Burza wokół nowych uprawnień Państwowej Inspekcji Pracy. "Chaos prawny i gospodarczy"

Nowe uprawnienia Państwowej Inspekcji Pracy, które miałyby wejść w życie od 1 stycznia 2026 r., budzą spore emocje. Ostro krytykuje je m.in. Konfederacja Lewiatan i pisze w tej sprawie do ministerki rodziny, pracy i polityki społecznej Agnieszki Dziemianowicz-Bąk.
praca na budowie (zdjęcie ilustracyjne)
Fot. Władysław Czulak / Agencja Wyborcza.pl

Przekształcanie umów cywilnoprawnych w umowy o pracę

Ministrowie finansów i gospodarki państw UE zatwierdzili w czerwcu rewizję Krajowego Planu Odbudowy, która otwiera drogę do reformy Państwowej Inspekcji Pracy (PIP). Dzięki niej Inspekcja uzyska nowe uprawnienia. PIP będzie mogła m.in. wydawać decyzje administracyjne przekształcające niewłaściwie zawarte umowy cywilnoprawne w umowy o pracę. 

"Władcze rozstrzygnięcia"

"Kluczowa z zaproponowanych zmian dotyczy przyznania okręgowym inspektorom Państwowej Inspekcji Pracy uprawnienia do wydawania decyzji w sprawie ustalenia istnienia stosunku pracy w sytuacji kiedy zawarto umowę cywilnoprawną w warunkach, w których zgodnie z art. 22 par. 1 ustawy Kodeks pracy powinna być zawarta umowa o pracę" - wyjaśnia Konfederacja Lewiatan. Podkreślono, że "przyznanie organowi kompetencji do dokonywania władczych rozstrzygnięć w zakresie stosunków zobowiązaniowych budzi zasadnicze zastrzeżenia". 

Zobacz wideo Adrian Zandberg: Płaca minimalna poprawia sytuację małych przedsiębiorców

Ingerencja w swobodę prowadzenia działalności gospodarczej?

Przedsiębiorcy uważają, że takie uprawnienie "ingeruje w swobodę prowadzenia działalności gospodarczej". Konfederacja Lewiatan wskazuje także, iż takie rozwiązanie może pogorszyć sytuację "prowadzących jednoosobową działalność gospodarczą". "Możliwość wprowadzania ograniczeń w wolności działalności gospodarczej jest dopuszczalna tylko ze względu na ważny interes publiczny (art. 22 Konstytucji RP). Projektodawca nie wykazał, iż wprowadzenie proponowanych rozwiązań jest konieczne, niezbędne do ograniczenia konstytucyjnie zagwarantowanej wolności" - podkreślono w piśmie do ministerki Agnieszki Dziemianowicz-Bąk. 

Konfederacja Lewiatan: Rozwiązania grożą wywołaniem chaosu prawnego i gospodarczego

- Zaproponowane rozwiązania grożą wywołaniem chaosu prawnego i gospodarczego, czego w obecnej sytuacji powinniśmy unikać. Proces zmian powinien mieć charakter ewolucyjny, przy ograniczeniu nadmiernych ryzyk po stronie przedsiębiorców oraz osób fizycznych. W uzasadnieniu do projektu ustawy trudno odnaleźć pogłębioną diagnozę obecnej sytuacji osób wykonujących pracę zarobkową - komentuje Robert Lisicki, radca prawny, dyrektor departamentu pracy Konfederacji Lewiatan. Zdaniem przedsiębiorców "nie przeanalizowano wpływu zmian na różne sektory naszej gospodarki". 

Szef PIP: Nikogo nie będziemy uszczęśliwiać na siłę

Marcin Stanecki, Główny Inspektor Pracy, wyjaśniał ostatnio, że PIP "nikogo nie będzie uszczęśliwiał na siłę przeniesieniem na etat". - Zapewniam jednak, że do nowych uprawnień będziemy podchodzili rozsądnie i z umiarem - podkreślił. - Ani pracownicy, ani pracodawcy nie muszą się obawiać fali inspektorskich kontroli po zmianach. Nie planujemy też masowo zamieniać umów cywilnoprawnych na etaty - deklarował szef PIP. 

Umowy cywilnoprawne i pozarolnicza działalność gospodarcza

Konfederacja Lewiatan podaje, że według ZUS liczba osób fizycznych współpracujących na podstawie umów prawa cywilnego wynosi ok. 1,5 mln osób, a osób prowadzących pozarolniczą działalność gospodarczą ok. 1,8 mln. Jak czytamy, w latach 2022- 2024 inspektorzy pracy skierowali 94 powództwa o ustalenie istnienia stosunku pracy na rzecz 106 osób. Tylko w 32 przypadkach sądy ustaliły stosunek pracy (w 25 sprawach zapadły wyroki, a w 7 zawarto ugodę). "Oznacza to, że w większości przypadków sądy nie podzieliły oceny inspektorów PIP" - podkreśla Konfederacja Lewiatan.

Zobacz także: Szef zadowolony z wyników, pracownik nie ma motywacji. Więcej w tekście pt. "Zaskakujące wnioski z raportu. Co naprawdę zatrzymuje pracowników?"

Źródła:Konfederacja Lewiatan, Państwowa Inspekcja Pracy

Więcej o: