Podczas rozliczenia rocznego PIT większość podatników korzysta z najbardziej znanych ulg. W przepisach istnieją jednak także mniej popularne odliczenia, które mogą zmniejszyć podstawę opodatkowania. Jednym z nich jest ulga dotycząca składek członkowskich płaconych na rzecz związków zawodowych. Dla części pracowników oznacza to realne zmniejszenie dochodu, od którego liczony jest podatek.
Z odliczenia mogą skorzystać osoby należące do związku zawodowego, które faktycznie opłacały składki członkowskie w trakcie roku podatkowego. Kluczowe znaczenie ma sposób opodatkowania dochodu, a nie forma zatrudnienia. Z ulgi mogą korzystać podatnicy rozliczający dochody według skali podatkowej lub ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych. Od dochodu można odliczyć kwotę zapłaconych składek członkowskich, jednak maksymalnie do 840 zł rocznie. Limit ten obowiązuje dla dochodów uzyskanych od 2023 roku, po zmianie przepisów wprowadzonej nowelizacją ustawy o PIT z 28 lipca 2023. Jeżeli łączna suma wpłat była niższa, odlicza się wyłącznie rzeczywiście zapłaconą kwotę.
Odliczenie można wykazać w zeznaniach PIT-37 oraz PIT-36, czyli w rozliczeniach obejmujących dochody opodatkowane według skali podatkowej. Z preferencji mogą skorzystać także podatnicy rozliczający ryczałt od przychodów ewidencjonowanych w deklaracji PIT-28. Ulga nie przysługuje osobom rozliczającym działalność gospodarczą podatkiem liniowym w formularzu PIT-36L. Wyjątek pojawia się wtedy, gdy podatnik ma dodatkowe dochody rozliczane według skali podatkowej.
Prawo do odliczenia trzeba potwierdzić dokumentami. W przypadku składek potrącanych bezpośrednio z wynagrodzenia ich wysokość powinna zostać wykazana w informacji PIT-11 przekazywanej przez pracodawcę. Jeżeli składki były wpłacane samodzielnie, podatnik musi posiadać dowód wpłaty zawierający dane wpłacającego, nazwę organizacji związkowej, datę, tytuł oraz kwotę składki. Dokumentów nie dołącza się do deklaracji podatkowej, ale należy je zachować na wypadek kontroli.
Trzeba pamiętać, że prawo do odliczenia dotyczy wyłącznie składek członkowskich faktycznie zapłaconych w danym roku podatkowym. Oznacza to, że znaczenie ma data przelewu lub potrącenia z wynagrodzenia. Nie można odliczyć składek nieopłaconych ani innych wpłat przekazywanych na działalność związku zawodowego. Niewykorzystanej części limitu 840 zł nie można przenieść na kolejne lata podatkowe.