co jeszcze bardziej umocniło jej pozycję w dziedzinie wydobycia metali niezbędnych do zielonej transformacji. Jak dodano, relokacja Kiruny napotyka na szereg przeszkód. Zarówno gmina, jak i LKAB apelują o większe wsparcie finansowe ze strony państwa, a także o udostępnienie większej ilości gruntów na potrzeby transformacji.
Przenieśli cały kościół
Przeprowadzka miasta, zaplanowana pierwotnie w 2004 roku, przyciągnęła uwagę całego świata w sierpniu 2025 roku, kiedy to miała miejsce spektakularna przeprowadzka zabytkowego kościoła w Kirunie. "W ramach inżynieryjnego majstersztyku, 113-letni drewniany budynek został przeniesiony w całości za pomocą specjalistycznych przyczep w ciągu dwóch dni". Mniej więcej w tym samym czasie LKAB ogłosiło również, że rozbudowa kopalni rudy żelaza będzie wymagała przesiedlenia dodatkowych 6000 osób i 2700 domów. Firma górnicza, która odpowiada za relokację, oszacowała koszty odszkodowań na 2,4 mld dolarów w ciągu najbliższych 10 lat. Mieszkańcom oferowano wartość rynkową nieruchomości powiększoną o dodatkowe 25 proc. lub budowę nowego domu. Około 90 proc. zdecydowało się na nowy dom.
Strategicznie ważne pierwiastki ziem rzadkich
- UE musi nas wesprzeć. Nie wystarczy podjąć decyzję, że posiadamy kluczowe i strategiczne minerały. Muszą nas wesprzeć deklaracjami politycznymi i pieniędzmi - mówi Mats Taaveniku, przewodniczący rady miejskiej w Kirunie. Unia Europejska uznała nowe złoże pierwiastków ziem rzadkich LKAB za strategicznie ważne na mocy rozporządzenia o surowcach krytycznych (Critical Raw Materials Act). Dla osób zmieniających miejsce zamieszkania jednym z aspektów budzących obawy, jest fakt, że w nowym mieście zimą temperatura może być nawet o 10 stopni Celsjusza niższa niż w dotychczasowej lokalizacji. - To zimne, arktyczne miasto. Zimy są długie. Temperatura rzadko spada do -35 stopni Celsjusza, ale w środku zimy wartości między -15 st. C. a -25 st. C. nie są rzadkością - podkreśla Jennie Sjöholm.
