Problemy finansowe "MARII": - Jesteśmy jedynym reaktorem badawczym na świecie, który nie ma zapewnionego stabilnego finansowania - mówi w rozmowie z wnp.pl dyrektor Narodowego Centrum Badań Jądrowych prof. Krzysztof Kurek. Koszty utrzymania reaktora to około 40 mln zł rocznie. Składa się na to szereg wydatków m.in. zakup paliwa jądrowego oraz energii elektrycznej. Mówimy więc o kwocie niezbędnej do utrzymania reaktora w działaniu. Tymczasem Instytut każdego roku robi wszystko, aby uzbierać tę kwotę.
Skąd Maria ma pieniądze? Około jednej trzeciej kosztów pokrywa reaktor dzięki swojej komercyjnej działalności. Kolejną jedną trzecią może wygospodarować, pozyskując granty np. z europejskich projektów. Resztę zwykle pokrywa tzw. dotacja celowa przyznawana przez ministra nauki. - W tym roku decyzja o tym, że Maria otrzyma dotację celową za 2024 r., zapadła dopiero w grudniu, co, jak można się spodziewać, utrudnia zarządzanie reaktorem - żali się dyrektor Kure. Do tego około 1 mln zł dotacji wypłaca Ministerstwo Przemysłu.
Za rogiem zmiany: Problemy finansowe reaktora biorą się stąd, że działalność reaktora wykracza poza ramy jednego ministerstwa, a "przemysł jądrowy" nie jest usankcjonowany w polskich przepisach. Wnp.pl dowiedziało się jednak, że w Sejmie trwają prace nad projektem stałego finansowania projektów długofalowych. Rozwiązałoby to część problemów Marii.
Czym jest reaktor MARIA? To działające od 1974 roku urządzenie jest wykorzystywane przy produkcji substancji emitujących promieniowanie, które znajduje zastosowanie w terapii oraz diagnostyce nowotworów. Polski reaktor m.in. bierze udział w produkcji molibdenu-99, radioizotopu najczęściej wykorzystywanego w medycynie nuklearnej. Na terenie Unii Europejskiej znajdują się tylko cztery reaktory produkujące ten izotop. Jeden z nich jest w Polsce. Znajduje się w Świerku niedaleko Warszawy. 18 grudnia przypada 50. rocznica uruchomienia reaktora.
Przeczytaj też: "W Polsce jak w Norwegii? Wiek emerytalny, wysokość emerytury i trzy czynniki. Ocenili zaskakujący pomysł Kotuli".
Źródła: ncbj.gov.pl, wnp.pl
