Afera w IDEAS NCBR. Jest plan naprawy. Nowy instytut, stare twarze. "Realne korzyści społeczne"

Afera z IDEAS NCBR, ośrodkiem badania AI, dobiega końca. Rząd zdecydował, że spółka zostanie przekształcona w instytut badawczy, którym będzie kierował znów prof. Piotr Sankowski. Dziennikarki wciąż jednak domagają się rozliczenia konkursów na nowego szefa spółki.
Sztuczna inteligencja, zdjęcie ilustracyjne
Fot. REUTERS/Dado Ruvic

Ministrowie nauki i cyfryzacji w czwartek przeprowadzili konferencją prasową, na której przedstawili dalsze plany związane z rozwojem AI w Polsce. Zapowiedziano, że od 1 stycznia 2025 roku powstanie nowy Instytut Badawczy IDEAS, na którego czele stanie profesor Piotr Sankowski, ten sam, którego odwołanie wywołało wielka burzę w Polsce.

- Utworzymy nowy Instytut Badawczy IDEAS, a profesor Sankowski będzie jego liderem. Wykorzystamy także cały potencjał zespołu badawczego IDEAS NCBR. Prace w obszarze sztucznej inteligencji to działania, które w przyszłości będą miały przełożenie na realne korzyści społeczne, obronne, energetyczne i wpłyną na życie codzienne każdego obywatela - mówił minister cyfryzacji, Krzysztof Gawkowski z Nowej Lewicy. 

Chętnie podejmę się tego projektu tworzenia instytutu badawczego IDEAS. Cieszę się, że się spotykamy i będziemy mieli szansę kontynuować ten wyjątkowy projekt

- powiedział prof. Sankowski na konferencji prasowej. 

Zobacz wideo Rozwój AI dramatycznie przyśpieszy katastrofę klimatyczną

IDEAS NCBR zostanie przekształcone w instytut badawczy. Polskie uczelnie obejmą udziały

Przypomnijmy: We wrześniu br. Ministerstwo Nauki rozstrzygnęło konkurs na stanowisko prezesa IDEAS NCBR. To ośrodek badawczo-rozwojowy, który działa w obszarze sztucznej inteligencji i ekonomii cyfrowej. Jego misją jest wsparcie i rozwój tych technologii w Polsce. Decyzją resortu nowym prezesem został dr Grzegorz Borowik. Z IDEAS NCBR pożegnał się natomiast dotychczasowy lider oraz pomysłodawca i współzałożyciel ośrodka prof. Piotr Sankowski. Decyzja o usunięciu Sankowskiego ze stanowiska lidera grupy badawczej wywołała spore oburzenie w środowisku naukowym i zapoczątkowała falę odejść z IDEAS. 

Reakcja środowiska naukowego oraz liczne publikacje dziennikarskie skłoniły rząd do reakcji. I tak spółka IDEAS, która należy w 100 proc. do NCBR, zostanie przekształcona w Instytut Badawczy IDEAS. Instytucja ma przejść restrukturyzację jeszcze do końca tego roku, zespoły naukowe zarządzane przez prof. Sankowskiego mają pozostać nietknięte. - Chcemy, by uczelnie, które już prowadzą badania nad sztuczną inteligencją, objęły udziały w spółce z o.o. NCBR Ideas - mówił minister nauki, członek Nowej Lewicy, Dariusz Wieczorek. Jak dodał, kilka uczelni w Polsce wyraziło już chęć objęcia udziałów w nowym instytucie. 

- Finansowanie instytutu będzie zapewnione dlatego, że Minister Nauki jasno deklaruje, że te pieniądze będą. Po drugie w projekt finansowania włączy się Ministerstwo Cyfryzacji, które mam za zadanie również opiekować się, dawać kierunek i wytyczać pewne strategie dotyczące sztucznej inteligencji. Rozpoczęliśmy rozmowy z Ministerstwem Obrony Narodowej, bo uważamy, że komponent obronny również korzysta ze sztucznej inteligencji i powinien być w tym procesie. Są wstępne deklaracje i zgody co do tego procesu - zapewniał Krzysztof Gawkowski z Lewicy. Środki na rozwój AI w ramach IDEAS na 2024 i 2025 rok mają zostać utrzymane, ale Gawkowski dodał, że jego zdaniem nakłady finansowe mogą nawet zostać zwiększone. 

Jest radość, że rząd zadziałał. Ale nadal są kwestie, które wymagają rozliczenia

"Bardzo się cieszę z deklaracji utrzymania (lub nawet zwiększenia) finansowania dla IDEAS oraz planu przekształcenia w instytut badawczy. Mam nadzieję, że szybko pójdą za tym konkrety, bo zaufanie do instytucji zostało nadszarpnięte i trzeba działać szybko, aby sytuację naprawić" - skomentował na X Marek Cygan, profesor na UW, kierownik grupy Uczenia Robotów na uczelni oraz członek grupy doradczej przy ministrze cyfryzacji PL/AI.

"To teraz ważne pytania: jakie będzie umiejscowienie instytutu (pod który resort, a może pod tylko w kooperacji z uczelniami?), skąd finansowanie, skoro nie spółka to odpada wątek komercjalizacji w celach finansowych? I serio: co z tym konkursem i jego transparentnością?" - zastanawia się z kolei dziennikarka technologiczna Sylwia Czubkowska. Dwa ostatnie pytania dotyczą nie do końca przejrzystych warunków konkursu na prezesa IDEAS NCBR. Bo mimo że rząd stara się wybrnąć z sytuacji, skupiając się na przyszłości, to dziennikarze dopytują o to, jak w ogóle doszło do takiej sytuacji. Oprócz Czubkowskiej o te kwestie wypytywała na konferencji prasowej Anna Wittenberg z "Dziennika Gazety Prawnej". 

- Dużo pytań na konkurs obecnego dyrektora IDEAS NCBR pozostało bez odpowiedzi. Mam nadzieję, że ministerstwo jeszcze te odpowiedzi przyszykuje, bo wiem, że pracuje nad tym dział prawny. Ta dzisiejsza konferencja dla mnie w ogóle nie kończy sprawy, a jedynie otwiera rozdział jak tak spółka IDEAS NCBR będzie przekształcana, jak nowy instytut będzie powoływany, jakie tam będą procesy zachodziły - mówiła Wittenberg w podsumowaniu po konferencji ministrów cyfryzacji i nauki z prof. Piotrem Sankowskim. 

Więcej o: