Pod względem kompetencji cyfrowych, Polska jest trzecia od końca w Unii Europejskiej. Gorzej wypadły od nas tylko Bułgaria i Rumunia. Według danych Eurostatu za 2023 rok tylko 44 proc. z nas ma przynajmniej podstawowe umiejętności cyfrowe. Unijna średnia wynosi 56 proc.
Dlaczego kompetencje cyfrowe w Polsce są niskie?
Tak niski procent osób bez podstawowych kompetencji cyfrowych w Polsce jest efektem stosunkowo dużego wykluczenia cyfrowego w naszym kraju. Na osiem regionów w całej Europie z największym odsetkiem osób, które nigdy nie używały internetu, aż cztery to polskie województwa - świętokrzyskie, lubuskie, zachodniopomorskie oraz kujawsko-pomorskie.
"Wśród osób, które określamy jako wykluczone cyfrowo największy odsetek stanowią ludzie starsi, wśród innych grup społecznych widoczne są również osoby o niskim poziomie wykształcenia oraz w trudnej sytuacji materialnej" - pisze na stronach Komisji Europejskiej Monika Schmeichel-Zarzeczna, członkini Stowarzyszenia LABiB, ambasadorka EPALE. Jak widać, kwestie demograficzne oraz ekonomiczne mają wpływ na wykluczenie, a więc też na kompetencje cyfrowe.
Polska natomiast jest starzejącym się społeczeństwem o niskim współczynniku urodzeń. Dodatkowo na kwestię kompetencji cyfrowych wpływ ma też poziom urbanizacji, w Polsce utrzymujący się od lat w okolicach 60 proc. Tylko w kilku krajach współczynnik ten jest mniejszy. Do tego Polska wciąż musi gonić Zachód pod względem zamożności. Mamy więc w naszym kraju sporo osób starszych, które mieszkają na biednych obszarach wiejskich, co utrudnia im dostęp do technologii cyfrowych.
Kolejną barierą jest wykluczenie motywacyjne, o którym w raporcie pisze Fundacja Orange. Związane jest ono przede wszystkim z brakiem wiedzy o tym, jak i do czego można sieć wykorzystać. Problemem są niskie umiejętności w zakresie korzystania z komputera i urządzeń mobilnych.
Polska zatem jak w soczewce skupia największe problemy związane z wykluczeniem cyfrowym, które mają przełożenie na niskie kompetencje cyfrowe - wiek, bieda, miejsce zamieszkanie i brak odpowiedniej edukacji w tym zakresie. To się ma jednak zmienić m.in. dzięki funduszom z KPO.
Polska i Unia Europejska inwestują w kompetencje cyfrowe. Na ten cel zabezpieczono nawet środki w KPO
W czerwcu polski rząd uruchomił 5 nowych naborów z Krajowego Planu Odbudowy i Zwiększania Odporności o łącznym dofinansowaniu ponad 390 mln PLN. W ubiegłym roku ruszył natomiast program Fundusze Europejskie na Rozwój Cyfrowy (FERC). "FERC będzie koncentrował się przede wszystkim na: zwiększeniu dostępu do ultraszybkiego internetu szerokopasmowego, udostępnieniu zaawansowanych e-usług pozwalających w pełni na elektroniczne załatwienie spraw obywateli i przedsiębiorców, zapewnieniu cyberbezpieczeństwa w ramach nowego dedykowanego obszaru interwencji, rozwoju gospodarki opartej na danych, wykorzystującej najnowsze technologie cyfrowe, rozwoju współpracy międzysektorowej na rzecz tworzenia cyfrowych rozwiązań problemów społeczno-gospodarczych, wsparciu rozwoju zaawansowanych kompetencji cyfrowych, w tym również w obszarze cyberbezpieczeństwa dla jednostek samorządu terytorialnego (jst) i przedsiębiorców" - czytamy. Budżet programu do 11,4 mld zł, z czego 9,1 mld zł stanowią fundusze unijne.
Polacy mają także dostęp do programu Fundusze Europejskie dla Rozwoju Społecznego. "W programie FERS będzie realizowane wsparcie na rzecz m.in. poprawy sytuacji osób na rynku pracy, zwiększenia dostępności dla osób ze szczególnymi potrzebami, zapewnienia opieki nad dziećmi, podnoszenia jakości edukacji i rozwoju kompetencji, integracji społecznej, rozwoju usług społecznych i ekonomii społecznej oraz ochrony zdrowia". Budżet programu to ok. 20,9 mld zł, czyli ok. 4,9 mld euro.
Ponadto polski rząd w czerwcu ogłosił też program "Kluby Rozwoju Cyfrowego", w ramach którego wybrane gminy otrzymają łącznie 30 mln zł na rozwój kompetencji cyfrowych i szkolenia. Rząd zapowiadał wówczas przeznaczenie 800 mln zł na rozwój kompetencji cyfrowych w Polsce. W listopadzie Ministerstwo Cyfryzacji ogłosiło powstanie nowej inicjatywy pod nazwą "Porozumienie na rzecz rozwoju kompetencji cyfrowych PW eSkills". Program ma wspierać współpracę pomiędzy instytucjami publicznymi, organizacjami pozarządowymi, środowiskiem biznesowym i naukowym, by podnieść poziom kompetencji cyfrowych Polaków.
***
Materiał jest częścią projektu Gazeta.pl "Unia Stories – 20 lat Polski w Unii Europejskiej. Ludzie, szanse, perspektywy", dofinansowanego przez Ministerstwo Funduszy i Polityki Regionalnej z Funduszu Rozwoju Regionalnego.
