Starzenie się społeczeństwa to jeden z największych problemów ostatnich lat. W 2024 roku osoby powyżej 65. roku życia stanowiły 20,6 proc. ludności, ale do 2060 roku współczynnik ten może wzrosnąć do 32,6 proc.
Nie wszystkie regiony starzeją się w tym samym tempie
"Konsekwencje tego procesu ujawniają się jednak przede wszystkim lokalnie. Starzenie postępuje nierównomiernie i koncentruje się w gminach dotkniętych depopulacją oraz w mniejszym stopniu obejmuje obszary suburbanizujące się wokół dużych ośrodków miejskich. W efekcie starość demograficzna staje się zjawiskiem spolaryzowanym przestrzennie, którego dynamika i skutki różnią się zasadniczo między regionami" - czytamy w "Tygodniku Gospodarczym 6/2026" Polskiego Instytutu Ekonomicznego.
To oznacza, że starość demograficzna będzie zjawiskiem zróżnicowanym zależnie od regionu. Udział osób starszych w społeczeństwie różni się nie tylko na poziomie powiatów i gmin, ale województw. Jak pokazuje PIE, "w województwie świętokrzyskim aż 61,8 proc. gmin należy do górnego kwartyla, czyli grupy 25 proc. 'najstarszych' gmin w Polsce. Wysokie wartości odnotowano również w województwach lubelskim (45,5 proc.) oraz dolnośląskim (40,8 proc.)" - zaznacza PIE.
Dla odmiany w Wielkopolsce do górnego kwartyla należy tylko 7,5 proc. gmin.
Z kolei do dolnego kwartyla, czyli do grupy 25 proc. gmin najmłodszych należy aż 53,7 proc. gmin w woj. pomorskim.
Analityce PIE wskazują na polaryzację przestrzenną procesu starzenia. "Spośród 2479 gmin w Polsce w 161 jednostkach udział osób w wieku 65+ przekracza 25 proc. ogółu mieszkańców. Najwięcej takich gmin zlokalizowanych jest w województwach dolnośląskim i lubelskim (po 27), podczas gdy jedna gmina w każdym z województw: lubuskim, opolskim i warmińsko-mazurskim spełnia to kryterium" - czytamy.
Regionalne różnice problemem dla samorządów
Gminą, w której osoby powyżej 65. r. ż. stanowią największy odsetek, są Dubicze Cerkiewne w województwie podlaskim, gdzie seniorzy stanowią 36,4 proc. populacji. To "stanowi przykład koncentracji starości w gminach peryferyjnych, o ograniczonej dostępności transportowej".
Odsetek osób starszych jest najmniejszy w gminach ościennych dużych miast, gdzie średnia wieku nie spada tak szybko ze względu na migracje. Przykładem "najmłodszych gmin" są: Kleszczewo (9,6 proc.) i Komorniki (10,3 proc.) położone w sąsiedztwie Poznania.
"Wzrost liczby osób starszych będzie koncentrował się przede wszystkim w jednostkach o niskiej atrakcyjności migracyjnej i długotrwałym ubytku ludności, co oznacza, że skutki starzenia (w tym rosnące zapotrzebowanie na opiekę długoterminową i usługi zdrowotne) nie będą rozłożone równomiernie. W konsekwencji starzenie demograficzne stanie się jednym z czynników wzmacniających nierówności terytorialne oraz wyzwaniem dla lokalnych systemów usług publicznych i finansów samorządowych" - podsumowuje PIE.
