Testament dla singla ma znaczenie szczególnie wtedy, gdy w grę wchodzi mieszkanie, oszczędności, samochód albo majątek zgromadzony przez lata pracy. Polskie przepisy nie kierują się relacjami osobistymi, tylko formalnym porządkiem dziedziczenia. Dlatego brak dokumentu, błędna forma albo nieprecyzyjne zapisy mogą wywołać skutki, których spadkodawca wcale nie chciał.
Brak testamentu uruchamia ustawowy porządek. Partner życiowy może zostać pominięty
Jeśli singiel nie sporządzi testamentu, zastosowanie mają przepisy Kodeksu cywilnego o dziedziczeniu ustawowym. W przypadku osoby bez dzieci i małżonka spadek może przypaść rodzicom, rodzeństwu, a później także siostrzeńcom, bratankom albo dziadkom. Partner życiowy nie dziedziczy z mocy ustawy, dlatego bez testamentu może zostać całkowicie pominięty przy podziale spadku. Nie oznacza to jednak, że partner zawsze zostaje bez żadnej ochrony. Jeśli był współwłaścicielem mieszkania, miał własny udział w majątku albo wcześniej otrzymał darowiznę, te prawa pozostają odrębne od dziedziczenia. Problem dotyczy przede wszystkim majątku należącego wyłącznie do zmarłego. Z chwilą śmierci otwiera się spadek, a później konieczne jest potwierdzenie praw spadkobierców przez sąd albo notariusza.
Testament własnoręczny ma ścisłe zasady. Wydruk z komputera to poważny błąd
Testament własnoręczny, czyli holograficzny, musi być w całości napisany ręcznie i podpisany przez spadkodawcę. Data również jest ważna, bo pomaga ustalić, który dokument jest ostatni i czy osoba sporządzająca testament miała zdolność do świadomego działania. Testament własnoręczny przygotowany na komputerze i tylko podpisany jest co do zasady nieważny, ponieważ przepisy wymagają, aby cały dokument został sporządzony odręcznie przez spadkodawcę. Chodzi przede wszystkim o bezpieczeństwo i możliwość potwierdzenia autentyczności dokumentu. Pismo odręczne pozwala łatwiej ustalić, kto rzeczywiście sporządził testament oraz czy nie został on sfałszowany albo przygotowany pod wpływem innych osób. Sam podpis nie wystarcza, bo prawo wymaga własnoręcznego zapisania całej treści testamentu. W praktyce oznacza to, że wydrukowany dokument może zostać potraktowany tak, jakby nigdy nie powstał. To jeden z najczęstszych błędów popełnianych przy samodzielnym sporządzaniu ostatniej woli. Skutkiem może być pominięcie treści dokumentu i powrót do dziedziczenia ustawowego.
Bezpieczniejszym rozwiązaniem jest testament notarialny, ponieważ jego treść przygotowuje notariusz zgodnie z obowiązującymi przepisami. Dzięki temu znacznie maleje ryzyko błędów formalnych, które mogłyby doprowadzić do unieważnienia dokumentu. Notariusz sprawdza między innymi tożsamość osoby sporządzającej testament oraz dba o prawidłową formę całego dokumentu. Ma to znaczenie szczególnie wtedy, gdy chodzi o większy majątek, nieruchomość albo zapis windykacyjny. Testament notarialny trudniej też podważyć w sądzie, ponieważ dokument pozostaje w kancelarii i istnieje mniejsze ryzyko jego zgubienia, zniszczenia albo sfałszowania.
Ogólne zapisy mogą wydłużyć sprawę. Przy konkretnych rzeczach liczy się precyzja
Nieprecyzyjny testament często prowadzi do sporów między osobami zainteresowanymi spadkiem. Problemem są sformułowania typu "wszystko dla bliskich" albo niejasne wskazanie, kto ma dostać mieszkanie, samochód czy oszczędności. Najbezpieczniej jest wskazać konkretne osoby i jasno opisać składniki majątku, których dotyczą postanowienia testamentu. Trzeba jednak pamiętać, że zwykłe wskazanie rzeczy w testamencie nie zawsze działa tak, jak wyobraża to sobie spadkodawca. Jeśli konkretna osoba ma nabyć określony przedmiot już z chwilą otwarcia spadku, potrzebny jest zapis windykacyjny, a ten wymaga testamentu w formie aktu notarialnego. To ważne szczególnie przy nieruchomościach, udziałach w firmie i innych wartościowych składnikach majątku.
Nieaktualny testament nadal może obowiązywać. Dawne decyzje potrafią zmienić podział majątku
Testament można zmienić albo odwołać w każdej chwili, ale wiele osób nie wraca do dokumentu po zmianach w życiu prywatnym. Tymczasem nowy związek, zakup mieszkania, sprzedaż majątku albo zakończenie kontaktu z rodziną mogą całkowicie zmienić sens wcześniejszych zapisów. Sąd bierze pod uwagę ostatni ważny testament, nawet jeśli został sporządzony wiele lat wcześniej. Warto też pamiętać o zachowku, choć w przypadku singla bez dzieci i małżonka nie zawsze będzie on kluczowy. Testament nie zawsze całkowicie eliminuje roszczenia najbliższej rodziny. W określonych sytuacjach o zachowek mogą wystąpić na przykład dzieci, małżonek albo rodzice zmarłego, jeśli byliby powołani do spadku z ustawy. Uprawnieni mogą wtedy domagać się części wartości majątku, nawet jeśli nie zostali wskazani jako spadkobiercy w testamencie. Dlatego przy większym majątku lub skomplikowanych relacjach rodzinnych dokument warto przygotować po konsultacji z notariuszem albo prawnikiem.
