GREGOR to największy europejski teleskop słoneczny. Ma lustro o średnicy 1,5 metra i znajduje się wysoko (prawie 2400 m) nad poziomem oceanu - na wulkanie Teide na Teneryfie. Wyspa ta jest częścią Wysp Kanaryjskich, które należą do Hiszpanii (co prawda geologicznie Kanary leżą bardziej w Afryce niż w Europie, ale politycznie są uznawane za część Starego Kontynentu).
GREGOR przeszedł gruntowną modernizację
Teleskop powstał już kilka lat temu, a przed kilkunastoma dniami naukowcy i inżynierowie z Leibniz Institute for Solar Physics (KIS) zakończyli jego gruntowną modernizację. Podczas prac całkowicie przeprojektowano optykę teleskopu, poprawiając również elektronikę i mechanikę urządzenia. Celem było podniesienie zdolności tego instrumentu badawczego, tak aby wydobyć ze zdjęć Słońca jak najwięcej detali.
Modernizacja zajęła zaledwie ok. roku, a po przebudowie GREGOR pozwala na wykonanie bardziej szczegółowych zdjęć naszej gwiazdy niż kiedykolwiek wcześniej. Potrafi wyszczególnić elementy o średnicy nawet 50 km, podczas gdy średnica Słońca to aż 1,4 mln km. I to z gigantycznej odległości 150 mln km, bo właśnie tyle dzieli Ziemię i Słońce. To mniej więcej tak, jakby sfotografować igłę położoną na murawie boiska piłkarskiego z odległości ok 1 km - chwalą się naukowcy z KIS.
Nowe zdjęcia Słońca ukazują skomplikowane struktury
Teraz badacze postanowili przetestować świetną zdolność rozdzielczą zmodernizowanego teleskopu. Skierowali go w stronę Słońca i wykonali kilka zdjęć. Efekty tych prac robią ogromne wrażenie. Na jednym ze zdjęć przedstawiono charakterystyczne granule, z których składa się "powierzchnia" naszej gwiazdy.
To komórki konwekcyjne tworzone przez gorącą plazmę - cieplejszą niż średnia temperatura powierzchni gwiazdy. Z powodu różnicy temperatur plazma wydostaje się na powierzchnię Słońca, a następnie ochładza się przesuwając na boki i ostatecznie zapadając się do wnętrza. Granule - choć wydają się niewielkie - w rzeczywistości osiągają do 1400 km średnicy.
Naukowcy z KIS wykonali również serię zdjęć przedstawiających jedną z plam słonecznych. To ciemniejsze obszary fotosfery Słońca, które mają niższą temperaturę (dlatego wydają się czarne) i silniejsze pole magnetyczne od reszty gwiazdy. Połączenie wielu fotografii pozwoliło badaczom pokazać, jak zmienia się otoczenie jednej z plan słonecznych w ciągu kilkudziesięciu minut.
Źródło: www.leibniz-kis.de
Powyższe zdjęcia wykonano w ramach testu w lipcu 2020 roku W przyszłości europejscy naukowcy będą mogli korzystać z możliwości teleskopu GREGOR w ramach swoich programów krajowych oraz programu finansowanego przez Komisję Europejską. Nowe obserwacje wykorzystujące już zmodernizowany teleskop mają rozpocząć się jeszcze w tym miesiącu.
