Dane o spadku emisji pojawiły się w nowym komunikacie Eurostatu. Pokazują one, że Unia Europejska zmniejszyła swoje emisje gazów cieplarnianych o 4 procent w porównaniu do tego samego okresu rok wcześniej.
Chociaż przez długi czas wzrost gospodarczy był powiązany z emisyjnością gospodarki - im bardziej się bogaciliśmy, tym więcej gazów cieplarnianych wyrzucaliśmy do atmosfery - teraz sytuacja jest odwrotna. Chociaż emisje w wyraźny sposób spadły, to europejskie PKB pozostało na podobnym poziomie (a właściwie nieco wzrosło - o 0,3 procenta w porównaniu do pierwszego kwartału 2023 roku.
Do spadku emisji najbardziej przyczyniły się sektor energetyczny, gazowy oraz gospodarstwa domowe.
Żeby spełnić postawione sobie cele – ograniczenie emisji o 55 procent do 2030 roku oraz osiągnięcie neutralności emisyjnej (emitujemy nie więcej gazów cieplarnianych niż usuwamy z atmosfery) - tempo dekarbonizacji musi jednak przyspieszyć.
Przed Polską długi proces transformacji
Polska także odnotowała spadek emisji gazów cieplarnianych, jednak udało nam się je zmniejszyć tylko o 2,2 procent w porównaniu do pierwszego kwartału 2023 roku. Także u nas emisje spadły przy jednoczesnym wzroście PKB.
Polska jest zobowiązana do swojego wkładu w osiągnięcie unijnych celów klimatycznych. W ubiegłym tygodniu rząd przedstawił aktualizację Planu dla Energii i Klimatu (KPEiK) - spóźnioną, bo powinniśmy byli przedstawić zaktualizowany plan do końca czerwca.
Wiosną Ministerstwo Klimatu i Środowiska opublikowało i przekazało do Brukseli połowę dokumentu - tak zwany scenariusz "bez dodatkowych środków". Pokazuje on "bazową", przewidywaną przez rząd ścieżkę transformacji do 2030 roku, przy założeniu, że nie podejmiemy dodatkowych wysiłków. Teraz uzupełniono go o drugi, "ambitny" scenariusz - ten zakłada dodatkowe działania i przyspieszenie transformacji.
W praktyce oznacza to, że do 2030 roku 56 procent produkcji energii elektrycznej miałaby pochodzić ze źródeł odnawialnych (to o wiele więcej niż obecnie - w 2023 roku było to 27 proc.) przede wszystkim wiatraków na lądzie i morzu oraz paneli słonecznych. Więcej energii odnawialnej ma być wykorzystywane także w ciepłownictwie.
Za unijnymi celami idą fundusze, wspierające transformację energetyczną. W kwietniu rząd informował, że ze środków unijnych dalej finansowany będzie Program Czyste Powietrze (środki na ten program pochodzą z KPO oraz unijnego Funduszu na Infrastrukturę, Klimat, Środowisko – FEnIKS), w ramach którego można uzyskać dofinansowanie na wymianę kotła węglowego m.in. na pompę ciepła, a także poprawę efektywności energetycznej (by zużywać mniej energii na ogrzanie mieszkania).
Co to oznacza w praktyce i dla kogo są dofinansowania?
Jednym z praktycznych efektów odejścia od paliw kopalnych jest uniezależnienie się od dostaw z Rosji i zaprzestanie finansowania reżimu Putina. Pozwala też na decentralizację produkcji energii, co zmniejsza ryzyko jej uszkodzenia przez celowe działania czy nawet katastrofy naturalne. Zrealizowanie scenariusza pomogłoby też walczyć z problemem zanieczyszczenia powietrza w Polsce (zwłaszcza w okresie grzewczym).
Z dofinansowań (np. z Programu Czyste Powietrze) mogą skorzystać m.in. właściciele i współwłaściciele jednorodzinnych domów mieszkalnych lub lokali mieszkalnych wydzielonych w budynkach jednorodzinnych posiadających wyodrębnioną księgę wieczystą. Dofinansowanie na kompleksową termomodernizację budynków oraz wymianę starych i nieefektywnych źródeł ciepła na paliwo stałe na nowoczesne źródła ciepła może wynieść nawet 136 200 zł.
Informacje, jak skorzystać z programu i jak złożyć wniosek, znajdziecie TUTAJ.
Aż 40 mld złotych z Krajowego Programu Odbudowy zostanie też przeznaczone na działania mieszczące się w ramach Instrumentu Zielona Transformacja Miast. Dofinansowania będzie można przeznaczyć m.in. na „zazielenienie" terenów miejskich, łagodzenie zmian klimatu i adaptację do nich, ale też na zmniejszenie poziomu zanieczyszczeń czy rewitalizację budynków. Więcej na ten temat TUTAJ.
Wnioski mogą składać zarówno jednostki samorządu, jak i spółdzielnie mieszkaniowe i jednostki naukowo-badawcze. Pełną listę podmiotów znajdziecie TUTAJ.
***
Materiał jest częścią projektu "Unia Stories – 20 lat Polski w Unii Europejskiej. Ludzie, szanse, perspektywy", dofinansowanego przez Ministerstwo Funduszy i Polityki Regionalnej z Funduszu Rozwoju Regionalnego.
